نیویورک‌تایمز نوشت: جنگ در ایران عرضه گازوئیل که برای روشن کردن کامیون‌ها و تجهیزات سنگین استفاده می‌شود را بسیار بیشتر از بنزین که عمدتاً در خودروهای سواری استفاده می‌شود، مختل کرده است.

به گزارش «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: با افزایش قیمت گازوئیل بسیار سریع‌تر از بنزین، با شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و مختل شدن عرضه جهانی نفت، صنعت حمل و نقل که به گازوئیل وابسته است با عواقب شدیدی روبرو خواهد شد.

از زمان شروع جنگ در ۲۸ فوریه، متوسط قیمت هر گالن گازوئیل حدود ۴۵ درصد افزایش یافته است، در حالی که هر گالن بنزین معمولی حدود ۳۵ درصد افزایش داشته است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا، یک آژانس تحقیقاتی فدرال، پیش‌بینی می‌کند که متوسط قیمت گازوئیل در این ماه به بیش از ۵.۸۰ دلار در هر گالن برسد. این آژانس پیش‌بینی کرده که بنزین به طور متوسط ۴.۳۰ دلار در هر گالن خواهد بود.

قیمت‌ها در هفته گذشته به دلیل امید به توافق صلح اندکی کاهش یافته است، اما شکاف بین گازوئیل و بنزین همچنان زیاد است.

چرا قیمت گازوئیل اینقدر سریع افزایش یافت؟
حتی قبل از جنگ نیز عرضه گازوئیل محدود بود. این بدان معنا بود که جهان حاشیه امن کمی داشت وقتی کشورهای حوزه خلیج فارس – که مقدار قابل توجهی گازوئیل تولید می‌کنند – مجبور به کاهش شدید صادرات شدند. چالش دیگر این است که مقدار زیادی از نفت تولید شده در این منطقه به ویژه برای تولید گازوئیل و سوخت هواپیما مناسب است.

جو دی‌لورا، استراتژیست جهانی انرژی در ربوبانک، گفت: «به همین دلیل است که قیمت گازوئیل بیش از دو برابر می‌شود، در حالی که قیمت بنزین اساساً همگام با نفت خام افزایش می‌یابد. شما با کمبود گازوئیل، کمبود سوخت جت و کمبود نفت کوره مواجهید. بنزین نسبتاً با عرضه خوبی روبرو است.»

پیش از جنگ، پالایشگاه‌های خلیج فارس مقدار بسیار بیشتری گازوئیل و سوخت جت نسبت به بنزین صادر می‌کردند – و هیچ کشور دیگری ظرفیت جبران این فقدان را ندارد.

جیسون گیبلمن، تحلیلگر انرژی در بانک سرمایه‌گذاری تی‌دی کوون، گفت: «شما آن عرضه را در بازاری که از قبل محدود بود از دست داده‌اید و هیچ راهی برای جایگزینی آن وجود ندارد.»

به گفته گیبلمن، چین که پالایشگاه‌هایی دارد که می‌توانستند بخشی از این کمبود را جبران کنند، تصمیم گرفت با شروع جنگ، صادرات سوخت خود را محدود کند تا دچار کمبود نشود.

ایالات متحده صادرکننده خالص فرآورده‌های نفتی از جمله گازوئیل است. و کشورهایی مانند استرالیا که قبلاً گازوئیل را از آسیا یا اروپا وارد می‌کردند، واردات این سوخت را از ایالات متحده افزایش داده‌اند.

اما با قطع شدن یک پنجم عرضه نفت جهان، حتی ایالات متحده نیز نمی‌تواند کمبود گازوئیل خلیج فارس را جبران کند.

دی‌لورا گفت: «آمریکا می‌تواند مقدار قابل توجهی تولید کند، اما نمی‌تواند سوخت کل جهان را تأمین کند.»

علاوه بر این، مقدار زیادی از نفت تولید شده در کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه برای تولید گازوئیل مناسب است. در مقایسه، نفت تولید شده در تگزاس و نیومکزیکو برای تولید بنزین مناسب‌تر است.

مشکل دیگر این است: کامیونداران، کشاورزان و سایر مصرف‌کنندگان گازوئیل ممکن است نتوانند به راحتی مصرف خود را کاهش دهند، در حالی که افرادی که بنزین می‌خرند می‌توانند مثلاً همسفره شوند یا برخی سفرها را کنار بگذارند.

