فارس: معاون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی با بیان اینکه تحولات چند ماه گذشته نادرستی برخی تصورات درباره تأمین امنیت منطقه را آشکار کرد، گفت: پیش‌تر برخی کشورها تصور می‌کردند با پیوند خوردن به قدرت‌های بزرگ مانند آمریکا یا برقراری ارتباط با رژیم صهیونیستی می‌توانند امنیت خود را تضمین کنند، اما تحولات اخیر نشان داد که این تصورات درست نیست.
علی باقری، معاون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، در گفت وگو ویژه خبری امشب با اشاره به برگزاری نشست چهار جانبه ایران، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در تهران گفت: این نشست در پی تحولات مهم و راهبردی چند ماه گذشته در منطقه و در پی تجاوز رژیم صهیونیستی و دولت آمریکا شکل گرفت و اتفاقی قابل توجه بود.
باقری اظهار کرد: امروز همه اذعان دارند که مقاومت نیروهای مسلح و مردم ایران و تدبیر رهبری شهید توانست آمریکا را علاوه بر ناکامی در دستیابی به اهدافش، مستأصل کند. افزون بر این، رژیم صهیونیستی نیز در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و شرایطی که پس از تجاوز به جمهوری اسلامی ایران ترسیم کرده بود، مطابق برنامه‌هایش پیش نرفت.
وی افزود: دو نکته اساسی در این تحولات وجود داشت؛ نخست اینکه جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توانمندی‌های ملی و درونی خود در برابر دو تجاوز آشکار ایستاد و در هر دو مرحله به موفقیت دست یافت. نکته دوم این بود که توانمندی‌های ایران برای مقابله با این تجاوزها، متکی بر ظرفیت‌های داخلی و حاصل فکر و تلاش دانشمندان جوان، صنعتگران و فناوران کشور بود.
معاون شورای عالی امنیت ملی ادامه داد: آمریکایی‌ها و کشورهای غربی طی چند دهه گذشته ایران را در عرصه‌های راهبردی، به‌ویژه حوزه نظامی، تحریم کردند و اجازه دسترسی به تجهیزات و امکانات پیشرفته را نمی‌دادند؛ اما پیشرفت‌هایی که به همت جوانان کشور در نیروهای مسلح حاصل شد، در میدان عمل کارآمدی خود را اثبات کرد. بهترین دلیل این مسئله نیز ناکامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در دستیابی به اهدافشان است.
باقری با بیان اینکه تحولات اخیر منطقه موجب تغییر نگاه برخی کشورها به مقوله امنیت شده است، گفت: برخی کشورهای منطقه تصور می‌کردند با پیوند زدن خود به قدرتی بزرگ مانند آمریکا می‌توانند در برابر تهدیدها مصون بمانند، اما در عمل دیدند که این تصور با واقعیت منطبق نیست. ازاین‌رو، کشورهای منطقه به این جمع‌بندی رسیده‌اند که راهی جز اتکا به تعاملات منطقه‌ای و برقراری امنیت بر اساس همکاری و هم‌افزایی ندارند.
وی تصریح کرد: نشست چهار جانبه تهران را می‌توان ثمره مقاومت قهرمانانه ملت ایران و رشادت‌های پیروزمندانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران دانست که کشورهای منطقه را به یک جمع‌بندی مشترک رسانده است؛ هرچند ممکن است اولویت‌ها و رویکردهای آنها تفاوت‌هایی داشته باشد.
باقری: رژیم صهیونیستی منشأ ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه است
معاون شورای عالی امنیت ملی با اشاره به محورهای مورد تأکید در نشست چهار جانبه تهران گفت: یکی از نکات مهم این نشست، تأکید طرف‌ها بر خوداتکایی و درون‌زایی قدرت بود. این مسئله یک مبنای راهبردی و سنگ بنایی برای حرکت به سمت همکاری‌های بیشتر منطقه‌ای است.
باقری افزود: نکته مهم دیگر، توجه به این واقعیت بود که منشأ ناامنی، بی‌ثباتی، بحران و تنش در منطقه، رژیم صهیونیستی است. این رژیم در سال‌های گذشته تلاش کرد قدرت خود را به دیگر بازیگران نشان دهد، اما در عمل، هم سبعیت خود و بی‌اعتنایی به معیارهای اساسی را نشان داد و هم ثابت کرد که برای زیاده‌خواهی‌هایش حد و مرزی قائل نیست.
