جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز چهل و ششم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۴۱ روز میگذرد، ایران و عمان در بیانیهای درباره تنگه هرمز، بر ایجاد یک کریدور موقت مشترک دریانوردی و اجرای پروژهای مشترک برای پاکسازی مینهای این تنگه توافق و اعلام کردند مذاکرات برای توافق بر سر یک کریدور دریانوردی دائمی و اداره آینده تنگه ادامه خواهد یافت.
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
اخبار مربوط به روز چهل و ششم جنگ سوم و روز صد و چهل و یکم آتش بس (۴ شهریور ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
الجزیره نوشت: اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، عملیات «منزویسازی اقتصادی» را که روز دوشنبه آغاز آن را اعلام کرد، کارزاری بیسابقه برای قطع شریانهای حیاتی اقتصاد ایران توصیف کرد. این کارزار شامل تحریمهای مستقیم یا اولیه علیه حدود ۶۰ فرد و نهاد و همچنین تحریمهای ثانویه علیه شرکتها و مؤسساتی است که با تهران تعامل دارند.
به گزارش انتخاب، اما بسنت از صحبت درباره چین، که بزرگترین و مهمترین شریان حیاتی اقتصاد ایران محسوب میشود و طی سالهای طولانی نقش قابلتوجهی در کمک به ایران برای مقابله با آثار تحریمهای آمریکا داشته است، خودداری کرد.
یک روز پس از اعلام تشدید فشارهای اقتصادی بسنت علیه تهران، چین هشدار داد که اگر تحریمهای آمریکا شرکتهای چینی را هدف قرار دهند، پکن واکنش نشان خواهد داد.
یک سخنگوی وزارت خارجه چین روز سهشنبه در پاسخ به پرسشی درباره تحریمهای ثانویه آمریکا علیه تهران گفت: «چین تمام اقدامات لازم را برای حفاظت از حقوق و منافع خود اتخاذ خواهد کرد.» این اظهارات را فایننشال تایمز گزارش کرده است.
این مقام چینی همچنین تأکید کرد که پکن «در موارد متعدد مخالفت قاطع خود را با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که مبتنی بر حقوق بینالملل یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل نیستند»، اعلام کرده است.
فایننشال تایمز نوشت: چین به آمریکا هشدار داد که ممکن است در واکنش به تحریمهای ایران، مقابلهبهمثل کند.
به گزارش انتخاب، پکن اعلام کرد اگر واشنگتن دامنه فشارها بر شرکتهایی را که با تهران تجارت میکنند گسترش دهد، «تمام اقدامات لازم» را اتخاذ خواهد کرد.
تحریمهای شدیدتر آمریکا علیه چین، که ۹۰ درصد نفت ایران را خریداری میکند، میتواند خطر فروپاشی روابط واشنگتن و پکن را به همراه داشته باشد.
پکن هشدار داده است که اگر شرکتهای چینی در هرگونه گسترش قابلتوجه تحریمهای ثانویه جدید دولت ترامپ مرتبط با ایران قرار گیرند، چین در واکنش به آن اقدام خواهد کرد.
اقداماتی که روز دوشنبه از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا اعلام شد، شرکتهایی مستقر در هنگکنگ و سرزمین اصلی چین را هدف قرار داد، اما از قرار دادن مؤسسات مالی بزرگ چینی در فهرست تحریمها خودداری کرد.
هرگونه تشدید جدی تحریمهای آمریکا علیه چین ــ کشوری که ۹۰ درصد نفت ایران را خریداری میکند ــ میتواند روابط دو کشور را تنها یک ماه پیش از دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ و شی جینپینگ در واشنگتن، بهشدت متشنج و حتی منفجر کند.
این نشست برای اقتصاد جهانی بسیار مهم تلقی میشود. انتظار میرود دو رئیسجمهور درباره تمدید آتشبس یکساله در جنگ تجاری میان دو کشور گفتوگو کنند؛ آتشبسی که در ماه اکتبر بر سر آن توافق شد و در ماه مه با سفر دوستانه ترامپ به پکن تثبیت شد.
سخنگوی وزارت خارجه چین روز سهشنبه در پاسخ به پرسشهایی درباره تحریمهای ثانویه آمریکا علیه ایران گفت:
«چین تمام اقدامات لازم را برای دفاع قاطعانه از حقوق و منافع خود اتخاذ خواهد کرد.»
او افزود: «چین بارها مخالفت قاطع خود را با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل ندارند، اعلام کرده است.»
این مقام چینی همچنین گفت: «وظیفه فوری، کمک به کاهش تنش در وضعیت کنونی و بازگشت هرچه سریعتر به گفتوگو و مذاکره است.»
اگرچه پالایشگاههای بزرگ دولتی چین عمدتاً تحریمهای مربوط به نفت خام ایران را رعایت میکنند، پکن به پالایشگاههای خصوصی موسوم به «تیپات» (Teapots) اجازه میدهد نفت ایران را وارد و فرآوری کنند.
