برای مقاومتر کردن بسیاری از دیوارهای قدیمی، لازم نیست آنها را کاملا خراب کنید و از نو بسازید. اگر بدنه دیوار سالم باشد، تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب با روشهایی مانند وال مش، مش فایبرگلاس و FRP انجام میشود. البته انتخاب میان این روشها به علت ترک، نوع دیوار، رطوبت و شرایط سازه بستگی دارد. در مقاومسازی دیوار بدون تخریب بخشی از اندود سست برداشته میشود تا سیستم تقویتی روی بستری سالم قرار بگیرد. این روش، نخاله، زمان اجرا و هزینههای جانبی بازسازی را کاهش میدهد.
در بسیاری از ساختمانها پاسخ مثبت است، اما نه برای هر نوع آسیب. تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب زمانی نتیجه خوبی دارد که آسیب به نازککاری یا نقاط محدودی منحصر باشد. در این شرایط، اندود لق برداشته، ترکها ترمیم و سیستم تقویتی روی سطح آماده اجرا میشود.
پیش از مقاومسازی دیوار بدون تخریب باید علت آسیب مشخص شود. ترک سطحی ناشی از جمعشدگی ملات با ترک مورب حاصل از نشست پی فرق دارد. اگر ترک در حال گسترش است، در دو سمت دیوار دیده میشود یا دیوار از حالت قائم خارج شده، بررسی مهندس سازه ضروری است.
نقش دیوار نیز در تصمیمگیری مهم است. وال مش بیشتر برای مهار دیوارهای بلوکی غیرسازهای به کار میرود. برای دیوار باربر بنایی یا بخشی که ضعف سازهای دارد، احتمال دارد FRP یا روشی ترکیبی لازم باشد. پس تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب به معنای حذف طراحی مهندسی نیست و مقاومسازی دیوار بدون تخریب فقط زمانی ارزش دارد که راهکار با مشکل واقعی دیوار هماهنگ باشد.
برای مقاومسازی دیوار بدون تخریب نمیتوان یک نسخه ثابت برای همه ساختمانها پیچید. جنس مصالح، کیفیت ملات، داخلی یا پیرامونی بودن دیوار و نوع نیروی واردشده، مسیر انتخاب را تغییر میدهند. سه روش زیر بیشترین کاربرد را دارند و هرکدام برای مسئله مشخصی طراحی شدهاند.
وال مش سیستمی متشکل از شبکه الیاف، پلاستر گچی یا سیمانی و اجزای مهار لبههاست. شبکه درون پلاستر، لایهای مسلح و پیوسته ایجاد میکند. در مقاومسازی دیوار بدون تخریب، این لایه مقاومت خمشی خارج از صفحه دیوار غیرسازهای را افزایش میدهد و خطر ترکخوردگی گسترده یا واژگونی آن را بر اثر نیروهای جانبی کاهش میدهد.
در تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب با وال مش، آمادهسازی سطح بخش مهم کار است. ابتدا قسمتهای پوک و فاقد چسبندگی برداشته میشوند. سپس پلاستر زیرین، شبکه الیاف و لایه رویی براساس نقشه اجرا خواهند شد. عرض نوارها، میزان پوشش و اجرای یکطرفه یا دوطرفه باید در طراحی مشخص شوند. در مقاومسازی دیوار بدون تخریب، اجرای شبکه روی سطح مرطوب یا سست، احتمال جداشدن پلاستر و افت عملکرد سیستم را افزایش میدهد.
مش فایبرگلاس شبکهای سبک از الیاف شیشه است که داخل پلاستر قرار میگیرد و به پخش تنش و کنترل گسترش ترک کمک میکند. این شبکه یکی از اجزای وال مش است و بهتنهایی یک روش کامل مقاومسازی محسوب نمیشود. به همین دلیل، خرید هر توری موجود در بازار و قراردادن آن زیر گچ، نتیجه فنی مورد انتظار را تضمین نمیکند.
برای تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب در محیط سیمانی، استفاده از شبکه مقاوم به قلیا یا AR-Glass دارای مشخصات معتبر ضرورت دارد. در محیط داخلی گچی نیز شبکه باید با نوع پلاستر سازگار باشد. در مقاومسازی دیوار بدون تخریب، گرماژ، اندازه چشمه، مقاومت کششی و دوام الیاف باید براساس نقشه و شرایط پروژه انتخاب شوند.
اگر پس از بررسی فنی، وال مش راهکار مناسب پروژه باشد، زرین گام اولین انتخاب قابل بررسی در بازار داخلی است. این مجموعه از سال ۱۳۷۵ در حوزه محصولات الیاف شیشه فعالیت دارد و ظرفیت تولید وال مش آن ۱٫۷ میلیون مترمربع در ماه اعلام شده است. برخورداری از واحد تحقیق و توسعه و کنترل کیفیت، امکان تولید در مشخصات مختلف و بارکد اختصاصی برای رهگیری محصول، انتخاب را برای پیمانکاران مطمئنتر میکند.
محصول AR-Glass زرین گام نیز طبق نتایج منتشرشده، آزمونهای وزن، ابعاد چشمه، مقاومت کششی و دوام در محیط قلیایی را پشت سر گذاشته است. صدور گواهینامه فنی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی برای محصول این شرکت نیز در سال ۲۰۲۵ گزارش شد. این مدارک در مقاومسازی دیوار بدون تخریب و پروژه تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب مهماند، زیرا محصول نامشخص یا فاقد امکان رهگیری میتواند کیفیت کل اجرا را تحت تاثیر قرار دهد.
FRP از الیاف شیشه یا کربن و رزین چسباننده تشکیل شده است. استحکام بالا و ضخامت کم، FRP را برای تقویت موضعی دیوارهای بنایی و اطراف بازشوها مناسب میکند. در مقاومسازی دیوار بدون تخریب با FRP، جهت الیاف، تعداد لایهها و محل نصب باید براساس نیروی واردشده محاسبه شود.
نتایج پژوهشی که سال ۲۰۲۵ در Journal of Engineering and Applied Science در Springer منتشر شد نیز ظرفیت این روش را نشان میدهد:
resulting in an approximately 62% increase in peak force compared to the control model.
یعنی در آرایش قطری بررس یشده، نیروی اوج در مقایسه با مدل شاهد حدود ۶۲ درصد افزایش یافت. این عدد فقط به همان مدل و آرایش الیاف مربوط است و نباید برای تمام دیوارها یکسان در نظر گرفته شود.
برای اجرای تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب با FRP، سطح باید سالم، خشک و آماده باشد. مقاومت بستر، کیفیت چسبندگی و نیاز به محافظت رزین در برابر حرارت و آتش نیز باید بررسی شوند. این روش یک پوشش ساده نیست و بدون طراحی مهندس محاسب، نتیجه قابل اتکایی نخواهد داشت.
تقویت دیوارهای قدیمی بدون تخریب زمانی نتیجه مطمئنی دارد که علت ترک، نقش دیوار و سلامت بستر ابتدا بررسی شود. وال مش برای مهار دیوارهای بلوکی غیرسازهای مناسب است و FRP بیشتر در تقویت مهندسی دیوارهای بنایی کاربرد دارد. در هر روش باید از مصالح استاندارد استفاده کرد و اجرای کار را به نیروی متخصص سپرد. اگر وال مش گزینه مناسب پروژه باشد، کارشناسان زرین گام در انتخاب محصول استاندارد و متناسب با دیوار داخلی یا پیرامونی راهنماییتان میکنند.