وی با اشاره به طرح موضوع «اسرائیل بزرگ» اظهار کرد: این مسئله بسیاری از کشورهای منطقه را در بر می‌گیرد. بنابراین، شناسایی رژیم صهیونیستی به‌عنوان منشأ بحران و بی‌ثباتی می‌تواند به کشورهای منطقه کمک کند تا به چارچوبی مورد وفاق برای تأمین امنیت درون‌منطقه‌ای دست پیدا کنند.
باقری درباره شکل‌گیری نشست چهار جانبه تهران توضیح داد
معاون شورای عالی امنیت ملی درباره چگونگی شکل‌گیری نشست چهار جانبه تهران گفت: از مدت‌ها قبل، برگزاری نشست‌های دو یا چندجانبه با محوریت جمهوری اسلامی ایران در تعاملات کشورهای منطقه مطرح بود و این موضوع در گفت‌وگوهای دیپلماتیک و دیگر سطوح ارتباطی به‌عنوان یک نیاز مورد توجه قرار داشت.
باقری ادامه داد: چندی قبل، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نشستی در پاکستان برگزار کردند و تمایل داشتند ایران نیز در آن شرکت کند، اما شرایط برای حضور طرف ایرانی فراهم نشد. در ادامه، این سه کشور پیشنهاد دادند که به تهران بیایند و نشست چهار جانبه در ایران برگزار شود.
وی با اشاره به سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران گفت: وی در دیدار با سرلشکر رضایی اعلام کرد که یکی از اهداف اصلی سفرش، اطلاع‌رسانی درباره تمایل سه کشور پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه برای سفر به تهران و برگزاری نشستی مشترک بود.
باقری افزود: طرف پاکستانی همچنین تأکید داشت که با توجه به مسئولیت جدید سرلشکر رضایی، نقش او می‌تواند در شکل‌گیری این نوع همکاری‌های منطقه‌ای تأثیرگذار باشد. محور اصلی گفتوگوها نیز امنیت منطقه و تبادل دیدگاه‌ها برای ایجاد بستری مناسب جهت همکاری‌های امنیت‌ساز بود.
باقری: ایران در امنیت‌سازی منطقه نقش محوری دارد
معاون شورای عالی امنیت ملی با اشاره به رویکرد کشورهای حاضر در نشست تهران گفت: نکته قابل توجه این بود که هر چهار طرف به‌دنبال ایجاد مسیری برای همکاری بودند و قرار نبود یک کشور بر دیدگاه خود اصرار کند و دیگران را به پذیرش آن وادار سازد. هدف این بود که چارچوبی برای جلب همکاری چهار کشور و فراهم کردن زمینه مشارکت دیگر کشورهای منطقه در تأمین امنیت ایجاد شود.
وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی کشورهای حاضر در نشست اظهار کرد: پاکستان در شرق ایران، ترکیه در غرب و عربستان سعودی در جنوب ایران قرار دارند و جمهوری اسلامی ایران می‌تواند این سه جغرافیای جدا از هم را به یکدیگر متصل کند. از این منظر، ایران نقش محوری در این همکاری دارد.
باقری ادامه داد: افزون بر موقعیت جغرافیایی، جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری بود که به‌صورت عملی در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی و آمریکا ایستاد و توانست به موفقیت دست پیدا کند. بنابراین، تمرکز نگاه‌ها بر تهران در موضوع امنیت‌سازی منطقه، با توجه به مجاهدت‌ها، ایثارگری‌ها و اقتداری که ملت ایران در ماه‌های گذشته از خود نشان داده، امر عجیبی نیست.
وی تأکید کرد: دستاورد این ایستادگی آن است که کشورهای منطقه به اهمیت همکاری و تعامل با محوریت امنیت‌سازی منطقه‌ای اذعان کنند و وارد فرایندی مشترک برای تأمین امنیت منطقه شوند.
باقری با اشاره به طرح موضوع همکاری‌های اقتصادی در نشست چهار جانبه تهران گفت: برای اینکه پیوندهای کشورهای منطقه پایدار شود، باید وارد عرصه تعاملات جدی‌تر اقتصادی شویم. در مرحله نخست، لازم است اعتماد متقابل سیاسی ایجاد شود و اگر ابهام یا سوءتفاهمی وجود دارد، از طریق رایزنی برطرف شود.
وی افزود: تفاوت میان کشورهای منطقه هیچ‌گاه از بین نمی‌رود؛ ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند. هنر این است که بتوانیم این تفاوت‌ها را به منشأ همکاری تبدیل کنیم. همان‌طور که تفاوت در تولید محصولات کشاورزی، مانند گندم و ذرت، می‌تواند زمینه همکاری میان کشورها را فراهم کند، در عرصه سیاسی نیز تفاوت دیدگاه‌ها نباید به اختلاف تبدیل شود و اگر اختلافی شکل گرفت، باید مانع تبدیل آن به نزاع شد.
