سیانان نوشت: جف ووتا نمیتواند نفسی به راحتی بکشد. مدیرعامل شرکت Dilworth Coffee در رالیِ ایالت کارولینای شمالی، در سال ۲۰۲۴ با محصول بسیار نامطلوب قهوه برزیل مواجه شد؛ موضوعی که قیمت معاملات آتی قهوه را به رکوردهای تاریخی رساند. سال بعد، تعرفههای جهانی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قیمت قهوه را باز هم بالاتر برد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: سپس امسال، جنگ ایران آغاز شد؛ و همزمان پدیده سوپر النینو نیز شکل گرفت.
ووتا گفت: «با اختلالات حملونقل، کمبود کانتینر، هزینههای بالاتر بهدلیل اتفاقاتی که در دریای سرخ رخ میدهد و افزایش هزینه کود، با دورهای از اختلال مواجهیم که هرگز مشابه آن را تجربه نکردهایم. آنقدر عدمقطعیت وجود دارد.»
ووتا بیش از سه دهه پیش این شرکت توزیع قهوه را تأسیس کرد و اکنون مدیرعامل آن است.
در سراسر آمریکا، صاحبان کسبوکار در صنایع مختلف میگویند شرایط مشابهی را تجربه میکنند. یک نظرسنجی ماهانه که بهدقت از سوی مؤسسه مدیریت تأمین (ISM) دنبال میشود، اوایل این ماه زمانی توجهها را جلب کرد که چندین مدیر و فعال اقتصادی شرایط کنونی کسبوکار را با دوران همهگیری مقایسه کردند.
اما به گفته آنها، دوران کووید بهتر بود.
اختلالات گسترده و بیثباتی قیمتها، شرکتها را مجبور کرده تصمیمهای بسیار دشواری بگیرند. آنها نمیدانند چگونه برنامهریزی کنند و مشتریانی که نسبت به تورم حساس شدهاند نیز تمایلی به پذیرش افزایش بیشتر قیمتها ندارند.
جک بافینگتون، مدیر برنامه زنجیره تأمین در دانشگاه دنور، گفت:د«این قطعاً مشکلی بزرگتر از کووید است. کاملاً متفاوت است. این یک مشکل انرژی است.»
دولت ترامپ تلاش کرده جنگ با ایران را یک اختلال اقتصادی موقتی جلوه دهد و این دیدگاه را مطرح کرده که پس از پایان جنگ، تورم بهسرعت مسیر معکوس را طی خواهد کرد. اما مشکلات تاریخی زنجیره تأمین که اکنون صاحبان کسبوکارهای آمریکایی با آن روبهرو هستند، نشان میدهد حتی اگر جنگ بهطور معجزهآسا همین فردا پایان یابد، حلشدن دوباره تورم چندان ساده نخواهد بود.
چه زمانی این وضعیت متوقف میشود؟
ترامپ در پستی در شبکه تروث سوشال در روز کارگر آمریکا گفت: «وقتی جنگ با ایران پیروز شود، قیمت نفت بهشدت سقوط خواهد کرد. همه این اتفاقات بهسرعت رخ خواهد داد.»
برای چنین اتفاقی سابقه وجود دارد. در اواسط ژوئن، زمانی که تنگه هرمز پس از امضای یک تفاهمنامه میان آمریکا و ایران برای مدت کوتاهی بازگشایی شد، قیمت بنزین به زیر ۴ دلار در هر گالن سقوط کرد و قیمت نفت نیز به زیر سطح پیش از جنگ رسید.
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، روز چهارشنبه در یک نشست خبری گفت: «البته که قیمت بنزین بیش از حد بالاست. وقتی مسئله تنگه هرمز حل شود، این موضوع مستقیماً بر آن اثر خواهد گذاشت و به کاهش هزینه مواد غذایی نیز کمک خواهد کرد.»
اما از ماه ژوئن تاکنون شرایط بسیار تغییر کرده است.
قیمت بالای سوخت و حملونقل دریایی اکنون به بخشهای دیگر اقتصاد نیز سرایت کرده است. تورم هسته ــ که قیمتهای نوسانپذیر انرژی و مواد غذایی را کنار میگذارد ــ در ماه گذشته بیشترین افزایش خود از آوریل تاکنون را ثبت کرد.
این افزایش اکنون در قیمت بالاتر خدمات نیز خود را نشان میدهد؛ هزینههایی که معمولاً پس از افزایش، بهراحتی کاهش پیدا نمیکنند.
قیمت گازوئیل از ماه مارس تاکنون دو برابر شده است؛ عاملی که به تشدید جنگ در خاورمیانه و ادامه حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه نسبت داده شده است.
اما هزینه حملونقل دریایی نیز به دلیل افزایش اختلالات آبوهوایی بالا رفته است؛ از جمله توفانهای متوالی که عملاً بندر شانگهای، بزرگترین بندر کانتینری جهان، را به مدت دو هفته تعطیل کردند و همچنان باعث تأخیرهای قابلتوجه میشوند.
مشکلاتی که با پایان جنگ حل نخواهند شد
پایان جنگ در ایران ــ که خود اقدامی بسیار دشوار است ــ هیچ کاری برای پایان دادن به ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه انجام نخواهد داد؛ ممنوعیتی که ۱۲ درصد از عرضه جهانی گازوئیل دریابرد را از بازار خارج کرده است.
