مطالعهای جدید نشان میدهد همسران افراد مبتلا به زوال عقل (دمانس)، در مقایسه با سایر افراد، حدود ۷۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. البته پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته به معنای مسری بودن زوال عقل نیست، بلکه عوامل مشترک زندگی و فشارهای ناشی از مراقبت از بیمار، نقش مهمی در افزایش این خطر دارند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ زوال عقل اصطلاحی کلی برای کاهش تواناییهای شناختی مانند حافظه، تفکر و استدلال است و میتواند تأثیر عمیقی بر زندگی فرد بگذارد. نتایج این پژوهش که روی نزدیک به یک میلیون نفر در تایوان انجام شده، پرسش مهمی را مطرح کرده است: آیا زندگی با یک بیمار مبتلا به زوال عقل، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش میدهد؟
مطالعه جدید درباره زوال عقل چه میگوید؟
این پژوهش در مجله JAMA Network Open وابسته به انجمن پزشکی آمریکا منتشر شده و سرپرستی آن را دکتر وو چیشین از مؤسسه ملی تحقیقات سلامت تایوان (NHRI) بر عهده داشته است.
پژوهشگران اطلاعات سلامت حدود ۹۵۵ هزار زوج متأهل در تایوان را بررسی کردند. آنها وضعیت ۱۹۱ هزار و ۲۱ همسر افرادی را که بین سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۲ بهتازگی مبتلا به زوال عقل تشخیص داده شده بودند، با ۷۶۴ هزار و ۸۴ همسر از جمعیت عمومی مقایسه کردند. افراد دو گروه از نظر سال تولد، جنسیت، درآمد و محل سکونت با یکدیگر همسانسازی شده بودند.
نتایج نشان داد:
* زنانی که همسرشان به زوال عقل مبتلا بود، ۷۴ درصد بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار داشتند.
* در مردان، این افزایش خطر ۶۹ درصد بود.
پژوهشگران تأکید کردند که زوال عقل بیماری مسری نیست. به گفته آنها، افزایش خطر احتمالاً به این دلیل است که زوجها سالها در محیطی مشترک زندگی میکنند، سبک زندگی، رژیم غذایی و عادتهای مشابهی دارند.
علاوه بر این، استرس مزمن، اختلال خواب و فشار روحی ناشی از مراقبت از همسر بیمار نیز میتواند روند افت عملکرد شناختی را در فرد مراقبتکننده تسریع کند.
در مقابل، نتایج نشان داد افرادی که درآمد بالاتر یا حمایت خانوادگی بیشتری داشتند، اندکی کمتر در معرض این خطر بودند؛ زیرا دسترسی به خدمات حرفهای مراقبت و کمک سایر اعضای خانواده، فشار مراقبت را کاهش میدهد.
علائم زوال عقل
بر اساس اعلام کلینیک کلیولند، علائم زوال عقل به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
علائم شناختی
* مشکل در بیان افکار
* کاهش حافظه
* دشواری در دنبال کردن دستورالعملها
* اختلال در تکلم و استفاده از زبان
علائم رفتاری و روانشناختی
* بیقراری و تحریکپذیری
* اضطراب
* افسردگی
* گیجی و سردرگمی
* زودرنجی
* توهم
* بدبینی و سوءظن
* انجام حرکات تکراری یا بیقراری مداوم
* اختلالات خواب
علتهای بروز زوال عقل چیست؟
به گفته متخصصان کلینیک کلیولند، زوال عقل زمانی ایجاد میشود که سلولهای مغزی آسیب ببینند. در بیشتر موارد، این آسیب ناشی از بیماریهای تحلیلبرنده سیستم عصبی است؛ بیماریهایی که بهتدریج سلولهای مغز را از بین میبرند.
این تغییرات بخشهایی از مغز را که مسئول حافظه، یادگیری، زبان و تصمیمگیری هستند، تحت تأثیر قرار میدهد.
پژوهشگران هنوز بهطور دقیق نمیدانند چرا برخی افراد به زوال عقل مبتلا میشوند و برخی دیگر نه. در موارد نادر نیز تغییرات ژنتیکی میتواند عامل بروز بیماری باشد.
علل ثانویه زوال عقل
برخی بیماریها نیز میتوانند باعث بروز زوال عقل شوند، از جمله:
* اختلالات ناشی از مصرف الکل
* بیماری کروتزفلد-یاکوب
* التهاب مغز (انسفالیت)
* مننژیت
* اماس (مولتیپل اسکلروزیس)
* آسیبهای تروماتیک مغز
* بیماری ویلسون
علل قابل برگشت زوال عقل
در برخی موارد، علائم شبیه زوال عقل ناشی از مشکلاتی هستند که در صورت درمان، قابل برگشتاند؛ از جمله:
* خونریزی زیر سختشامه مغز (هماتوم سابدورال)
* تومورهای مغزی
* بیماریهای کبد و نارسایی کلیه
* تجمع مایع در مغز (هیدروسفالی با فشار طبیعی)
* اختلالات هورمونی مانند بیماری آدیسون، سندرم کوشینگ یا بیماریهای تیروئید
* برخی عفونتها مانند HIV و سیفلیس
* عوارض جانبی برخی داروها، از جمله داروهای آنتیکولینرژیک و بنزودیازپینها
* کمبود ویتامینها و مواد مغذی مانند ویتامینهای B1، B6، B12، ویتامین E و مس
جمعبندی
این مطالعه نشان میدهد که همسران افراد مبتلا به زوال عقل، حدود ۷۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. با این حال، این یافته به هیچ وجه به معنای مسری بودن زوال عقل نیست. پژوهشگران معتقدند عواملی مانند سبک زندگی مشترک، رژیم غذایی مشابه، محیط زندگی یکسان و فشار روانی و جسمی ناشی از مراقبت از بیمار مهمترین دلایل افزایش این خطر هستند.
خبر امیدوارکننده این است که دسترسی به خدمات مراقبتی تخصصی، حمایت خانواده و کاهش فشار مراقبت از بیمار میتواند تا حدی این خطر را کاهش دهد.