معاون شورای عالی امنیت ملی تأکید کرد: راه‌حل این مسئله گفت‌وگو است و نشست تهران نیز چنین پیامی داشت که حتی در صورت وجود تفاوت و اختلاف، می‌توان با گفت‌وگو وارد مسیری شد که راه‌حل ایجاد کند و حتی زمینه‌ساز همکاری باشد.
باقری با بیان اینکه هیچ‌یک از چهار کشور ادعا نکرده‌اند که با برگزاری یک نشست همه مشکلات حل می‌شود، گفت: شکل‌گیری اراده مشترک برای برگزاری این نشست در تهران، قرار دادن تعامل و همکاری در دستور کار گفتوگوها و توافق بر ادامه این روند، چشم‌انداز روشنی برای امنیت و ثبات منطقه ایجاد می‌کند.
وی یکی از دستاوردهای مهم نشست را تأکید کشورهای حاضر بر نقش رژیم صهیونیستی در ایجاد بی‌ثباتی، بحران و تنش در منطقه دانست و افزود: در سال‌های گذشته، برخی کشورها ایران را تهدید منطقه معرفی می‌کردند و در مقابل، تلاش داشتند رژیم صهیونیستی را از مسئولیت بحران‌ها مبرا کنند؛ اما اکنون کشورهای منطقه اذعان می‌کنند که رفتار و رویکرد این رژیم، مانع برقراری آرامش در منطقه است.
باقری ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان میزبان این نشست توانست چشم‌اندازی برای همکاری منطقه‌ای بر مبنای چنین دیدگاهی ایجاد کند.
تأکید چهار کشور بر ادامه گفت‌وگوهای منطقه‌ای
معاون شورای عالی امنیت ملی با اشاره به دیدار هیئت‌های سه کشور با رئیس‌جمهور پیش از آغاز نشست چهار جانبه اظهار کرد: در آغاز ورود هیئت‌ها، وزیر دفاع عربستان سعودی، رئیس ارتش پاکستان و رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه با رئیس‌جمهور دیدار کردند و دیدگاه‌های خود را درباره همکاری‌های منطقه‌ای مطرح کردند.
وی افزود: رئیس‌جمهور نیز از این دیدگاه‌ها استقبال کرد و تأکید داشت که مبنای جمهوری اسلامی ایران همواره تعامل، اخوت و برادری و قرار دادن این اصول در مسیر همکاری بوده است. ایران در طول سال‌ها و دهه‌های گذشته، هم در عمل و هم از طریق ابتکارات خود، آمادگی‌اش را برای تأمین امنیت بر اساس اراده کشورهای منطقه نشان داده است.
باقری گفت: اینکه کشورهای منطقه نیز اکنون چنین نگاهی دارند و رژیم صهیونیستی را منشأ بحران‌ها و تنش‌ها می‌دانند، مایه امیدواری است.
وی با اشاره به برگزاری نشست اصلی چهار جانبه تهران خاطرنشان کرد: این نشست با حضور هیئت‌های سه کشور و دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، از حدود ساعت چهار بعدازظهر آغاز شد و تا حدود ساعت هشت شب ادامه داشت. در این جلسه، دیدگاه‌های طرف‌های حاضر به تفصیل مطرح شد.
معاون شورای عالی امنیت ملی در ادامه تأکید کرد: مهم‌ترین نکته این نشست، توافق هر چهار کشور برای ادامه این فرایند و تداوم گفتوگوها با هدف تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و تأمین امنیت و ثبات در منطقه بود.
باقری با تأکید بر اهمیت امنیت پایدار در منطقه گفت: یکی از محورهای قابل توجه در نشست چهار جانبه تهران این بود که هرگونه تعامل اقتصادی، فرهنگی، گردشگری و سرمایه‌گذاری، به امنیت نیاز دارد. بنابراین، امنیت‌سازی از موضوعات اساسی و زیربنایی برای توسعه و پیشرفت پایدار در منطقه است.
وی افزود: آمریکا و رژیم صهیونیستی در دو جنگ اخیر اقدامات گسترده‌ای انجام دادند که یکی از مهم‌ترین آنها ترور رهبر شهید انقلاب اسلامی بود. این موضوع از محورهای مورد تأکید طرف ایرانی در نشست تهران بود؛ چراکه نباید به‌سادگی از کنار ترور رهبر یک کشور گذشت.
