پشت‌پرده توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا؛ از خودداری غول‌های صنعت نفت تا سرمایه‌گذاری پنتاگون

یورونیوز: واشنگتن و کاراکاس شامگاه جمعه از دستیابی به توافقی خبر دادند که بر اساس آن آمریکا کنترل حدود ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر نفت ونزوئلا را در اختیار می‌گیرد. وال‌استریت ژورنال در گزارشی از اقدامات کم‌سابقه دولت ترامپ برای حصول این توافق بلندمدت خبر داد.

 

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، ماه‌ها اعلام می‌کرد که برکناری رهبر ونزوئلا، نفت این کشور را در اختیار آمریکا قرار داده است. اما هنگامی که شرکت‌های انرژی آمریکایی از سرمایه‌گذاری با سرعت و در ابعادی که او انتظار داشت، خودداری کردند، دولت آقای ترامپ در اقدامی کم‌سابقه طرحی را آماده کرد که خود دولت را به سرمایه‌گذار تبدیل می‌کرد.

 

به گزارش وال‌استریت ژورنال، این توافق دولت آمریکا را از واسطه سرمایه‌گذاری شرکت‌های نفتی آمریکایی در ونزوئلا به یک سرمایه‌گذار مستقیم تبدیل خواهد کرد.

 

بر اساس این توافق، واشنگتن از طریق دفتر سرمایه راهبردی پنتاگون مستقیما در یک شرکت خصوصی سهام‌دار می‌شود و این شرکت حقوق صدساله بهره‌برداری از بخشی از بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را دریافت خواهد کرد. این توافق همچنین آمریکا را بیش از پیش به دولت غیرمنتخب ونزوئلا پیوند می‌دهد که این حقوق را اعطا می‌کند.

 

این شرکت خصوصی با مدیریت الخاندرو بتانکورت، بازرگان جنجالی ونزوئلایی، فرصت توسعه ۱۷ میدان نفتی این کشور را به دست خواهد آورد. گفته می‌شود که این میدان‌ها حاوی ۶۵ میلیارد بشکه نفت، معادل یک‌پنجم ذخایر ونزوئلا، هستند.

 

اما به‌رغم گزارش وال‌استریت ژورنال مبنی بر دسترسی ۱۰۰ ساله آمریکا به نفت ونزوئلا، دلسی رودریگز، رئیس‌جمهوری موقت این کشور روز شنبه اعلام کرد که اعتبار این توافق ۲۵ سال خواهد بود. خانم رودریگز همچنین تاکید کرد که این توافق حاکمیت ونزوئلا را بر منابع طبیعی خود حفظ می‌کند.

 

شراینر پارکر، از شرکت مشاوره‌ای «ریستاد انرژی» گفت: «اگر این توافق بتواند در برابر دولت‌های بعدی ونزوئلا دوام بیاورد، ترامپ ذخایر راهبردی نفتی را برای آمریکا تضمین کرده است که فراتر از دستاوردهای انقلاب نفت شیل خواهد بود. بااین‌حال، ابهام‌های بسیاری درباره چگونگی تبدیل این ذخایر نفتی به تولید واقعی و این‌که چه کسی زمان، تلاش و پول لازم را برای آن صرف خواهد کرد، وجود دارد.»

 

به گزارش وال‌استریت ژورنال، این توافق حاصل ماه‌ها مذاکرات محرمانه و سفرهای مکرر مقام‌ها و مذاکره‌کنندگان آمریکایی به کاراکاس است. به گفته افراد آگاه از مذاکرات، دونالد ترامپ و دلسی رودریگز چند روز پیش از اعلام توافق در یک تماس تلفنی بر سر چارچوب کلی آن به تفاهم رسیدند. مقام‌ها سپس چند روز گذشته را صرف بررسی جزئیات نحوه اجرای این توافق غیرمعمول کردند.

 

اگرچه مقام‌های ارشد دو دولت طی مذاکرات به این توافق دست یافته‌اند، ساختار آن به‌گونه‌ای است که آمریکا به‌جای آن‌که مستقیما طرف قرارداد دولت ونزوئلا باشد، در یک شرکت خصوصی سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

 

به گفته افراد دخیل در مذاکرات، آمریکا قصد دارد ۳۵ درصد از سهام غیرمدیریتی شرکت «نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز» متعلق به آقای بتانکورت را در اختیار بگیرد و همچنین از حق ترجیحی خرید ۲۰ درصد از تولیدات این شرکت به قیمت تمام‌شده برخوردار شود.

