مطالعه‌ای در نپال نشان داده است که کم شدن گرده‌افشان‌ها نه‌تنها درآمد کشاورزان، بلکه میزان دریافت مواد مغذی ضروری در رژیم غذایی را نیز کاهش می‌دهد.

 

کاهش گسترده جمعیت حشرات در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های جدی دانشمندان محیط‌زیست تبدیل شده است. این روند تنها یک مسئله اکولوژیک نیست، بلکه به‌تدریج پیامدهای آن در زندگی انسان‌ها نیز آشکار شده است. پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد حشرات گرده‌افشان که نقش کلیدی در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی دارند، ممکن است به‌طور مستقیم بر امنیت غذایی و حتی وضعیت تغذیه انسان تأثیر بگذارند.

 

حشرات در سراسر جهان با سرعتی نگران‌کننده در حال کاهش هستند؛ روندی که طی حدود سه دهه گذشته در بسیاری از مناطق مشاهده شده و برآوردها نشان می‌دهد در برخی موارد جمعیت آن‌ها سالانه تا حدود یک درصد کاهش پیدا می‌کند. این افت گسترده باعث شده برخی دانشمندان از اصطلاح «آخرالزمان حشرات» برای توصیف این پدیده استفاده کنند.

 

بسیاری از حشرات نقش گرده‌افشانی گیاهان را بر عهده دارند. کاهش تعداد آن‌ها نه‌تنها به اکوسیستم‌ها آسیب می‌زند، بلکه مستقیماً بر میزان برداشت محصولات کشاورزی نیز اثر می‌گذارد. بااین‌حال، تا پیش از این، اندازه‌گیری دقیق اثر این کاهش بر سلامت انسان دشوار بود. پژوهشی تازه برای نخستین بار این شکاف را پر کرده و نشان داده است که کاهش گرده‌افشان‌ها می‌تواند به‌طور مستقیم بر تغذیه انسان اثر بگذارد.

 

به گزارش لایوساینس، در مطالعه جدید، پژوهشگران رابطه میان جمعیت حشرات گرده‌افشان، میزان تولید محصولات کشاورزی و وضعیت تغذیه انسان را در ۱۰ روستای کشاورزی در کشور نپال طی دوره‌ای یک‌ساله بررسی کردند. در این مناطق، بیشتر مواد غذایی مصرفی توسط خود مردم و در همان روستاها تولید می‌شود. تیم تحقیقاتی هر دو هفته یک‌بار بررسی می‌کرد که چه حشراتی و با چه تراکمی از محصولات مختلف بازدید می‌کنند و سپس این داده‌ها را با شاخص‌های سوءتغذیه مقایسه کرد.

 

نتایج نشان داد حشرات گرده‌افشان نقش بسیار مهمی در اقتصاد و تغذیه این جوامع دارند. براساس برآورد پژوهشگران، حدود ۴۴ درصد از درآمد کشاورزی روستاییان به عملکرد این حشرات وابسته است. همچنین بیش از ۲۰ درصد دریافت برخی مواد مغذی ضروری مانند ویتامین A، ویتامین E و فولات (ویتامینی از گروه B که برای خون‌سازی و رشد سلولی ضروری است) نیز به گرده‌افشانی حشرات مرتبط است. با کاهش تعداد و تنوع این گرده‌افشان‌ها، هم درآمد مردم و هم کیفیت رژیم غذایی آن‌ها کاهش یافته است.

 

نائومی ساویل از مؤسسه سلامت جهانی دانشگاه کالج لندن و یکی از نویسندگان پژوهش، اعلام کرده است که بیش از نیمی از کودکانی که در مطالعه بررسی شدند، از نظر قد نسبت به سن خود در وضعیت طبیعی قرار نداشتند و دچار کوتاه‌قدی بودند. به گفته او، این وضعیت عمدتاً نتیجه رژیم غذایی نامناسب و کم‌تنوع در این جوامع است؛ رژیمی که به‌طور گسترده به محصولات کشاورزی وابسته به گرده‌افشانی حشرات متکی است و در صورت کاهش این حشرات، کیفیت و تنوع تغذیه‌ای نیز کاهش می‌یابد.

 

در بخش پیش‌بینی آینده، پژوهشگران سناریویی را بررسی کردند که در آن تعداد گرده‌افشان‌ها باز هم کاهش پیدا می‌کند. نتایج مدل‌سازی نشان داد اگر هیچ تغییری در روش‌های کشاورزی ایجاد نشود، تا سال ۲۰۳۰ میزان دریافت ویتامین A و فولات در این جوامع می‌تواند حدود ۷ درصد کاهش یابد. کمبود این مواد مغذی در بلندمدت می‌تواند پیامدهای جدی مانند اختلالات بینایی و افزایش خطر نقص‌های مادرزادی در نوزادان داشته باشد.

 

گرچه پژوهش روی روستاهای نپال انجام شده است، نتایج آن می‌تواند تصویری کلی از وضعیت جهانی ارائه دهد. در حال حاضر حدود دو میلیارد نفر در جهان به کشاورزی در مقیاس کوچک مشابه این جوامع وابسته هستند. همچنین حدود سه‌چهارم محصولات کشاورزی جهان برای رشد مناسب به گرده‌افشانی حشرات نیاز دارند و برخی محصولات مهم مانند قهوه، بادام و شکلات کاملاً وابسته به این فرآیند هستند.

 

پژوهشگران هشدار می‌دهند ادامه روند فعلی می‌تواند توان تولید غذا در بسیاری از مناطق جهان را کاهش دهد و امنیت غذایی را تهدید کند.

 

نتایج مطالعه فقط هشداردهنده نیست، بلکه راهکارهایی نیز ارائه می‌دهد. براساس مدل‌های پژوهش، اقداماتی مانند کاشت گل‌های وحشی بومی در اطراف مزارع، حفاظت از زنبورهای وحشی و کاهش استفاده از آفت‌کش‌ها می‌تواند به افزایش جمعیت گرده‌افشان‌ها کمک کند. این اقدامات نه‌تنها به بهبود محیط‌زیست کمک می‌کنند، بلکه می‌توانند درآمد کشاورزان را تا حدود ۳۰ درصد افزایش دهند و دریافت ویتامین A و فولات را نیز به‌ترتیب حدود ۵ و ۹ درصد بهبود ببخشند.

 

پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.

 

منبع: زومیت