اگر در دوران بارداری هوس چای سبز کردهاید، بد نیست بدانید مصرف آن چه فواید و چه خطراتی میتواند داشته باشد. یک متخصص زنان درباره فواید احتمالی چای سبز و نگرانیهای کمتر شناختهشده درباره مصرف کافئین در دوران بارداری توضیح میدهد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بسیاری از مردم تصور میکنند چای سبز از قهوه یا چای معمولی سالمتر است. چای سبز سرشار از آنتیاکسیدانهاست و با فواید مختلفی مانند کمک به سلامت قلب و بهبود سوختوساز بدن ارتباط دارد. اما در دوران بارداری، بعضی از غذاها و نوشیدنیهای روزمره باید با احتیاط بیشتری مصرف شوند. چیزی که برای افراد عادی مفید است، لزوماً در دوران بارداری هم مفید نیست.
آیا چای سبز در دوران بارداری فوایدی دارد؟
متخصص زنان و زایمان میگوید:
«پاسخ به این سؤال کمی پیچیده است؛ هم بله و هم خیر.»
چای سبز در دوران بارداری ممنوع نیست، اما برخلاف چیزی که گاهی در تبلیغات بهعنوان یک نوشیدنی بسیار مفید معرفی میشود، نباید انتظار داشت فواید ویژهای برای دوران بارداری داشته باشد. همچنین دلایل مشخصی وجود دارد که نشان میدهد باید در مصرف آن واقعاً محتاط بود، نه اینکه صرفاً بدون نگرانی آن را مصرف کرد.
چای سبز حاوی کاتچینهاست؛ ترکیبات آنتیاکسیدانی که به دلیل فواید احتمالیشان برای سلامت قلب و سوختوساز بدن مورد مطالعه قرار گرفتهاند. با این حال، بیشتر این تحقیقات روی جمعیت عمومی انجام شده و نه زنان باردار.
چای سبز میتواند بخشی از مایعات روزانه بدن را تأمین کند، اما این ویژگی مختص چای سبز نیست و میتوان همین نیاز را با آب یا سایر نوشیدنیهای مناسب نیز برطرف کرد.
بنابراین، شواهد کافی برای اثبات فواید اختصاصی و قابلتوجه چای سبز در دوران بارداری وجود ندارد که بتواند نگرانیهای احتمالی درباره مصرف آن را نادیده بگیرد.
آیا کافئین موجود در چای سبز در دوران بارداری نگرانکننده است؟
یکی از مهمترین مواردی که هنگام مصرف چای سبز در دوران بارداری باید به آن توجه کرد، کافئین است. میزان کافئین چای سبز به نوع چای، مقدار مصرف و روش دمکردن آن بستگی دارد.
سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) توصیه میکند زنان باردار در مجموع بیشتر از ۲۰۰ میلیگرم کافئین در روز مصرف نکنند.
دکتر کیران میگوید:
«دو نگرانی اصلی وجود دارد: یکی میزان کافئین و دیگری، موضوعی که کمتر درباره آن صحبت میشود، تأثیر چای سبز بر جذب فولات است؛ مادهای که بهخصوص در اوایل بارداری اهمیت زیادی دارد.»
منظور از سقف ۲۰۰ میلیگرم، مجموع کافئین دریافتشده از همه منابع است، از جمله:
* چای سبز و چای سیاه
* قهوه
* نوشابههای کولا و نوشیدنیهای انرژیزا
* شکلات
* بعضی داروها و مکملها
بر اساس مقالهای در نشریه Reproductive Toxicology، کافئین بهراحتی از جفت عبور میکند. جفت همان اندامی است که مواد غذایی و اکسیژن را به جنین میرساند.
پژوهشگران ارتباط میان مصرف کافئین و مشکلاتی مانند وزن پایین هنگام تولد، از دست رفتن بارداری و برخی مشکلات قلبی را بررسی کردهاند.
نکته قابلتوجه این است که برخی مطالعات بررسیشده در این مقاله نشان دادهاند این خطرات ممکن است حتی با مصرف کمتر از ۲۰۰ میلیگرم کافئین در روز نیز دیده شوند. بنابراین، نمیتوان یک میزان کاملاً بیخطر برای مصرف کافئین در دوران بارداری تعیین کرد و کاهش مصرف آن تا حد امکان، رویکرد محتاطانهتری برای سلامت جنین است.
چای سبز چه ارتباطی با فولات دارد؟
فولات بهخصوص در اوایل بارداری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در این دوره لوله عصبی جنین که بعدها مغز و نخاع را تشکیل میدهد، شکل میگیرد.
چای سبز حاوی کاتچینهاست و تحقیقات نشان میدهند ترکیبات موجود در چای ممکن است بر میزان دسترسی بدن به فولات یا نحوه سوختوساز آن تأثیر بگذارند.
