
ساتبا نخستین پروانه تجمیع کنندگی برق نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر انشعابی را صادر کرد. این پروانه به برقآپ مایکرو، زیرمجموعه تخصصی برقآپ، تعلق گرفته و در چارچوب مقررات، زمینه تجمیع ظرفیت نیروگاههای کوچک و حضور آنها در معاملات تابلوی سبز بورس انرژی را فراهم میکند.
تا امروز مالکان این نیروگاهها برای فروش برق ناچار بودند بهتنهایی با پیچیدگیهای بازار روبهرو شوند. حالا نهادی دارای پروانه رسمی میتواند ظرفیت چند نیروگاه را در یک مجموعه گرد آورد و به نمایندگی از آنها در بازار برق فعالیت کند. برقآپ با این پروانه، نخستین مجموعه دارنده آن در ایران است. دریافت پروانه آغاز مسیر است و همکاری با هر نیروگاه به شرایط قراردادی و مقررات مربوطه بستگی دارد.
نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر انشعابی معمولاً ظرفیت اندکی دارند. مالک چنین نیروگاهی برای فروش برق باید با سازوکار معاملات، الزامات فنی و مقررات بازار آشنا باشد و پیگیریهای اداری را خودش انجام دهد. این مسیر برای بازیگران بزرگ طراحی شده و هزینه و زمانی که از مالک کوچک میگیرد، اغلب با حجم تولید نیروگاهش تناسب ندارد.
نتیجه، پراکندگی است. ظرفیتهای کوچک در نقاط مختلف کشور، هرکدام با شرایط فنی و قراردادی جداگانه، در عمل بهصورت مجموعهای منسجم دیده نمیشوند و نمیتوانند در معاملات سازمانیافته نقش بگیرند. برای سیاستگذاری که توسعه تجدیدپذیرها را دنبال میکند، این یعنی بخشی از توان تولید موجود، از مسیر بازار به شبکه نمیرسد.
از منظر ساختار بازار نیز تعدد طرفهای کوچک هزینه دارد. هر نیروگاه مستقل یک طرف معامله جداگانه است و هماهنگی میان صدها واحد کوچک، بار اجرایی قابلتوجهی ایجاد میکند. تجمیع کننده برق این بار را در یک نقطه متمرکز میکند و تعداد مراجعی را که بازار باید با آنها سروکار داشته باشد کاهش میدهد.
ورود نهادهای تجمیع کننده به این مسئله پاسخ میدهد. مرجع صدور پروانه ساتبا است و دریافت آن از این سازمان، به معنای ورود رسمی یک بازیگر تازه به ساختار بازار برق کشور است.
تجمیع کننده ظرفیت چند نیروگاه کوچک را زیر یک مجموعه گرد میآورد و به نمایندگی از آنها، وظایف مرتبط با حضور در بازار را بر عهده میگیرد. مالک نیروگاه بهجای آنکه تنها و با ظرفیت محدود وارد بازار شود، از طریق مجموعهای فعالیت میکند که حجم بزرگتری از تولید را مدیریت میکند.

این مدل زمینه مشارکت نیروگاههای کوچک در معاملات تابلوی سبز بورس انرژی را فراهم میکند. شرط آن، رعایت مقررات و دستورالعملهای ناظر بر این بازار است. تابلوی سبز بستری است که برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر در آن معامله میشود و تاکنون حضور مؤثر در آن برای واحدهای کوچک دشوار بوده است. تجمیع کنندگی برق تجدیدپذیر در عمل یک واسطه حرفهای میان نیروگاههای کوچک و ساختار رسمی معاملات ایجاد میکند.
مالکانی که تاکنون به دلیل پیچیدگیهای اجرایی از ورود به این بازار صرفنظر کرده بودند، با وجود چنین نهادی گزینهای تازه پیش رو دارند. ارزش اقتصادی این گزینه از دو سو دیده میشود
نیروگاه کوچک امکان حضور در بازار پیدا میکند
بازار از ظرفیتی بهره میبرد که پیشتر خارج از معاملات سازمانیافته مانده بود.
برقآپ مایکرو بستر تخصصی تجمیع نیروگاههای کوچک در مجموعه برقآپ است و فعالیتش بر تجمیع تجدیدپذیرهای انشعابی واجد شرایط متمرکز است. تجمیع نیروگاههای خورشیدی، مدیریت تولید و استفاده از زیرساخت دیجیتال، سه محور اصلی کار این بستر هستند.
مفهوم نیروگاه مجازی (VPP) نیز در همین چارچوب مطرح میشود. در نیروگاه مجازی، تولید چند واحد کوچک و پراکنده بهصورت یکپارچه مدیریت و عرضه میشود، گویی یک نیروگاه واحد هستند. چنین مدیریتی به دادههای دقیق از میزان تولید و برنامه عرضه هر واحد نیاز دارد و زیرساخت دیجیتال برای همین منظور اهمیت پیدا میکند. برقآپ مایکرو توسعه این زیرساخت را در دستور کار دارد. زیرساخت نیروگاه مجازی در مرحله توسعه است و بخشهایی که هنوز راهاندازی نشدهاند بهعنوان خدمات فعال معرفی نمیشوند.
در مدل ارائهشده توسط برقآپ مایکرو، سه نرخ برای مالکان نیروگاه مطرح است: نرخ تضمینی مایکرو، نرخ میانگین موزون بورس و نرخ میانگین معاملاتی برقآپ مایکرو. مالکان میتوانند هنگام بررسی گزینههای فروش برق، این سه مبنا را کنار هم ببینند و با شرایط نیروگاه خود مقایسه کنند. هر یک از این نرخها تابع مقررات و قراردادهای مربوطه است و به معنای تضمین درآمد یا سود برای مالکان نیروگاهها نیست.

دریافت پروانه و آغاز عملیات تجاری دو مرحله جدا هستند. پروانه مبنای قانونی فعالیت را فراهم میکند، اما همکاری با هر نیروگاه به بررسی واجد شرایط بودن آن، انعقاد قرارداد و تکمیل فرایندهای اجرایی بستگی دارد و در چارچوب مقررات انجام میشود. مالکان نیروگاهها پیش از هر تصمیمی باید وضعیت پروانه و قرارداد فعلی نیروگاه خود را بررسی کنند، زیرا ممکن است تعهدات قبلی بر امکان همکاری اثر بگذارد.
با این حال، اهمیت این رویداد از جنس دیگری است. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ایران به سرمایهگذاری بخش خصوصی نیاز دارد، و سرمایهگذار وقتی وارد میشود که مسیر فروش برق برایش روشن باشد. نهاد تجمیع کننده یکی از حلقههای این مسیر است. حضور اولین تجمیع کننده برق در ایران نشان میدهد این حلقه از مرحله بحث درباره مقررات به مرحله دریافت پروانه رسیده است.
برای مالکان نیروگاههای خورشیدی و تجدیدپذیر انشعابی، سؤال بعدی این است که تجمیع کنندگی در عمل چه شرایطی دارد و چه مراحلی را شامل میشود. توضیحات مربوط به سازوکار و شرایط همکاری در صفحه تجمیع کنندگی برق برقآپ مایکرو در دسترس است و علاقهمندان میتوانند پیش از هر تصمیمی، آن را مطالعه کنند.