معاون شورای عالی امنیت ملی تصریح کرد: اگر در برابر چنین اقدامی سکوت شود، این بدعت شکل می‌گیرد که رهبران کشورها می‌توانند هدف قرار بگیرند، بدون آنکه عاملان آن هزینه‌ای بپردازند. در چنین شرایطی، ممکن است رهبران کشورهای دیگر نیز در معرض تهدید قرار گیرند.
باقری با بیان اینکه تحولات چند ماه گذشته نادرستی برخی تصورات درباره تأمین امنیت منطقه را آشکار کرد، گفت: پیش‌تر برخی کشورها تصور می‌کردند با پیوند خوردن به قدرت‌های بزرگ مانند آمریکا یا برقراری ارتباط با رژیم صهیونیستی می‌توانند امنیت خود را تضمین کنند، اما تحولات اخیر نشان داد که این تصورات درست نیست.
وی ادامه داد: کشورهای منطقه باید به این جمع‌بندی برسند که امنیت پایدار را باید در درون منطقه جست‌وجو کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز سال‌ها بر این اصل تأکید داشته است که کشورهای همسایه و برادر باید با تعامل و هم‌افزایی، زمینه زندگی امن، رفاه و پیشرفت را فراهم کنند؛ چراکه امنیت، اصلی به‌هم‌پیوسته است و نمی‌توان انتظار داشت یک کشور در امنیت باشد، اما کشورهای دیگر منطقه از آن محروم بمانند.
معاون شورای عالی امنیت ملی با اشاره به حضور نیروهای آمریکایی در برخی کشورهای منطقه اظهار کرد: حضور و مداخله قدرت‌های بیرونی برای تأمین منافع خود، لزوماً به امنیت منطقه منجر نمی‌شود. ازاین‌رو، اینکه کشورهای منطقه به این جمع‌بندی برسند که امنیت‌سازی باید درون منطقه دنبال شود و برای این منظور با محوریت جمهوری اسلامی ایران وارد گفت‌وگو شوند، پیام مهمی دارد و می‌تواند مسیر روشن‌تری را پیش روی ترتیبات جدید منطقه‌ای قرار دهد.
باقری با تأکید بر ضرورت تقویت همکاری‌های اقتصادی گفت: هرچند محور اصلی نشست تهران مباحث امنیتی بود، اما برای رسیدن از اعتمادسازی سیاسی به امنیت پایدار، به همکاری‌های اقتصادی درهم‌تنیده نیاز داریم. بدون چنین همکاری‌هایی، اعتماد سیاسی ممکن است آسیب ببیند و امنیت نیز پایدار نماند.
وی افزود: در نشست تهران، اصل همکاری‌های اقتصادی مورد بحث قرار گرفت، اما درباره جزئیات آن گفت‌وگویی انجام نشد. انتظار می‌رود در نشست‌های بعدی، رایزنی‌ها درباره این موضوع ادامه پیدا کند تا پیوندهای اقتصادی بتوانند پشتوانه‌ای برای اعتماد سیاسی و امنیت پایدار در منطقه باشند.
زمان و مکان نشست بعدی هنوز نهایی نشده است
معاون شورای عالی امنیت ملی درباره احتمال پیوستن کشورهای دیگر به این گفتوگوها گفت: در نشست تهران درباره اضافه شدن کشورهای دیگر بحثی مطرح نشد و تأکید بر این بود که همین چهار کشور رایزنی‌های خود را در این چارچوب ادامه دهند.
وی افزود: درباره زمان و مکان نشست بعدی نیز گفت‌وگوهایی انجام شد، اما جمع‌بندی نهایی صورت نگرفت. قرار شد چهار طرف رایزنی‌های خود را ادامه دهند و سرلشکر رضایی نیز اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان میزبان نخستین نشست، این موضوع را در اولین فرصت پیگیری می‌کند تا زمان و مکان نشست بعدی مشخص شود.
باقری با اشاره به پیام اصلی نشست چهار جانبه تهران اظهار کرد: نکته اصلی این نشست، تأکید بر امنیت‌سازی درونی بود؛ زیرا وقتی امنیت بر اساس مشارکت کشورهای منطقه شکل بگیرد، می‌تواند پایدار باشد، اما امنیت‌سازی بیرونی، حتی اگر در مقطعی مستحکم به نظر برسد، به دلیل مشارکت نداشتن همه کشورهای منطقه، قابل اتکای پایدار نیست.
وی تأکید کرد: پیام نشست تهران این است که این همکاری‌ها علیه کشورهای منطقه نیست، بلکه در برابر کسانی قرار دارد که امنیت منطقه را مختل می‌کنند؛ در رأس آنها رژیم صهیونیستی و حضور بیگانگانی مانند آمریکا در منطقه قرار دارند. کشورهای منطقه می‌توانند با اتکا به ظرفیت‌های خود و با فراهم شدن زمینه مشارکت دیگر بازیگران منطقه‌ای، امنیتی پایدار ایجاد و از آن صیانت کنند.