همچنین پایان جنگ نمیتواند وضعیت آبوهوایی را تغییر دهد.
و پایان جنگ، بازگشت دوباره حوثیهای همپیمان ایران در دریای سرخ و دزدان دریایی سومالی در خلیج عدن را نیز متوقف نخواهد کرد.
هر دو عامل باعث شدهاند شرکتهای کشتیرانی برای جلوگیری از حملات، کشتیهای خود را از مسیر اطراف کل قاره آفریقا عبور دهند؛ اقدامی که به گفته رایان پیترسن، مدیرعامل شرکت لجستیکی و نرمافزاری زنجیره تأمین Flexport، امسال ظرفیت حملونقل دریایی جهانی را ۱۵ درصد کاهش داده است.
پیترسن گفت: «من ۲۵ سال است که در حوزه لجستیک فعالیت میکنم و هرگز چیزی به این بدی ندیدهام.»
در همین حال، به گفته شان براونلی، مدیرعامل شرکت تولیدکننده طناب، بند و قلاده Ravenox، کسبوکارها به نقطه فروپاشی نزدیک شدهاند.
براونلی گفت: «کسبوکارهای کوچک تا آخرین لحظه تا جایی که بتوانند هزینهها را جذب میکنند. اما حالا فشار شدیدی را احساس میکنیم.»
براونلی پس از ۲۵ سال خدمت در تفنگداران دریایی آمریکا وارد این حوزه شد تا یک شرکت تولیدی آمریکایی ایجاد کند که از اشتغال در داخل آمریکا حمایت کند.
اما اکنون محیط غیرقابلپیشبینی اقتصاد، رؤیای او را تهدید میکند.
او درباره اختلالات پرهزینه زنجیره تأمین گفت:
«این مسئله واقعاً به قلب کسبوکار ما ضربه میزند. ما فقط پیشبینیپذیری میخواهیم.»
مقایسه با دوران کووید
این موضوع زمانی نگرانکنندهتر شد که یکی از پاسخدهندگان به نظرسنجی ISM وضعیت کنونی زنجیره تأمین را چنین توصیف کرد:
«بحرانی حتی بزرگتر و پیچیدهتر از دوران کووید و پس از آن.»
در سال ۲۰۲۰، کشتیهای کانتینری هفتهها برای ورود به بنادر متوقف میشدند. فروشگاهها نمیتوانستند قفسههای خود را با دستمال توالت، ماسک یا مواد ضدعفونیکننده پر نگه دارند.
زنجیره تأمین عملاً متوقف شده بود و سپس بهتدریج فعالیت خود را از سر گرفت.
اما مشکلات امروز زنجیره تأمین کاملاً متفاوت است:
حملونقل یک روز جریان دارد، روز دیگر متوقف میشود؛ سپس شرایط بدتر میشود، بعد بهشدت بهتر میشود و دوباره به وضعیت بسیار بدتری بازمیگردد.
قیمتها افزایش مییابند، کاهش پیدا میکنند و سپس دوباره با جهشی شدید بالا میروند.
براونلی گفت: «زنجیره تأمین کار میکند، اما با هزینه، اصطکاک و عدمقطعیت بسیار بیشتری نسبت به دوران کووید.»
این نوسان شدید برای مدیران شرکتها هرجومرج ایجاد کرده است.
ووتا گفت: «کووید بسیار ترسناک بود. اما این وضعیت استرسزاتر است. ما در دورهای از اختلال قرار داریم که هرگز مشابه آن را تجربه نکردهایم.»
ووتا گفت تیم کوچک او در شرکت دیلوورث اکنون مجبور است نسبت به گذشته تحقیقات و مدلسازی قیمت بسیار بیشتری انجام دهد.
این شرکت معمولاً منابع تأمین قهوه خود را ۱۲ تا ۲۴ ماه زودتر مشخص میکرد؛ اما اکنون تنها برای ۳ تا ۶ ماه آینده اقدام به تأمین قهوه میکند.
آبوهوا هم به بحران اضافه شده است
آبوهوا نیز نقش قابلتوجهی داشته است.
پدیده سوپر النینو امسال نگرانیهایی درباره محصولات قهوه در ویتنام و برزیل ایجاد کرده است.
اما مشکل دیگر، نقدینگی محدود شرکت است.
دیلوورث دیگر نمیتواند به اندازه گذشته قهوه ذخیره کند، زیرا هزینههای حملونقل بهشدت افزایش یافته است.
حاشیه سود شرکت کاهش یافته و مشتریان نیز دیگر درآمد قابلمصرفی را که در سالهای پس از همهگیری داشتند، در اختیار ندارند.
بهطور معمول، حجم فروش ووتا ماهانه حدود ۵ درصد نوسان داشت.
اما اکنون این رقم میتواند تا ۲۰ درصد افزایش یا کاهش پیدا کند.
ووتا گفت: «این وضعیت پویایی جدیدی برای ماست: گازوئیل تا چه زمانی بالای ۶ دلار خواهد بود؟ چگونه قرار است این هزینه را به مشتریان منتقل کنیم؟»
او افزود: «این شرایط چالشبرانگیز است؛ مشتریان ما هم دقیقاً با همان مشکلاتی مواجهاند که ما با آنها روبهرو هستیم.»