 

خانم رودریگز روز شنبه گفت که این توافق با در نظر گرفتن قیمت مبنای ۶۵ دلار برای هر بشکه نفت، می‌تواند حدود ۲۰۹ میلیارد دلار درآمد برای دولت ونزوئلا ایجاد کند. به گفته او، از هر بشکه نفتی که در چارچوب این توافق تولید و فروخته شود، حدود ۱۹ دلار مستقیما به ونزوئلا خواهد رسید و درآمدهای دولت را به میزان چشمگیری افزایش خواهد داد.

 

 

این توافق موجب خشم بسیاری از ونزوئلایی‌ها شده است و شماری از مدیران صنعت نفت و حتی برخی مقام‌های آمریکایی را درباره مفاد توافق و سازوکار اجرای آن سردرگم ساخته است.

 

به گفته افراد نزدیک به شرکت‌های نفتی آمریکایی که در پی سرمایه‌گذاری احتمالی در ونزوئلا هستند، رقابت با یک شرکت خصوصی مورد حمایت دولت آمریکا که در بخش‌های وسیعی از میدان‌های نفتی این کشور سهم دارد، چشم‌اندازی دلهره‌آور است.

 

به گفته مقام‌های آمریکایی، این شرکت مورد حمایت دولت، پس از آرامکوی عربستان سعودی، دومین دارنده بزرگ ذخایر اثبات‌شده نفت در میان شرکت‌های جهان خواهد بود.

 

اد هیرس، اقتصاددان حوزه انرژی در دانشگاه هیوستون، گفت: «چرا آمریکا در حال پرداخت یارانه و ایجاد رقیبی بزرگ برای صنعت نفت خود است؟ وقتی ترامپ از قدرت کنار برود، لوسی بار دیگر توپ را کنار خواهد کشید.» اشاره او به شخصیت لوسی در مجموعه کمیک «پیناتس» است که هر بار پیش از ضربه‌زدن چارلی براون، توپ را از مقابل او کنار می‌کشد.

 

از سوی دیگر، مفاد این توافق ظاهرا در تضاد مستقیم با قانون اساسی سال ۱۹۹۹ ونزوئلا قرار دارد. بر اساس این قانون، ذخایر نفتی این کشور متعلق به جمهوری بولیواری ونزوئلاست و قابل فروش نیست.

 

دیگو آریا، وزیر پیشین کابینه و سفیر سابق ونزوئلا در سازمان ملل متحد، گفت: «این عملیاتی کاملا مغایر با قانون اساسی است، زیرا دولتی نامشروع آن را انجام می‌دهد.»

 

به گفته او، آمریکا با مقام‌های دولت ونزوئلا که به اتهام قاچاق مواد مخدر و جرایم دیگر تحت تعقیب نهادهای انتظامی آمریکا هستند، تنها با یک هدف، یعنی تصاحب نفت ونزوئلا، همکاری نزدیک دارد.

 

آقای آریا گفت: «آن‌ها دارند نفت را تصاحب می‌کنند. واژه دیگری برای توصیف آن وجود ندارد.»

 

به گفته منتقدان، دولت کنونی ونزوئلا که از مقام‌های غیرمنتخب تشکیل شده و دولت آقای ترامپ آن را در قدرت نگه داشته است، از اختیار قانونی برای فروش حقوق نفتی کشور برخوردار نیست.

 

به گفته افراد دخیل در مذاکرات، دولت ترامپ در بحبوحه جنگ فرسایشی با ایران که عرضه انرژی در جهان را تحت فشار قرار داده است، برای اعلام دستیابی به یک منبع بلندمدت نفت خام در نیمکره غربی احساس فوریت می‌کرد.

 

به گفته آن‌ها، ترامپ همچنین در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر در پی یک دستاورد سیاسی بود و می‌خواست توافق با ونزوئلا را راهی برای مصون نگه‌داشتن آمریکایی‌ها از هزینه‌های ناآرامی‌های خاورمیانه معرفی کند.

 

بااین‌حال، ونزوئلا در حال حاضر تولیدکننده عمده نفت محسوب نمی‌شود. این کشور تنها روزانه ۱.۱ میلیون بشکه نفت تولید می‌کند. به گفته تحلیلگران بازار نفت، احیای تولید سال‌ها زمان خواهد برد و بعید است به‌سرعت موجب کاهش قیمت بنزین شود.

 

دولت ترامپ تلاش کرد شرکت‌های بزرگ نفتی، از جمله اکسون‌موبیل و کونوکو فیلیپس، را برای بازگشت به میدان‌های نفتی ونزوئلا و ازسرگیری سریع تولید تحت فشار قرار دهد.

 

اما پس از ماه‌ها مذاکرات، بخش بزرگی از صنعت نفت آمریکا همچنان از ورود به ونزوئلا خودداری کرده است. بسیاری از شرکت‌ها به‌دلیل مشکلات امنیتی و حقوقی، هنوز تمایلی به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فرسوده نفتی این کشور ندارند.