آمریکا برای ورود به مذاکرات جدی باید هفت شرط ایران را بپذیرد
معاون شورای عالی امنیت ملی در بخش دیگری از سخنان خود درباره آخرین وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا گفت: جمهوری اسلامی ایران چارچوبی را به طرف مقابل ارائه کرده که به پیشنهاد هفت‌شرطی معروف شده است. دلیل اصلی ارائه این چارچوب، رفتار آمریکا در دوره گذشته و نقض مکرر الزامات و آداب مذاکره از سوی این کشور بوده است.
باقری افزود: آمریکایی‌ها در بهار سال گذشته، پس از پنج دور مذاکره، جنگ تحمیلی دوم را آغاز کردند. در پاییز سال گذشته نیز با وجود ادامه روند دیپلماتیک، رفتارهایی داشتند که با الزامات مذاکره سازگار نبود. در زمستان سال گذشته هم در میانه مذاکرات، اقدام به ترور رهبر شهید انقلاب اسلامی کردند؛ جنایتی بزرگ و غیرقابل‌چشم‌پوشی که نمی‌توان از کنار آن به‌سادگی گذشت.
وی ادامه داد: همان‌طور که رهبر انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، تأکید کرده‌اند، عاملان این جنایت باید مجازات شوند و کشورهای دیگر نیز باید از این مطالبه حمایت کنند. هیچ‌کس نباید تصور کند که می‌تواند چنین جنایتی را در این سطح مرتکب شود، بدون آنکه هزینه‌ای بپردازد.
معاون شورای عالی امنیت ملی با اشاره به ادامه روند مذاکرات و نقض تفاهم از سوی آمریکا اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران بار دیگر وارد مذاکره شد و حتی تفاهمی شکل گرفت، اما آمریکایی‌ها بار دیگر زیر این تفاهم زدند و جنگ بعدی را پس از آنچه جنگ تحمیلی سوم خوانده شد، به راه انداختند.
باقری تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران منطق روشنی دارد؛ اگر آمریکا واقعاً اراده جدی برای مذاکره و دستیابی به توافقی منصفانه دارد، باید شروط تعیین‌شده از سوی ایران را اجرا کند. در این صورت، می‌توان ورود به یک مسیر جدی مذاکراتی را بررسی کرد؛ اما اگر این شروط اجرا نشود، نمی‌توان از جدیت آمریکا برای رسیدن به توافق سخن گفت.
وی با بیان اینکه تجربه یک سال گذشته، رفتار آمریکا را در مذاکرات زیر سؤال برده است، گفت: ممکن است در دیپلماسی از روش‌هایی برای تأمین منافع استفاده شود، اما رفتار آمریکا در این مدت نشان داده که مسئله صرفاً استفاده از فریب در جریان دیپلماسی نیست، بلکه خود دیپلماسی به ابزاری برای فریب تبدیل شده است؛ چراکه این کشور در مقاطع مختلف، هم‌زمان با مذاکرات، اقدامات نظامی انجام داده است.
باقری افزود: جمهوری اسلامی ایران این منطق را در گفت‌وگو با طرف‌های مختلف نیز مطرح کرده و آنها پذیرفته‌اند که آمریکا پس از اقدامات و جنایت‌های گذشته، برای اثبات جدیت خود باید شروط ایران را اجرا کند.
وی تأکید کرد: اگر آمریکا این شروط را بپذیرد و اجرا کند، می‌توان بررسی کرد که آیا زمینه ورود به یک مسیر جدی مذاکراتی فراهم شده است یا خیر. در غیر این صورت، این نگرانی وجود دارد که واشنگتن به دنبال توافقی موقت برای بهره‌برداری سیاسی باشد و پس از انتخابات، بار دیگر به سیاست فشار یا اقدام نظامی بازگردد.
معاون شورای عالی امنیت ملی درباره برخی بحث‌ها پیرامون مدت‌زمان اجرای پیشنهاد ایران نیز گفت: بعضی کشورها درباره مدت هفت‌روزه پیشنهاد ایران پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند، اما مسئله اصلی تعداد روزها نیست. حتی اگر اجرای ترتیبات موردنظر در پنج یا چهار روز امکان‌پذیر باشد، جمهوری اسلامی ایران با آن مخالفتی ندارد؛ نکته اساسی، اجرای هفت شرط تعیین‌شده از سوی ایران است و در این زمینه هیچ تردیدی وجود ندارد.
