پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : کارشناس سلامت روان توضیح میدهد که چرا افکار مزاحم در ساعات شب شدت میگیرند و چگونه میتوان با این چرخهی آزاردهندهی نشخوار ذهنی مقابله کرد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بسیاری از افراد درست زمانی که میخواهند به خواب بروند، با افکار ناخواسته، نگرانکننده یا آزاردهندهای روبهرو میشوند که ناگهان به ذهنشان هجوم میآورد. هرچند این تجربه میتواند ناخوشایند و حتی ترسناک باشد، اما متخصصان سلامت روان میگویند عوامل روانشناختی متعددی وجود دارند که باعث میشوند افکار مزاحم در طول شب بیشتر به چشم بیایند.
برای درک بهتر این موضوع، با دکتر مورالی کریشنا، مشاور بخش روانپزشکی گفتوگو شده است.
چه چیزی باعث بروز افکار مزاحم در شب میشود؟
دکتر کریشنا توضیح میدهد که افکار مزاحم، افکار، تصاویر ذهنی یا تکانههای ناخواسته و اغلب ناراحتکنندهای هستند که به نظر میرسد بدون هیچ هشدار قبلی وارد ذهن میشوند.
او میگوید:
«بسیاری از افراد متوجه میشوند که این افکار در طول شب بیشتر یا شدیدتر میشوند و دلایل روانشناختی متعددی برای این اتفاق وجود دارد.»
۱. کاهش عوامل حواسپرتی در شب
در طول روز، ذهن معمولاً درگیر کار، گفتوگوها، مسئولیتها و فعالیتهای مختلف است. این مشغولیتها باعث میشوند مغز بر مسائل بیرونی تمرکز کند.
اما شبها محیط آرامتر میشود و محرکهای کمتری برای جلب توجه وجود دارد. در نتیجه، ذهن فرصت بیشتری برای پرسه زدن پیدا میکند و همین موضوع باعث میشود افکار ناخواسته و مزاحم بیشتر به چشم بیایند.
۲. خستگی ذهنی
متخصصان سلامت روان میگویند خستگی نیز نقش مهمی در این مسئله دارد.
در پایان روز، منابع ذهنیای که برای تمرکز، تنظیم هیجانات و کنترل افکار استفاده میشوند تا حد زیادی مصرف شدهاند. وقتی مغز خسته است، منحرف کردن توجه از نگرانیها، ترسها، حسرتها یا خاطرات ناخوشایند دشوارتر میشود.
به همین دلیل، افکار مزاحم میتوانند قویتر، ماندگارتر و آزاردهندهتر به نظر برسند.
۳. استرس و اضطراب
استرس و اضطراب از مهمترین عوامل تشدیدکنندهی افکار مزاحم هستند.
نگرانیهایی که در شلوغی روز کنار گذاشته شدهاند، زمانی که فرد برای استراحت دراز میکشد دوباره ظاهر میشوند. افکاری دربارهی روابط عاطفی، کار، سلامت، مسائل مالی یا نگرانیهای مربوط به آینده میتوانند در سکوت شب شدت بیشتری پیدا کنند.
در برخی موارد، افراد دربارهی خوابیدن و به خواب رفتن نیز مضطرب میشوند. این وضعیت چرخهای معیوب ایجاد میکند؛ نگرانی باعث افزایش افکار مزاحم میشود و افکار مزاحم نیز خوابیدن را دشوارتر میکنند.
آیا افکار مزاحم نشانهی یک مشکل جدی هستند؟
دکتر کریشنا تأکید میکند که داشتن افکار مزاحم به این معنا نیست که فرد واقعاً میخواهد آن افکار به واقعیت تبدیل شوند یا اینکه این افکار بازتاب شخصیت واقعی او هستند.
او میگوید:
«تقریباً همهی افراد گاهی اوقات افکار مزاحم را تجربه میکنند. آنچه معمولاً باعث افزایش ناراحتی میشود، تلاش برای تحلیل بیش از حد، سرکوب کردن یا جنگیدن با این افکار است؛ زیرا همین واکنشها میتوانند آنها را ماندگارتر و پررنگتر کنند.»
چگونه با افکار مزاحم شبانه مقابله کنیم؟
دکتر کریشنا چند راهکار مؤثر برای مدیریت این افکار پیشنهاد میکند:
* داشتن برنامهی خواب منظم و ثابت
* کاهش استفاده از تلفن همراه، تبلت و سایر نمایشگرها پیش از خواب
* انجام تمرینهای آرامسازی و تکنیکهای ریلکسیشن
* نوشتن نگرانیها و دغدغهها در دفترچه یادداشت، پیش از فرا رسیدن شب
* پذیرش وجود افکار بدون درگیر شدن با آنها یا قضاوت کردنشان
او در پایان میافزاید:
«اگر افکار مزاحم بسیار مکرر شوند، ناراحتی شدید ایجاد کنند، در زندگی روزمره اختلال به وجود آورند یا با مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی یا اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) همراه باشند، مراجعه به متخصص سلامت روان میتواند بسیار کمککننده باشد.»
جمعبندی
افکار مزاحم شبانه تجربهای رایج هستند و معمولاً با کاهش عوامل حواسپرتی، خستگی ذهنی و استرس یا اضطراب زمینهای ارتباط دارند. آگاهی از علت بروز این افکار و بهکارگیری راهکارهای سالم برای مدیریت آنها میتواند تأثیرشان را کاهش دهد و به بهبود سلامت روان و کیفیت خواب کمک کند.
کارشناس سلامت روان توضیح میدهد که چرا افکار مزاحم در ساعات شب شدت میگیرند و چگونه میتوان با این چرخهی آزاردهندهی نشخوار ذهنی مقابله کرد. 
