بلومبرگ نوشت: قیمت گازوئیل روز پنجشنبه در جایگاهی در لسآنجلس به بیش از ۸ دلار در هر گالن رسیده است؛ قیمتها در سراسر آمریکا به رکوردهای جدیدی دست یافتهاند.
به گزارش انتخاب، قیمت گازوئیل هرگز تا این اندازه بالا نبوده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی است که این افزایش قیمت ناشی از جنگی نیست که دولت او نزدیک به هفت ماه پیش آغاز کرده است.
ترامپ این هفته در پستی در شبکههای اجتماعی نوشت: «افزایش قیمت گازوئیل در جهان عمدتاً ناشی از جنگ روسیه و اوکراین است، نه ایران.» او از آن زمان نیز بر این ادعا تأکید کرده است.
اما بر اساس برآوردهایی که بلومبرگ گردآوری و معاملهگران گازوئیل نیز آنها را بررسی و تأیید کردهاند، جنگ ایران بیش از درگیری روسیه و اوکراین از عرضه گازوئیل در بازار جهانی کاسته است.
برآوردهای شرکتهای تحلیل بازار انرژی Energy Aspects، Kpler و Vortexa نشان میدهد که از مارس تا اوت، عرضه گازوئیل از خاورمیانه بهطور متوسط حدود ۷۷۰ هزار بشکه در روز کمتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ بوده است. این رقم بیش از دو برابر کاهش حدود ۳۵۰ هزار بشکه در روز در عرضه روسیه طی همین دوره است.
بازار جهانی انرژی در سال جاری دچار آشفتگی شد و مازاد عرضه نفت که انتظار میرفت، در پی جنگ ایران از بین رفت. پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تهران در اواخر فوریه، قیمت نفت خام بهشدت افزایش یافت و عرضه از مسیر تنگه هرمز تحت فشار قرار گرفت. اگرچه اکنون دوباره محمولههای نفت خام از تنگه هرمز عبور میکنند، انتقال فرآوردههای نفتی، از جمله گازوئیل، با محدودیت بیشتری مواجه است.
البته تأثیر جنگ اوکراین بر عرضه گازوئیل در ماههای اخیر افزایش یافته است؛ بهویژه پس از موج حملات به پالایشگاههای نفت روسیه. در ماههای ژوئیه و اوت، همزمان با اعمال ممنوعیت صادرات گازوئیل از سوی مسکو، صادرات این محصول نسبت به همین دو ماه در سال ۲۰۲۵، روزانه ۶۱۵ هزار بشکه کاهش یافت. این رقم تقریباً به اندازه کاهش عرضه از خاورمیانه است.
اما نکته مهم این است که کاهش عرضه روسیه ماهها پس از آغاز جنگ ایران رخ داد؛ جنگی که طی آن ذخایر سوخت و نفت خام جهان کاهش یافته و حاشیه اطمینان بازار برای جذب یک شوک جدید بسیار محدود شده بود.
یوجین لیندل، رئیس بخش فرآوردههای پالایشی در شرکت مشاورهای FGE NexantECA، درباره کاهش عرضه ناشی از جنگ گفت: «از نظر حجم خالص، ایران [در کاهش عرضه] بزرگتر است.» او افزود: «اما قیمتها در حاشیه بازار تعیین میشوند.» به گفته او، خارج شدن صدها هزار بشکه دیگر از بازار، «بازاری را که بسیار فشرده بود، به بازاری با تنگنای تاریخی تبدیل کرد.»
تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه در بیانیهای ایمیلی گفت: «رئیسجمهور درست میگوید: جنگ روسیه و اوکراین، که اگر رئیسجمهور ترامپ در قدرت بود هرگز آغاز نمیشد، سهم بزرگی در رسیدن قیمت گازوئیل به رکوردهای تاریخی داشته است. به لطف دستورکار رئیسجمهور ترامپ برای سلطه انرژی، ایالات متحده اکنون بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده نفت در جهان است.»
روسیه بهعنوان یک کشور، معمولاً دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل در جهان است؛ سوختی صنعتی که برای بخشهایی از اقتصاد از حملونقل و باربری گرفته تا کشاورزی ضروری است. بر اساس دادههای Vortexa، روسیه در سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط حدود ۹۳۰ هزار بشکه گازوئیل در روز صادر کرده است.
اما اگر خاورمیانه را بهعنوان یک منطقه در نظر بگیریم، این منطقه صادرکننده بزرگتری است و در همان سال حدود ۱.۷ میلیون بشکه گازوئیل در روز صادر کرده است.
ترامپ در پست خود در شبکههای اجتماعی گفت مسکو و کییف توافق کردهاند حملات به زیرساختهای انرژی را متوقف کنند. اما ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفت هیچ توافق نهاییای حاصل نشده و حملات در طول این هفته نیز ادامه داشته است. ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه نیز ممکن است تا ماه اکتبر تمدید شود.
در همین حال، پالایشگاههای آمریکا و اروپا برای پاسخگویی به تقاضای جهانی، تقریباً با حداکثر ظرفیت خود فعالیت میکنند.
قیمت معاملات آتی گازوئیل اروپا در ماههای نخست جنگ ایران بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافت و قراردادهای آمریکا نیز جهش شدیدی را تجربه کردند. پس از توافق آمریکا و ایران بر سر یک آتشبس موقت، قیمتها کاهش یافتند. اما با تشدید دوباره درگیریها در خاورمیانه و سقوط صادرات روسیه، قیمتها بار دیگر افزایش یافتند و از اوجهای بهاری نیز عبور کردند. در آمریکا، قیمت معاملات آتی گازوئیل روز سهشنبه در بالاترین سطح تاریخ خود بسته شد.
تحلیلگران و معاملهگران میگویند با توجه به ابعاد این مشکل، توافق روسیه و اوکراین برای توقف حملات میتواند تا حدی از فشار بازار بکاهد، اما بهتنهایی کمبود عرضه را بهطور کامل برطرف نخواهد کرد.
ریچل زیمبا، پژوهشگر ارشد وابسته به مرکز مطالعات امنیتی Center for a New American Security در واشنگتن، گفت: «کمبودهای ناشی از جنگ ایران، عامل اصلی کمبود گازوئیل و سایر فرآوردههای نفتی و جهش قیمتهاست، هرچند آسیب واردشده به پالایشگاههای روسیه این روندها را تشدید کرده است.»
او افزود: «آتشبسی که به تعمیر پالایشگاهها و بازگشت محصولات روسیه به بازار منجر شود، بخشی از فشار را کاهش خواهد داد.»
