به نظر میرسد زمین با بحران جدی میکروپلاستیکها روبهرو است. این ذرات بسیار ریز پلاستیکی تاکنون در سنگهای باستانی، استخوان انسان و تقریباً در بدن همه گونههای جانوری روی زمین شناسایی شدهاند.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ اکنون پژوهشگران از کشف تازهای خبر دادهاند؛ میکروپلاستیکها حتی به یکی از دورافتادهترین، خشنترین و کمتر شناختهشدهترین زیستبومهای سیاره نیز راه یافتهاند.
محققان مؤسسه پژوهشی علوم زیستی و زیستفناوری کره جنوبی (KRIBB) موفق شدند ذرات میکروپلاستیک را در بدن حلزونها و صدفهای دوکفهای ساکن اطراف دریچههای گرمابی اعماق اقیانوس شناسایی کنند.
این دریچهها در عمقی حدود ۲ هزار متر زیر سطح دریا قرار دارند؛ موضوعی که نشان میدهد میکروپلاستیکها، با اندازهای کمتر از پنج میلیمتر، میتوانند تقریباً به هر بخش از هر اکوسیستم نفوذ کنند.
میکروپلاستیکها تا اعماق اقیانوس نفوذ کردهاند
نتایج این پژوهش که در مجله Water Research منتشر شده نشان میدهد در ۹۲ درصد جانوران بررسیشده (۱۱ مورد از ۱۲ نمونه)، ذرات میکروپلاستیک وجود داشته است.
نمونهها از دو منطقه دورافتاده جمعآوری شدند:
* حوضه شمال فیجی در جنوبغرب اقیانوس آرام
* رشتهکوه میانی اقیانوس هند
«سهجو کیم»، زیستشناس دریایی و از پژوهشگران این مطالعه، میگوید:
«آلودگی پلاستیکی اکنون حتی به اکوسیستمهای دریچههای گرمابی اعماق دریا نیز رسیده است؛ محیطهایی که زمانی از منزویترین و دستنخوردهترین نقاط زمین به شمار میرفتند.»
زیستگاهی منحصربهفرد که دیگر دستنخورده نیست
دریچههای گرمابی اعماق اقیانوس از شگفتانگیزترین زیستبومهای جهان هستند.
در این نقاط تاریک و بسیار عمیق، آب فوقالعاده داغ و سرشار از مواد معدنی از کف اقیانوس خارج میشود و شرایط لازم برای شکلگیری گونههای جانوری خاص را فراهم میکند.
اما اکنون مشخص شده است که این جانوران نیز از میکروپلاستیکهایی که به اعماق دریا رسیدهاند، تغذیه میکنند.
به طور میانگین، در بدن هر جانور ۳.۴۲ قطعه میکروپلاستیک یافت شد و پلیاستایرن – پلاستیکی که در تولید ظروف یکبارمصرف و بستهبندی کاربرد فراوانی دارد – رایجترین نوع پلاستیک شناساییشده بود.
محل تجمع میکروپلاستیکها به نوع تغذیه جانور بستگی دارد
پژوهشگران دریافتند نحوه تغذیه جانوران تعیین میکند که میکروپلاستیکها در کدام بخش از بدن آنها تجمع پیدا کنند.
* در حلزونهای کفزی که روی بستر دریا تغذیه میکنند، ذرات پلاستیکی بیشتر در اندامهای گوارشی انباشته شده بود.
* اما در صدفهای دوکفهای که با فیلتر کردن آب غذا به دست میآورند، میکروپلاستیکها تقریباً در سراسر بدن بهطور یکنواخت توزیع شده بودند.
پژوهشگران میگویند:
«اگرچه مقدار میکروپلاستیک در میان افراد مختلف متفاوت بود، اما الگوی توزیع این ذرات در بافتهای هر گونه کاملاً مشابه بود؛ موضوعی که نشان میدهد پس از ورود به بدن، میکروپلاستیکها در حلزونها و صدفها به شکل متفاوتی پخش میشوند.»
تفاوت میان اقیانوسها
مقایسه نمونههای دو منطقه نشان داد که جانوران ساکن اقیانوس هند مقدار بسیار بیشتری میکروپلاستیک در بدن خود داشتند نسبت به گونههای مشابه در جنوبغرب اقیانوس آرام.
علت دقیق این تفاوت هنوز مشخص نیست، اما پژوهشگران احتمال میدهند عواملی مانند:
* میزان آلودگی ناشی از فعالیتهای انسانی
* الگوهای گردش جریانهای اقیانوسی
* رودخانههایی که زبالههای پلاستیکی را به دریا منتقل میکنند
در این اختلاف نقش داشته باشند.
به گفته پژوهشگران، تفاوت بیشتر میان حلزونها نسبت به صدفها نیز نشان میدهد که میزان تجمع میکروپلاستیک روی بستر دریچههای گرمابی در مناطق مختلف، بیش از میزان ذرات معلق در ستون آب، تفاوت دارد.
مقابله با آلودگی از مبدأ
هرچند مشاهده نفوذ میکروپلاستیکها تا چنین اعماقی نگرانکننده است، اما این یافتهها تصویر روشنتری از گستردگی این بحران ارائه میدهند و بر ضرورت کاهش آلودگی پلاستیکی، توسعه روشهای مؤثر بازیافت و استفاده از مواد جایگزین تأکید میکنند.
پاکسازی پلاستیک از چنین اعماق دوردستی تقریباً غیرممکن است؛ بنابراین تنها راهکار مؤثر، جلوگیری از ورود پلاستیک به محیطزیست از همان ابتدا است.
میکروپلاستیکها چه خطری برای سلامت دارند؟
دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند میکروپلاستیکها چه تأثیری بر سلامت انسان دارند، اما شواهد اولیه امیدوارکننده نیست.
پژوهشهای پیشین، ورود این ذرات به بدن را با بیماریهایی مانند پارکینسون و سرطان روده بزرگ مرتبط دانستهاند. در دنیای امروز نیز تقریباً هیچ راهی برای اجتناب کامل از تماس با میکروپلاستیکها وجود ندارد.
در پایان، «سهجو کیم» میگوید:
«یافتههای ما شواهد علمی ارزشمندی برای طراحی سامانههای پایش محیطزیست در اعماق دریا و تدوین سیاستهای حفاظت از این اکوسیستمهای منحصربهفرد فراهم میکند.»