آمریکا اوایل سال جاری میلادی برخی از این پالایشگاهها را تحریم کرد، اما چین به شرکتهای داخلی خود دستور داد از این تحریمها تبعیت نکنند.
چین همچنین یک نظام فزاینده و سختگیرانه برای مقابله با تحریمها ایجاد کرده است که شامل اقدامات متقابل علیه افراد و سازمانهای خارجی میشود که در اجرای محدودیتهای خارجی علیه شرکتها و زنجیرههای تأمین چینی همکاری میکنند.
هرگونه تلاش آمریکا برای گسترش تهاجمی نظام تحریمهای ثانویه مرتبط با ایران به شرکتهای چینی، میتواند با واکنش تلافیجویانه پکن مواجه شود. چین سال گذشته نشان داد که میتواند با استفاده از کنترل خود بر مواد معدنی حیاتی مورد نیاز تولیدات پیشرفته، بخشهایی از صنعت تولید آمریکا را عملاً متوقف کند.
با این حال، ژو فِنگ، کارشناس روابط بینالملل در دانشگاه نانجینگ، گفت چین در پشت صحنه عمیقاً علاقهمند است که طرفهای درگیر در مناقشه آمریکا و ایران را به یافتن راهحل تشویق کند.
او خاطرنشان کرد که ادامه محدودیتها بر کشتیرانی در تنگه هرمز به دلیل این درگیری، فشار زیادی بر اقتصاد جهانی وارد میکند.
ژو گفت: «از دیدگاه چین، ما نمیخواهیم درگیر جنگ میان آمریکا و ایران شویم. از سوی دیگر، کاملاً آگاه هستیم که اگر مشکل تنگه هرمز ادامه پیدا کند، برای چین نیز خطرناکتر خواهد شد.»
در روزهای اخیر، شی جینپینگ با ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن دیدار کرده و وانگ یی، وزیر خارجه چین نیز با همتای کویتی خود دیدار داشته است. موضوع ایران و جنگ غزه در هر دو دیدار مورد بحث قرار گرفته است.
ژو گفت: «بنابراین پیام چین به تهران کاملاً روشن است ــ ما امیدواریم مذاکرات صلح ادامه پیدا کند.»
رویترز نوشت: قیمت نفت خام آمریکا در آغاز معاملات روز چهارشنبه کاهش یافت و افت جلسه قبل را ادامه داد؛ این کاهش در پی امیدها به بازگشایی تنگه هرمز پس از اعلام ازسرگیری مذاکرات ایران و عمان درباره مدیریت این مسیر راهبردی صورت گرفت.
به گزارش انتخاب، قیمت قراردادهای آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) آمریکا با ۱.۳۷ دلار، معادل ۱.۷ درصد، کاهش به ۸۰.۹۹ دلار در هر بشکه رسید. این قرارداد روز سهشنبه نیز ۳.۱ درصد کاهش یافته و در زمان تسویه به پایینترین سطح خود از ۱۳ اوت رسیده بود.
ایران و عمان طی هفتههای گذشته مذاکرات پراکندهای درباره مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز انجام دادهاند؛ تنگهای که پیش از آغاز جنگ در فوریه گذشته، حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
ایران اعلام کرده مذاکرات خود با عمان درباره مدیریت تنگه را از سر گرفته است.
اکسیوس نوشت: ویتکاف و کوشنر امروز برای اطلاع از وضعیت میدانی منطقه به سنتکام میروند.
به گزارش انتخاب، یک منبع مطلع گفت: انتظار میرود استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان کاخ سفید که هدایت مذاکرات با ایران را بر عهده داشتند، امروز چهارشنبه از فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) بازدید کنند تا درباره وضعیت میدانی منطقه توجیه شوند.
کپلر از عبور ۵ کشتی از تنگه هرمز طی روز سهشنبه خبر داد.
به گزارش انتخاب، رویترز به نقل از دادههای شرکت کپلر برای ردیابی کشتیها گزارش داد: پنج کشتی روز سهشنبه از تنگه هرمز عبور کردند.
بنا بر اعلام این شرکت، دو نفتکش حامل گاز مایع نفتی (LPG) و یک نفتکش حامل قیر از تنگه خارج شدند. دو نفتکش خالی حمل فرآوردههای نفتی وارد تنگه شدند.
کپلر تأکید کرد: این تعداد بسیار کمتر از میانگین ۱۰ روزه، یعنی ۱۵ کشتی، است.
به نقل از پایگاه اطلاع رسانی وزارت خارجه قطر، محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی و بدر بن حمد بن حمود البوسعیدی درباره آخرین تحولات منطقه و به ویژه گفت وگوهای جاری میان ایران و عمان درباره چارچوب پیشنهادی پیرامون تنگه هرمز که شامل ایجاد کریدور موقت مشترک در این تنگه و توافق بر اجرای طرحی مشترک برای مین روبی تنگه هرمز است، گفت وگو کردند.
