پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : مطالعهای جدید با مقایسه استخوان پاشنه نئاندرتالها و انسانهای امروزی نشان میدهد پوشیدن کفش و کاهش تحرک، از عوامل اصلی تغییر شکل پای ما بوده است.
پاهای انسان امروزی نسبت به نئاندرتالها ظریفتر است و پژوهشی تازه نشان میدهد سبک زندگی کمتحرک و استفادهی مداوم از کفش، بهویژه کفشهای سفت، ممکن است در تغییر شکل استخوان پاشنهی انسان نقش داشته باشد.
پژوهشگران هفت استخوان پاشنهی متعلق به نئاندرتالها را با ۶۴ نمونه از انسان خردمند مقایسه کردند. نمونهها از گروههای مختلفی میآمدند؛ از شکارچیگردآورندگان دورهی پارینهسنگی و جوامع عصر آهن گرفته تا انسانهای ساکن ایتالیای پس از انقلاب صنعتی. نتایج نشان داد استخوان پاشنهی نئاندرتالها در مقایسه با انسان امروزی کوتاهتر اما ضخیمتر، پهنتر و حجیمتر بوده است.
استخوان پاشنهی نئاندرتالها کوتاهتر، اما پهنتر و بلندتر بود. این ساختار باعث میشد پاشنه و در نتیجه کل پا هنگام راه رفتن، آزادی بیشتری برای چرخش به طرفین داشته باشد. چنین انعطافی احتمالاً به نئاندرتالهای سنگینوزن کمک میکرد هنگام عبور از سطوح سنگی، شیبدار و ناهموار، تعادل خود را بهتر حفظ کنند.
درمقابل، همین پاشنهی پهن و حجیم احتمالاً برای دویدن طولانی و یکنواخت چندان بهینه نبود. پژوهشگران میگویند این ویژگی با این تصور سازگار است که نئاندرتالها هنگام شکار بیشتر مسافتها را با راهرفتن طی میکردند و برخلاف برخی انسانهای امروزی، کمتر به دویدن استقامتی و تعقیب طولانیمدت شکار متکی بودند.
بخش جالب مطالعه زمانی آشکار شد که پژوهشگران استخوانهای انسانهای باستانی را با نمونههای امروزی مقایسه کردند. به نوشته آیافالساینس، استخوان پاشنهی انسانهایی که پیش از رواج گستردهی کفش زندگی میکردند، در بعضی ویژگیها بیشتر به نئاندرتالها شباهت داشت تا به انسانهای امروزی.
برای نمونه، عرض و ارتفاع استخوان پاشنه در شکارچیگردآورندگان و برخی جوامع عصر آهن که عمدتاً پابرهنه بودند، تفاوت چشمگیری با نمونههای نئاندرتال نداشت. در مقابل، استخوان پاشنهی انسانهای جوامع پساصنعتی باریکتر و ظریفتر بود.
پژوهشگران بر اساس این تفاوتها احتمال میدهند پای انسان مدرن نسبت به اجداد باستانی آزادی کمتری برای چرخش به طرفین داشته باشد. یکی از توضیحهای احتمالی، استفاده از کفشهای سفت است که حرکت طبیعی پا، بهخصوص چرخش آن به سمت بیرون را محدود میکنند.
کمشدن میزان تحرک روزانه نیز میتواند عامل دیگری باشد. زندگی انسان مدرن در مقایسه با شکارچیگردآورندگان باستانی معمولاً شامل پیادهروی کمتر و حرکت محدودتر در محیطهای طبیعی و ناهموار است. در چنین شرایطی، استخوانهای پا نیز فشار مکانیکی متفاوتی را تجربه میکنند.
بااینحال، پژوهشگران تأکید میکنند که نمیتوان تفاوت پای نئاندرتال و انسان امروزی را فقط به کفش نسبت داد. نئاندرتالها بدن تنومندتر و وزن بیشتری داشتند و همین مسئله بهتنهایی میتوانسته به استخوانهای ضخیمتر و مقاومتر در پا منجر شود. عوامل دیگر مانند تفاوتهای ژنتیکی، محیط زندگی، رژیم غذایی و میزان فعالیت بدنی نیز احتمالاً بر شکل استخوان پاشنه اثر گذاشتهاند.
نویسندگان مطالعه درنهایت میگویند استخوان پاشنهی ظریفتر بیشتر در جمعیتهای کمتحرک و پساصنعتی دیده میشود و استفاده از کفش، همراه با کاهش تحرک در محیطهای طبیعی، احتمالاً در شکلگیری این تفاوت سهم داشته است. به بیان ساده، پای انسان مدرن فقط محصول تکامل ژنتیکی نیست؛ شیوهای که درطول هزاران سال راه رفتهایم، نوع سطحی که روی آن حرکت کردهایم و حتی کفشی که پوشیدهایم نیز ممکن است اثر خود را روی استخوانهایمان باقی گذاشته باشد.
پژوهش در ژورنال Journal of Human Evolution منتشر شده است.
منبع: زومیت
