امروز ۷ آبان ۱۴۰۵ است و ۲۴۳۲ روز از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران (۹ اسفند ۱۴۰۴) و آغاز جنگ ۴۰ روزه و همچنین ۲۰۵ روز از زمان آتش‌بس (۱۸ فروردین ۱۴۰۵) می‌گذرد؛ آتش‌بسی که در ۱۷ تیر ۱۴۰۵ نقض شد و آمریکا درگیری نظامی دیگری به ایران تحمیل کرد که ۱۷ روز به طور مداوم به طول انجامید و پس از آن نیز به صورت پراکنده ادامه یافت. روز گذشته، وال‌استریت ژورنال مدعی ارسال نامه‌ای از سوی ونس به دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به دستور ترامپ شد.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز جاری، ۷ آبان ۱۴۰۵ هم به شرح زیر است:
امارات متحده عربی با توجه به شرایط حساس منطقه، بر اهمیت کاهش تنش و راه‌حل‌های دیپلماتیک در منطقه غرب آسیا تاکید کرد.
به نقل از خبرگزاری رسمی امارات متحده عربی، وزارت امور خارجه این کشور در بیانیه ای با توجه به شرایط حساس منطقه، تاکید کرد که گفت وگو و پایبندی به قوانین بین‌المللی، ارکان اساسی برای حل بحران‌های فعلی هستند.
این بیانیه افزود که این امر ناشی از رویکرد ثابت امارات متحده عربی برای حل اختلافات از طریق ابزارهای دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز است.
وزارت خارجه امارات تاکید کرد که امارات متحده عربی خواستار اولویت دادن به خِرَد و راه‌حل‌های سیاسی است که سهم بسزایی در مهار تنش‌ها و جلوگیری از تشدید آنها دارد و امنیت و ثبات منطقه را حفظ می کند و از فرصت‌های توسعه و رفاه برای مردم آن حمایت می‌کند.
این وزارتخانه در بیانیه خود بر ضرورت تشدید تلاش‌های دیپلماتیک و هماهنگی با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی برای حمایت از تلاش‌هایی که با هدف حل بحران‌ها و تحکیم پایه‌های صلح و ثبات انجام می‌شود، به منظور تحقق آرزوهای مردم منطقه برای آینده‌ای امن‌تر و مرفه‌تر تاکید کرد.
خبرنگار الجزیره تأکید کرد که نتانیاهو به تنهایی مرتکب نسل‌کشی نشده و رقبای او در انتخابات هم در نسل‌کشی مشارکت داشتند.
به گزارش انتخاب، علی هاشم، خبرنگار الجزیره گفت: نتانیاهو به‌تنهایی مرتکب نسل‌کشی نشد؛ تمام کسانی که امروز با او رقابت می‌کنند نیز در آن مشارکت داشتند. گادی آیزنکوت عضو کابینه امنیتی کوچک اسرائیل بود و پسرش و دو نفر از پسران برادرش نیز در این جنگ کشته شدند.
علی هاشم اظهار کرد: تفاوت بنیادینی میان آنها وجود ندارد و نخواهد داشت؛ جز اینکه آیزنکوت به دنبال تحقق وادار کردن طرف مقابل به تسلیم سیاسی پس از جنگی خواهد بود که متوقف نخواهد شد؛ آن هم با تکیه بر این دروغ که دوران متفاوتی آغاز شده است.
او گفت: اما حقیقت این است که آنچه تغییر کرده، فقط نقابی است که رهبر اسرائیل بر چهره دارد.
اوباما ضمن انتقاد از حمله آمریکا به ایران گفت: ایران سلاح هسته‌ای نداشت.
به گزارش انتخاب، باراک اوباما درباره ایران اظهار کرد: ایران سلاح هسته‌ای نداشت. ما برنامه هسته‌ای این کشور را مهار کرده بودیم. من توافقی را به اجرا گذاشته بودم. نیازی نداشتم حتی یک موشک شلیک کنم. من از مسیر دیپلماسی وارد عمل شدم.
