از نامنظم شدن قاعدگی گرفته تا یائسگی زودرس، سیگار تأثیرات جدی بر سلامت هورمونی زنان دارد. در ادامه میخوانید که دخانیات چگونه بر استروژن، چرخه قاعدگی، باروری و خطر یائسگی زودهنگام اثر میگذارد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بیشتر مردم میدانند که سیگار به ریهها آسیب میرساند، اما بسیاری از زنان از این موضوع آگاه نیستند که سیگار میتواند بهطور پنهان تعادل هورمونی بدن را نیز مختل کند. تأثیر دخانیات بر هورمونهای زنانه تنها به نامنظم شدن قاعدگی محدود نمیشود و حتی میتواند به یائسگی زودرس منجر شود. فرقی نمیکند گاهی سیگار بکشید یا بهطور منظم؛ سیگار بر هورمونهایی اثر میگذارد که سیستم تولیدمثل، خلقوخو و سلامت بلندمدت شما را کنترل میکنند.
دکتر جاسلین کائور مالهوترا، مشاور ارشد بخش زنان و زایمان، توضیح میدهد که ارتباط میان سیگار کشیدن و اختلالات هورمونی کاملاً شناختهشده و اثباتشده است.
او میگوید:
«بله، سیگار کشیدن میتواند به بروز عدم تعادل هورمونی در زنان کمک کند. سیگار حاوی هزاران ماده شیمیایی از جمله نیکوتین، مونوکسید کربن و سایر ترکیبات سمی است. این مواد میتوانند عملکرد سیستم غدد درونریز بدن را مختل کنند؛ سیستمی که مسئول تولید و تنظیم هورمونهاست. این تغییرات هورمونی میتوانند بر چرخه قاعدگی، باروری، بارداری، یائسگی و سلامت کلی دستگاه تولیدمثل تأثیر بگذارند.»
در مرکز این اختلال، هورمون استروژن قرار دارد. دکتر مالهوترا توضیح میدهد:
«نیکوتین و سایر مواد موجود در دود سیگار میتوانند سطح استروژن بدن را کاهش دهند. استروژن نقش مهمی در منظم بودن قاعدگی، سلامت استخوانها، سلامت قلب و بسیاری از عملکردهای تولیدمثلی ایفا میکند.»
مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ در نشریه Cureus منتشر شد نیز این موضوع را تأیید میکند. بر اساس این پژوهش، مواد شیمیایی موجود در دود سیگار سطح استروژن و پروژسترون را کاهش داده و در عین حال میزان هورمونهای آندروژنی را افزایش میدهند. این تغییرات میتوانند بر تخمکگذاری، چرخه قاعدگی و کیفیت تخمکها اثر منفی بگذارند.
همچنین مشخص شده است که زنان سیگاری تا ۶۰ درصد بیشتر از زنان غیرسیگاری در معرض ناباروری قرار دارند و معمولاً یک تا چهار سال زودتر از سایر زنان وارد یائسگی میشوند. حتی قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران (سیگار دست دوم) نیز میتواند خطرات مشابهی به همراه داشته باشد.
آیا سیگار باعث نامنظم شدن قاعدگی میشود؟
بله، و این مسئله بسیار شایعتر از آن چیزی است که بسیاری از زنان تصور میکنند.
زنانی که سیگار میکشند، در مقایسه با زنان غیرسیگاری، بیشتر با مشکلات قاعدگی روبهرو میشوند؛ از جمله:
* نامنظم شدن زمان وقوع قاعدگی
* کوتاهتر شدن چرخههای قاعدگی
* خونریزی بیشتر یا کمتر از حد معمول
* افزایش دردها و گرفتگیهای قاعدگی
دکتر مالهوترا در اینباره میگوید:
«سیگار میتواند ارتباطات طبیعی میان مغز، تخمدانها و رحم را مختل کند و در نتیجه حفظ یک چرخه قاعدگی طبیعی برای بدن دشوارتر شود.»
سایر اثرات هورمونی سیگار در زنان چیست؟
تأثیرات سیگار تنها به دستگاه تولیدمثل محدود نمیشود. این عادت میتواند بر هورمونهای مرتبط با استرس، متابولیسم و سلامت استخوانها نیز اثر بگذارد.
کاهش طولانیمدت سطح استروژن باعث افت تراکم استخوانی میشود و خطر ابتلا به پوکی استخوان و شکستگیها را افزایش میدهد.
علاوه بر این، زنانی که به مشکلاتی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا سندرم پیش از قاعدگی (PMS) مبتلا هستند، ممکن است تشدید علائم خود را تجربه کنند؛ زیرا این بیماریها نیز تحت تأثیر همان هورمونهایی قرار دارند که سیگار عملکرد آنها را مختل میکند.
آیا ترک سیگار میتواند تعادل هورمونی را بازگرداند؟
خبر خوب این است که ترک سیگار میتواند تفاوت قابلتوجهی ایجاد کند.
دکتر مالهوترا میگوید:
«ترک سیگار میتواند به بهبود سلامت هورمونی کمک کند و خطر بسیاری از مشکلات تولیدمثلی و سایر بیماریها را کاهش دهد. حتی اگر فرد در سنین بالاتر نیز سیگار را ترک کند، همچنان میتواند از مزایای قابل توجه آن برای سلامت هورمونی و باروری بهرهمند شود.»
جمعبندی
سیگار تنها به ریهها آسیب نمیزند؛ بلکه میتواند تعادل ظریف هورمونهای زنانه را نیز بر هم بزند. کاهش سطح استروژن، نامنظم شدن قاعدگی، افت باروری، تشدید مشکلات هورمونی و یائسگی زودرس از مهمترین پیامدهای آن هستند. خوشبختانه ترک سیگار، در هر سنی، میتواند به بهبود عملکرد هورمونی و حفظ سلامت زنان کمک کند و خطر بسیاری از عوارض بلندمدت را کاهش دهد.