تفاوت گازوئیل و بنزین چیست؟
هر دو سوخت از نفت خام در کارخانه‌های عظیمی به نام پالایشگاه تولید می‌شوند. اما آنها ویژگی‌های متفاوتی دارند که آنها را برای کاربردهای خاص مناسب می‌کند.

بنزین که در بیشتر نقاط جهان "پترول" نامیده می‌شود، عمدتاً در خودروهای سواری استفاده می‌شود. انرژی کمتری در هر گالن یا لیتر نسبت به گازوئیل دارد که معمولاً نیروی محرکه کامیون‌ها، تراکتورها و سایر تجهیزات سنگین را تأمین می‌کند.

پالایشگاه‌ها انعطاف محدودی دارند و حتی اگر بخواهند نمی‌توانند مقدار بسیار بیشتری گازوئیل تولید کنند.

پالایشگرها می‌توانند با استفاده از گرما و فرآیندهای شیمیایی، مولکول‌ها را "شکسته" و به بنزین، گازوئیل یا سوخت‌های دیگر تبدیل کنند. اما هنگامی که تصمیم گرفتند چه مقدار از هر سوختی را تولید کنند، تا زمانی که هزینه زیادی برای تغییر تجهیزات و فرآیندهای خود نکنند، در همان انتخاب‌ها گیر می‌افتند.

پاتریک دی هان، تحلیلگر گازبودی، گفت: «به طور کلی، پالایشگاه در طول زمان سرمایه‌گذاری‌هایی را انتخاب کرده است تا به طور منطقی به آن امکان دهد کم و بیش از محصولات خاصی تولید کند. شما نمی‌توانید علم را آنقدر خم کنید که تمام محصول یک پالایشگاه گازوئیل شود.»

آیا گازوئیل معمولاً گران‌تر است؟
در ایالات متحده، گازوئیل معمولاً گران‌تر از بنزین است.

پیش از مقررات سخت‌گیرانه زیست‌محیطی، گازوئیل دارای گوگرد بالایی بود که باعث آلودگی بیشتر هوا می‌شد. اکنون، گازوئیل مورد استفاده در ایالات متحده و بسیاری از کشورهای دیگر باید از مقدار زیادی گوگرد خود خلاص شود. این فرآیندی فشرده و پرهزینه است.

زمانی که این سوخت کم گوگرد در سال ۲۰۰۶ در دولت جورج دبلیو بوش معرفی شد، پیش‌بینی می‌شد قیمت آن ۳ تا ۵ سنت در هر گالن افزایش یابد. همچنین مالیات این سوخت بیشتر است؛ مالیات فدرال بر گازوئیل ۲۴.۴ سنت در هر گالن است، یعنی ۶ سنت بیشتر از بنزین.

بسیاری از پالایشگاه‌های ایالات متحده برای تولید مقادیر مشخصی گازوئیل، که مقدار زیادی از آن صادر می‌شود، راه‌اندازی شده‌اند. در نتیجه، قیمت گازوئیل در ایالات متحده تمایل دارد بیشتر از قیمت بنزین منعکس‌کننده عرضه و تقاضای جهانی این سوخت باشد.

دی هان گفت: «هرچه بیشتر از این کشور خارج شود، قیمت گازوئیل بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرد.»

کنت گیلینگهام، استاد اقتصاد انرژی در دانشگاه ییل، گفت که به دلیل کمبود ظرفیت خطوط لوله، حمل و نقل گازوئیل نیز دشوارتر است. در نتیجه، قیمت این سوخت می‌تواند بسیار از مکانی به مکان دیگر متفاوت باشد.

پروفسور گیلینگهام گفت: «تفاوت بین بنزین و گازوئیل به دلیل محدودیت‌های بیشتر عرضه در سطح منطقه‌ای ایجاد می‌شود.»

چه زمانی قیمت‌ها کاهش می‌یابد؟
اگر تنگه هرمز به روی کشتی‌ها باز شود، قیمت انرژی کاهش می‌یابد و کمبودها به مرور زمان برطرف می‌شوند.

اما ممکن است قیمت گازوئیل به سرعت به سطح قبل از جنگ بازنگردد، زیرا عرضه به شدت مختل شده است. رساندن سوخت کافی به هر مکانی که به آن نیاز دارد ممکن است ماه‌ها طول بکشد.

دی‌لورا گفت: «این گازوئیل است که واقعاً اقتصاد را می‌چرخاند، و به نوعی جهان را می‌چرخاند.»