وی در مورد جنگ علیه ایران گفت: این جنگ چطور پیش می‌رود؟ متحدان و پایگاه‌های ما مورد حمله قرار گرفته‌اند. آمریکایی‌ها کشته شده‌اند و صدها آمریکایی زخمی شده‌اند. ذخایر موشکی‌مان را کاهش داده‌ایم و در نتیجه، آسیب‌پذیرتر شده‌ایم. اکنون ایران بر تنگه هرمز، که بخش بزرگی از نفت جهان از طریق آن به دست مصرف‌کنندگان می‌رسد، قدرت وتو پیدا کرده است.
رئیس‌جمهور اسبق آمریکا عنوان کرد: کاخ سفید در برابر ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، سر خم می‌کند و اوکراینی‌هایی را که برای آزادی و دموکراسی خود می‌جنگند، وجه‌المصالحه قرار می‌دهد و به آنها خیانت می‌کند.
اوباما با انتقاد از هگست، وزیر دفاع آمریکا تأکید کرد: او با تمام تمرکز روی مسائل بسیار مهمی مانند فرم خط فک و سطح تستوسترون نیروهای نظامی‌مان و پخش زنده اعدام‌ها متمرکز شده است؛ چون فکر می‌کند این‌طوری می‌توان روحیه مردانه و جنگجویانه را در نیروها پرورش داد.
او ادامه داد: این‌ها آدم‌های جدی‌ای نیستند و همه ما داریم بهای جدی نبودن آنها را می‌پردازیم.
اوباما با بیان اینکه ترامپ در حالی که ما درگیر جنگ هستیم، واقعاً مشغول کاردستی درست کردن است، گفت: ترامپ حتی از مقایسه شدنش با صدام حسین هم عصبانی نشده بود. این بخش برایش اهمیتی نداشت، اما مقایسه شدنش با رستوران «چیزکیک فکتوری» حسابی ناراحتش کرد.
وی خاطرنشان کرد: نمی‌توانید از جایگاه ریاست‌جمهوری و سیاست‌هایی که بر زندگی آمریکایی‌ها تأثیر می‌گذارند، برای پول درآوردن خودتان استفاده کنید. این کاری نیست که ما انجام می‌دهیم. این کاری است که دیکتاتورها در کشورهای دیگر انجام می‌دهند.
او اضافه کرد: وقتی من رئیس‌جمهور بودم، اگر کشورهای دیگر چنین رفتاری می‌کردند، آنها را به‌خاطر این کار سرزنش می‌کردیم.
روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد: ساعتی قبل چهاردهمین فروند پهپاد پیشرفته MQ۱ توسط سامانه نوین پدافند پیشرفته هوافضای سپاه و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور در آسمان شرق تنگه هرمز (مقابل سیریک) رهگیری و منهدم شد.
شبکه تلویزیونی اسرائیلی «اخبار ۱۴» نوشت: یک منبع اماراتی می‌گوید همه اینجا خود را برای یک روز پس از انتخابات میان دوره‌ای آمریکا، آماده می‌کنند.
به گزارش انتخاب، یک منبع در امارات گفت: همه در اینجا در حالت آماده‌باش بسیار بالایی هستند و خود را برای چهارم نوامبر، یعنی یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، آماده می‌کنند. احساس سفیران خارجی نیز بیش از پیش تقویت شده است که تشدید تنش‌ها بسیار نزدیک است و آنها هم‌اکنون احتمال تخلیه را بررسی می‌کنند.
کانال ۱۲ عبری اعلام کرد: آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» و نماینده کنست، تا حد زیادی ارتباط خود را با دیگر احزاب هم‌پیمانش در اردوگاه مخالفان قطع کرده است؛ هرچند همچنان ارتباطاتی با اعضای ستادهای انتخاباتی این احزاب وجود دارد. این خبر را شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داده است.
به گزارش انتخاب، لیبرمن به تماس‌های گادی آیزنکوت، رئیس حزب «یاشار»، و نفتالی بنت، رئیس حزب «باهم»، پاسخ نمی‌دهد.
شبکه ۱۲ گزارش می‌دهد که لیبرمن همچنان بر تعهدات پیشین خود مبنی بر پیوستن‌نکردن به دولتی به ریاست بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و حمایت‌نکردن از دولت اقلیتی که متکی به احزاب عربی باشد، پایبند است.