وزیر خارجه قطر از نقش عمان و تلاشهای دیپلماتیک این کشور برای کاهش تنشها و تقویت ثبات منطقهای تقدیر کرده است.
اکسیوس مدعی شد: وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، در روزهای اخیر به چندین همتای خارجی خود گفته است که «در حال حاضر انتظار نمیرود آمریکا حملات جدیدی علیه ایران انجام دهد؛ این موضوع را یک مقام آمریکایی و منبع دیگری که از این مسئله اطلاع دارد، تأیید کردهاند.
به گزارش انتخاب، در عوض، او گفته است که تمرکز آمریکا بر راههای دیگر اعمال فشار است؛ از جمله ابتکار تحریمیای که این هفته اعلام شد.
خبرگزاری ریانووستی ادعا کرد: واشنگتن و تهران بر سر آتشبس توافق کردهاند؛ منابعی در ایران و پاکستان این موضوع را اعلام کردند.
به گزارش انتخاب، این آتشبس شامل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز خواهد بود.
انتظار میرود اعلام رسمی آتشبس طی روزهای آینده انجام شود.
پس از آن نیز مذاکرات و یک دور نشستهای فنی برگزار خواهد شد.
غریب آبادی، معاون وزیر خارجه:
بعد از توافق ایران و عمان، مسیر جنوب بسته میشود، هرچند مسیر جنوب بواسطه خواست نیروهای مسلح شاهد عبور و مروری نبوده است
طبق تفاهمنامه هیچ شناور نظامی اجازه عبور نخواهد داشت و تنها شناورهای تجاری امکان عبور از تنگه هرمز را خواهند داشت
محاصره ما به ازای تنگه هرمز نیست.
چرا باید همیشه ما منتظر بمانیم آمریکا حمله کند؟ ما میتوانیم دست به اقدام پیشدستانه بزنیم
معاون وزیر خارجه کشورمان تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران و عمان تنها کشورهای ساحلی تنگه هرمز هستند.
کاظم غریب آبادی معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه خاطر نشان کرد: تنگه هرمز دو کشور ساحلی بیشتر ندارد و این دو کشور صرفاً جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان هستند.
وی تاکید کرد: تا پیش از جنگهای اخیر هیچ مشکلی در تنگه هرمز وجود نداشت و ایران نیز تمرکز ویژهای بر مباحث مربوط به این آبراه اعمال نمیکرد.
غریب آبادی افزود: پس از جنگ 40 روزه، توجه و تمرکز راهبردی ایران به این موضوع جلب شد و ما همچنان در وضعیت جنگی به سر میبریم.
تنگه هرمز از فردا باز نمیشود؛ مسیر جدید مانند اتوبان رفتوبرگشت است
معاون وزیر خارجه جزئیات تفاهم ایران و عمان درباره تنگه هرمز را تشریح و تأکید کرد که این تفاهم به معنای بازگشایی فوری تنگه از فردا نیست و این دو موضوع جداگانه هستند.
غریبآبادی توضیح داد که طی 58 سال گذشته کشتیها از سمت آبهای عمان عبور میکردند و ایران دچار آسیبهای شدید شده است. وی تأکید کرد که تنگه هرمز اکنون موضوع امنیت ملی ایران است و باید در مسیرهای ورود و خروج تغییرات اساسی صورت گیرد.
بر اساس این تفاهم، مسیر ورودی به خلیج فارس از آبهای ایران و مسیر خروجی از آبهای سرزمینی عمان خواهد بود و در هر دو مسیر کشتیها از آبهای ایران عبور میکنند.
معاون وزیر خارجه توضیح داد که این مسیر «مانند یک اتوبان رفتوبرگشتی» با عرض کل حدود 7 مایل است.
غریبآبادی خاطرنشان کرد که این مسیر موقت است و ایران و عمان باید ظرف 30 تا 60 روز درباره مسیر دائمی جدید مذاکره کنند تا جایگزین طرح ترافیک دریایی پیشین شود.
مسیر جنوبی تنگه هرمز بسته میشود؛ اگر الزامات ما برآورده نشود تنگه همچنان بسته خواهد ماند
معاون وزیر خارجه تاکید کرد: مسیر جنوبی تنگه هرمز بسته میشود و این مورد توافق است. عمان میپذیرد که این مسیر بسته شود و موضوع به سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام خواهد شد.
به گفته وی،مذاکرات ایران و عمان برای اداره آینده تنگه هرمز آغاز میشود که تا 60 روز طول خواهد کشید تا ترتیبات مشترک مشخص شود.
وی تصریح کرد : اگر الزامات ایران برآورده نشود، تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند.
