تنگی نفس و سرفه از علائم شایع بسیاری از بیماری‌های ریوی هستند و همیشه به معنای آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) نیستند. یکی از بیماری‌هایی که ممکن است با این علائم اشتباه گرفته شود، بیماری بینابینی ریه (ILD) است.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اگرچه این سه بیماری می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند، اما بخش‌های متفاوتی از ریه را درگیر می‌کنند و روش تشخیص و درمان آنها نیز متفاوت است.
بیماری بینابینی ریه چیست؟
بیماری بینابینی ریه نام گروهی از بیماری‌هاست که بیشتر بافت اطراف کیسه‌های هوایی ریه را درگیر می‌کند. التهاب یا ایجاد بافت اسکار در این قسمت می‌تواند به‌مرور باعث سفت و خشک شدن ریه‌ها شود و توانایی آنها برای گسترش طبیعی را کاهش دهد.
تنگی نفس که به‌تدریج بدتر می‌شود، به‌ویژه هنگام فعالیت، یکی از مهم‌ترین علائم ILD است. سرفه خشک و مداوم نیز از علائم شایع آن محسوب می‌شود.
علل این بیماری متنوع‌اند و می‌توانند شامل برخی بیماری‌های خودایمنی، تماس طولانی‌مدت با گردوغبار و مواد شیمیایی، بعضی داروها و عوامل محیطی باشند. در برخی افراد نیز علت مشخصی پیدا نمی‌شود.
آسم چه تفاوتی دارد؟
آسم بیشتر راه‌های هوایی ریه را درگیر می‌کند، نه اینکه باعث ایجاد اسکار در بافت ریه شود.
در آسم، راه‌های هوایی ملتهب و حساس می‌شوند و ممکن است برای مدتی تنگ شوند. در نتیجه، عبور هوا دشوارتر می‌شود.
علائم معمول آسم عبارت‌اند از:
* خس‌خس سینه
* تنگی نفس
* احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه
* سرفه
علائم آسم می‌توانند در زمان‌های مختلف شدت متفاوتی داشته باشند و عواملی مانند آلرژی، عفونت‌های تنفسی، ورزش، دود و آلودگی هوا آنها را تحریک کنند.
یکی از تفاوت‌های مهم آسم با ILD این است که تنگی راه‌های هوایی در آسم معمولاً متغیر است و با درمان می‌تواند تا حد زیادی برطرف شود.
COPD چه تفاوتی دارد؟
بیماری مزمن انسدادی ریه یا COPD نیز باعث محدود شدن جریان هوا می‌شود و معمولاً در اثر تماس طولانی‌مدت با مواد مضر، به‌ویژه دود سیگار، دود سوخت‌های جامد و سایر ذرات موجود در هوا ایجاد می‌شود.
علائم شایع COPD شامل:
* سرفه مداوم
* تولید خلط
* تنگی نفس، به‌خصوص هنگام فعالیت
* کاهش توانایی انجام فعالیت‌های بدنی
برخلاف آسم، محدودیت جریان هوا در COPD معمولاً پایدارتر است و به‌طور کامل برگشت‌پذیر نیست.
تفاوت اصلی ILD، آسم و COPD چیست؟
ساده‌ترین راه برای تشخیص تفاوت این بیماری‌ها، توجه به قسمت اصلی درگیرشده در ریه است:
ILD: بیشتر با التهاب و ایجاد اسکار در بافت ریه مرتبط است و معمولاً باعث تنگی نفس تدریجی و سرفه خشک می‌شود.
آسم: بیشتر راه‌های هوایی را درگیر می‌کند و تنگی نفس و خس‌خس آن معمولاً دوره‌ای و متغیر است.
COPD: باعث آسیب و انسداد پایدار راه‌های هوایی و ریه می‌شود و معمولاً با سرفه، خلط و تنگی نفس پیشرونده همراه است.
بنابراین، شباهت علائم به این معنا نیست که علت آنها نیز یکسان است.
این بیماری‌ها چگونه تشخیص داده می‌شوند؟
برای تشخیص ILD ممکن است آزمایش‌های عملکرد ریه و سی‌تی‌اسکن با وضوح بالا از قفسه سینه انجام شود تا التهاب یا اسکار در بافت ریه بررسی شود. پزشک همچنین ممکن است درباره بیماری‌های خودایمنی، شغل، محیط زندگی و داروهای مصرفی فرد تحقیق کند.
تشخیص آسم معمولاً بر اساس علائم و آزمایش عملکرد ریه مانند اسپیرومتری انجام می‌شود. پزشک همچنین بررسی می‌کند که آیا عملکرد تنفسی پس از مصرف داروی گشادکننده راه‌های هوایی بهتر می‌شود یا خیر.
COPD نیز عمدتاً با اسپیرومتری تشخیص داده می‌شود. سابقه مصرف سیگار و تماس با دود یا سایر ذرات مضر نیز می‌تواند به تشخیص کمک کند.
چرا تشخیص درست اهمیت دارد؟
تنگی نفس مداوم نباید همیشه به‌عنوان «آسم» یا COPD در نظر گرفته شود. بیماری بینابینی ریه می‌تواند در ابتدا شبیه سایر بیماری‌های تنفسی باشد، اما روند متفاوتی دارد و برخی انواع آن ممکن است به‌مرور پیشرفت کرده و باعث فیبروز دائمی ریه شوند.
به همین دلیل، اگر تنگی نفس بدون علت مشخص ادامه پیدا کند یا به‌تدریج بدتر شود، به‌خصوص اگر همراه با سرفه خشک مداوم یا کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره باشد، بهتر است فرد توسط پزشک و متخصص ریه بررسی شود.
جمع‌بندی
ILD، آسم و COPD همگی می‌توانند باعث تنگی نفس و سرفه شوند، اما بیماری‌های یکسانی نیستند. ILD بیشتر با التهاب و اسکار بافت ریه، آسم با تنگی متغیر راه‌های هوایی و COPD با محدودیت پایدار جریان هوا و آسیب طولانی‌مدت ریه ارتباط دارد.
شناخت این تفاوت‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تنگی نفس مداوم نباید صرفاً به «آسم» نسبت داده شود و در صورت ادامه‌دار یا رو به تشدید بودن علائم، بررسی دقیق پزشکی ضروری است.