او همچنین در شرایط سیاسی کنونی، برکناری امیر اوحانا، رئیس کنست، را اقدامی عملی و قابل اجرا نمی‌داند. این ایده از سوی شرکای او در اردوگاه مخالفان مطرح شده بود؛ احزابی که معتقدند می‌توان بدون تشکیل دولت، به فعالیت خود علیه نتانیاهو ادامه داد.
بر اساس این گزارش، لیبرمن انتظار دارد فشارها بر آیزنکوت برای پیوستن به دولت وحدت ملی در کنار نتانیاهو افزایش یابد. او ترجیح می‌دهد آیزنکوت با اراده خود به چنین دولتی بپیوندد.
لیبرمن پیشتر نیز برای اعلام موضع خود درباره ائتلاف‌های سیاسی، مدتی زمان صرف کرده است. پس از انتخابات سال ۲۰۰۹، زمانی که حزب او ۱۵ کرسی به دست آورد و به بازیگری تعیین‌کننده در مذاکرات ائتلافی تبدیل شد، لیبرمن به شکلی مشهور به تعطیلاتی یک‌هفته‌ای رفت و در نهایت به دولت نتانیاهو پیوست.
پس از انتخابات آوریل ۲۰۱۹ نیز، هنگامی که اسرائیل وارد دوره‌ای از انتخابات بدون نتیجه قطعی شد، لیبرمن برای گذراندن تعطیلات به وین سفر کرد.
یک مقام آمریکایی گفت: ترامپ ممکن است صبر کند تا «ببیند اوضاع به کدام سمت می‌رود» و سپس به آیزنکوت و نتانیاهو بگوید: «بیایید مارالاگو تا توافق را نهایی کنیم.»
بر اساس داده‌های کشتیرانی شرکت کپلر، جریان نفت و فرآورده‌های نفتی از خلیج فارس و دریای عمان به‌شدت کاهش یافته و میانگین هفت‌روزه آن به حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.
به گزارش انتخاب، این رقم حدود ۳۷ درصد کمتر از میانگین پیش از جنگ، یعنی ۲۰.۵ میلیون بشکه در روز است؛ این در حالی است که جریان نفت در اواسط اکتبر برای مدت کوتاهی تا نزدیکی سطح پیش از جنگ بهبود یافته بود.
این آمار شامل محموله‌های عبوری از تنگه هرمز و صادرات از پایانه‌های فجیره و عمان است، اما صادرات ایران را در بر نمی‌گیرد. همچنین، محموله‌هایی که از طریق مسیرهای جایگزین و با عبور از دریای سرخ منتقل می‌شوند، در این آمار لحاظ نشده‌اند.
شرکت کپلر هشدار داده است که آمار مربوط به ۱۴ روز اخیر همچنان موقت است و ممکن است با تأیید تردد نفتکش‌های بیشتر، این ارقام افزایش یابد.
اکسیوس نوشت: معاون رئیس‌جمهور آمریکا در نامه‌ای به رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران تأکید کرده است که هرگونه مذاکره برای جلوگیری از حملات نظامی آمریکا، «مستلزم گفتوگو درباره موضوع هسته‌ای» است. یک مقام آمریکایی این موضوع را اعلام کرد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: این نامه که خطاب به محسن رضایی نوشته شده و بر امکان ازسرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران متمرکز بوده است، در چند ماه گذشته عالی‌ترین سطح تماس و ارتباط‌گیری آمریکا با ایران محسوب می‌شود.
این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی ازسرگیری عملیات نظامی گسترده در ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکاست.
پشت‌پرده ماجرا
جی‌دی ونس پیشنهاد ارسال این نامه به محسن رضایی را مطرح کرد.
این مقام آمریکایی گفت: «رئیس‌جمهور از این نامه استقبال زیادی کرد.»
این مقام آمریکایی از اعلام زمان ارسال نامه خودداری کرد.
روزنامه وال‌استریت ژورنال نخستین رسانه‌ای بود که خبر ارسال این نامه را گزارش داد.
تصویر کلی ماجرا
یکی از مهم‌ترین موانع بر سر راه تلاش‌ها برای ازسرگیری مذاکرات، این مطالبه ایران است که آمریکا ابتدا محاصره دریایی را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند و اجازه فروش نفت را بدهد.
در مقابل، آمریکا می‌خواهد ایران پیش از دریافت هرگونه امتیاز در زمینه رفع تحریم‌ها، مذاکرات هسته‌ای را از سر بگیرد.