دکتر لاوانیا کیران توضیح میدهد:
«ترکیبات موجود در چای سبز، بهویژه کاتچینها، ممکن است در توانایی بدن برای جذب و استفاده از فولات اختلال ایجاد کنند؛ فولات مادهای ضروری در سهماهه اول بارداری است و به پیشگیری از نقصهای لوله عصبی کمک میکند.»
با این حال، شواهد موجود باید با احتیاط تفسیر شوند. یک مرور پژوهشی و فراتحلیل منتشرشده در سال ۲۰۲۲ در مجله Nutrition Research که مصرف چای در حوالی زمان لقاح را بررسی کرده بود، افزایش قابلتوجهی در نقصهای لوله عصبی در ارتباط با مصرف چای پیدا نکرد.
بنابراین، درست نیست بگوییم نوشیدن چای سبز باعث نقص لوله عصبی جنین میشود. نگرانی اصلی بیشتر به احتیاط در مصرف منظم و زیاد چای سبز در دورهای مربوط میشود که فولات اهمیت ویژهای دارد.
در دوران بارداری چه مقدار چای سبز میتوان نوشید؟
برای بیشتر زنان باردار، مصرف متعادل چای سبز احتمالاً مشکل قابلتوجهی ایجاد نمیکند، به شرطی که مجموع کافئین دریافتی از حد توصیهشده بیشتر نشود.
دکتر کیران میگوید:
«مصرف متعادل، یعنی حدود یک تا دو فنجان در روز، با در نظر گرفتن مجموع کافئین مصرفی روزانه، احتمالاً برای بیشتر زنان باردار نگرانی قابلتوجهی ایجاد نمیکند.»
البته یک یا دو فنجان را نمیتوان بهعنوان یک مقدار کاملاً بیخطر و ثابت در نظر گرفت، زیرا میزان کافئین انواع مختلف چای سبز با یکدیگر متفاوت است.
اگر در دوران بارداری به چای سبز علاقه دارید:
* مجموع کافئین مصرفی روزانه را به حداکثر ۲۰۰ میلیگرم محدود کنید.
* کافئین موجود در قهوه، چایهای دیگر، شکلات و سایر منابع را هم در محاسبه روزانه در نظر بگیرید.
* چای سبز را همزمان با مکمل آهن مصرف نکنید.
* بهتر است چای سبز را همزمان با اسیدفولیک یا آهن مصرف نکنید.
* بهخصوص در سهماهه اول بارداری احتیاط بیشتری داشته باشید.
* بهجای انواع غلیظ و کنسانتره، چای سبز معمولی و دمکرده مصرف کنید.
آیا عصاره چای سبز در دوران بارداری بیخطر است؟
چای سبزی که با دمکردن برگهای چای در آب تهیه میشود با مکملها و عصارههای غلیظ چای سبز یکسان نیست.
مکملها و عصارههای غلیظ چای سبز در دوران بارداری باید اجتناب شوند، مگر اینکه پزشک مصرف آنها را تجویز کرده باشد. این محصولات ممکن است مقادیر بسیار بالاتر و غیراستانداردی از کاتچینها و کافئین داشته باشند.
دکتر کیران میگوید:
«کپسولهای حاوی عصاره غلیظ چای سبز، در مقایسه با یک فنجان چای، مقدار بسیار بیشتری از کاتچینها و کافئین را در خود دارند و معمولاً باید در دوران بارداری از آنها اجتناب کرد، مگر اینکه پزشک آنها را تجویز کرده باشد.»
این نکته اهمیت زیادی دارد؛ محصولی که با عنوان «محصول سلامت حاوی چای سبز» به فروش میرسد، لزوماً از نظر میزان ترکیبات فعال با یک فنجان چای سبز معمولی قابل مقایسه نیست.
جمعبندی
لازم نیست چای سبز در دوران بارداری بهطور کامل ممنوع شود. با این حال، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد زنان باردار باید چای سبز را بهعنوان یک نوشیدنی سالم و مفید به رژیم غذایی خود اضافه کنند.
دکتر لاوانیا کیران توصیه میکند مصرف چای سبز به یک یا دو فنجان در روز محدود شود و در عین حال، کافئین دریافتشده از تمام منابع دیگر نیز در نظر گرفته شود.
او همچنین بر مصرف اسیدفولیک طبق دستور پزشک تأکید میکند و توصیه میکند چای سبز همزمان با مکملهای فولات یا آهن مصرف نشود.
در نهایت، بهتر است درباره میزان مناسب مصرف کافئین و عادات غذایی خود در دوران بارداری با پزشک یا متخصص مشورت کنید؛ زیرا آنچه اهمیت دارد، مجموع کافئین دریافتی از همه منابع است، نه فقط مقدار کافئین موجود در چای سبز.