او گفت: «اساساً موضوع این است که محموله‌هایی ارسال شود تا به افرادی که حال خوبی ندارند کمک شود.»
ترامپ در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «آیا شما به ونس دستور دادید که برای آغاز مذاکرات صلح با ایران گفتوگو کند؟» مدعی شد: نه. ایران به کمک برای تأمین تجهیزات پزشکی نیاز دارد. ونس از من پرسید چی فکر می کنم و من گفتم اگر می خواهی انجامش بدهی، مشکلی ندارد. اساساً، موضوع، رساندن محموله‌هایی برای کمک به افرادی است که حالشان خوب نیست.
نورالدین الدغیر خبرنگار الجزیره در تهران نوشت: مسیر دیپلماتیک از طریق میانجی‌ها همچنان ادامه دارد. در این چارچوب، یک پیشنهاد آمریکایی مطرح است که می‌خواهد پیشنهاد ایران شامل هفت شرط را با مطالبات هسته‌ای آمریکا، از جمله موضوع اورانیوم با غنای بالا و بازرسی‌ها، ادغام کند و اجرای توافق نیز به‌صورت مرحله‌ای انجام شود.
به گزارش «انتخاب»؛ وی افزود: در مقابل، ایران اصرار دارد که شروط خود را ظرف هفت روز و حتی چهار روز اجرا کند و پیش از آن، هیچ مذاکره‌ای درباره پرونده هسته‌ای صورت نگیرد. تبادل پیام‌ها نیز همچنان ادامه دارد.
وال‌استریت ژورنال نوشت: جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حال تعامل با یکی از قدرتمندترین چهره‌ها در ایران است تا مذاکرات صلح را احیا کند؛ این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدید کرده است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای هفته آینده، جنگ را از سر بگیرد. این موضوع را مقام‌های آمریکایی و افرادی که از این مسئله اطلاع دارند، اعلام کرده‌اند.
به گزارش «انتخاب» در ادامه این مطلب آمده است: به گفته این منابع، ونس نامه‌ای برای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نهاد را بر عهده داشته است، ارسال کرده است.
به گفته یکی از این افراد، این نامه به دستور ترامپ فرستاده شده و رئیس‌جمهور آمریکا نیز از این تماس اطلاع دارد. ونس در حال بررسی این موضوع است که آیا تهران و واشنگتن می‌توانند به‌اندازه کافی بر سر مسائل مشترک به توافق برسند تا ترامپ از صدور فرمان نهایی برای انجام حمله‌ای کوتاه اما شدید علیه ایران در هفته‌های آینده منصرف شود یا خیر.
برخی مقام‌های آمریکایی می‌گویند گفتوگو با برخی گروه های ایرانی که قدرت بیشتری در تهران به دست آورده‌اند، ممکن است به نتیجه دیپلماتیک بهتری منجر شود.
ترامپ هفته گذشته گفت دولتش با ایرانی‌ها گفتوگو نمی‌کند و تلویحاً از حملات قریب‌الوقوع خبر داد. او گفت: «ما با آنها مذاکره نمی‌کنیم. به هر حال، به یک نتیجه‌ای خواهیم رسید؛ این اتفاق به‌زودی رخ خواهد داد.»
به گفته فردی آگاه از این موضوع، نامه ونس و گفت‌وگوهای بعدی میان مقام‌های آمریکایی و ایرانی، شامل جزئیات یک پیشنهاد صلح نبوده، بلکه بر چارچوبی احتمالی برای مذاکرات متمرکز بوده است.
رضایی هفته گذشته گفته بود ایران تا زمانی که مطالبات اساسی مشخصی برآورده نشود، با واشنگتن مذاکره نخواهد کرد.
ونس آشکارا از جنگ با ایران حمایت کرده، اما در محافل خصوصی درباره طولانی‌شدن آن ابراز تردید کرده است. او پیش از آنکه ترامپ در ماه فوریه عملیات «خشم حماسی» را آغاز کند، خواستار تلاش‌های دیپلماتیک جدی‌تر شده بود.
ترامپ بعداً ونس را به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد انتخاب کرد و معاون رئیس‌جمهور آمریکا دو بار برای دیدار با طرف‌های ایرانی و دستیابی به توافق نهایی برای پایان‌دادن به درگیری، به خارج از کشور سفر کرد.
تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن به امضا رسیده بود، دو هفته بعد فروپاشید. این توافق در پی اختلاف‌نظر طرفین درباره چگونگی بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز از بین رفت.
تماس ونس با طرف ایرانی در شرایطی صورت می‌گیرد که جمهوری‌خواهان خود را برای ازدست‌دادن کرسی‌هایی در مجلس نمایندگان و سنا در انتخابات میان‌دوره‌ای آماده می‌کنند؛ اتفاقی که ممکن است کنترل یکی از این دو مجلس یا هر دو را از دسترس آنها خارج کند.
رأی‌دهندگان، جنگ ایران و افزایش هزینه سوخت را از جمله دلایل نارضایتی خود از ترامپ و جمهوری‌خواهان عنوان کرده‌اند.
ونس در حال حاضر از گزینه‌های پیشتاز اولیه برای نامزدی حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ به شمار می‌رود.
سخنگوی ونس از اظهارنظر درباره این مذاکرات خودداری کرد. کاخ سفید نیز درخواست اظهارنظر را به تیم معاون رئیس‌جمهور ارجاع داد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت اطلاعاتی درباره تماس ونس ندارد. تلاش‌ها برای تماس با رضایی و شورای عالی امنیت ملی ایران نیز بی‌نتیجه ماند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «در حالی که نیروهای مسلح شجاع ما کاملاً برای دفاع از میهن آماده‌اند، ایران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد تا به نتیجه برسد.»
نقش رضایی به‌عنوان یکی از طرف‌های اصلی گفتوگو ممکن است باعث به‌حاشیه‌رفتن دیگر چهره‌های ایرانی، از جمله عراقچی یا محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، شود.
رضایی که در طول جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ فرماندهی سپاه پاسداران را بر عهده داشت، در شرایط افزایش تهدیدهای آمریکا به چهره‌ای بانفوذ تبدیل شده است.
اوایل ماه جاری میلادی، رضایی گفت تهران می‌تواند امارات متحده عربی را هدف قرار دهد؛ کشوری که از اواخر بهار تاکنون تا حد زیادی از حملات در امان مانده است. او همچنین از امکان هدف‌قراردادن مراکز داده و کابل‌های اینترنتی در سراسر منطقه سخن گفت.
روز یکشنبه، رضایی در اقدامی کم‌سابقه با مقام‌های ارشد امنیتی عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه در تهران دیدار کرد. در این دیدار، همه طرف‌ها در پی کاهش تنش‌ها بودند. بیشتر سفرهای پیشین به ایران در این سطح، با حضور دیپلمات‌ها انجام می‌شد.
ترامپ برچیدن برنامه هسته‌ای ایران را به یکی از اولویت‌های امنیت ملی دولت دوم خود تبدیل کرده است. او در این زمینه، میان تلاش برای دستیابی به توافق دیپلماتیک و بمباران ایران با هدف وادارکردن تهران به تسلیم در نوسان بوده است.
مذاکرات متناوب با میانجی‌گری قطر و پاکستان تاکنون نتوانسته است بن‌بست دیپلماتیک را بشکند.
آمریکا بر این موضع پافشاری می‌کند که ایران باید از همان ابتدا امتیازهای هسته‌ای بدهد؛ در مقابل، تهران خواستار رفع فوری فشارهای اقتصادی است.
آمریکا محاصره اقتصادی بنادر ایران در تنگه هرمز را ادامه داده است؛ این در حالی است که صادرات نفت از این آبراه مورد مناقشه همچنان جریان دارد، هرچند حجم آن برای کاهش قیمت‌های بالای انرژی کافی نیست.
ترامپ در روزهای اخیر و در جریان برنامه‌های انتخاباتی خود گفته است که انتظار دارد جنگ با ایران از سر گرفته شود و این درگیری تنها زمانی پایان خواهد یافت که خودش تصمیم بگیرد.
ترامپ سه‌شنبه‌شب به خبرنگاران گفت: «آنها می‌خواستند به توافق برسند، اما دوست دارند این روند را کش بدهند. شاید منتظر انتخابات یا چیزی شبیه به آن هستند؛ اما این کار کمکی به آنها نخواهد کرد.»
