اکسیوس نوشت: واکنش چین به شوک نفتی ــ از طریق کاهش قابلتوجه خرید نفت از بازارهای جهانی ــ به جلوگیری از شدیدترین جهشهای قیمتی کمک کرد؛ جهشهایی که بسیاری از کارشناسان انتظار داشتند در پی بسته شدن عملی تنگه هرمز رخ دهد.
مرور سریع:
پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگ را آغاز کردند، واردات نفت خام چین همزمان با جهش قیمتها بهشدت کاهش یافت.
در ابتدا، این کاهش واردات برای تحلیلگران چندان غیرمنتظره نبود، زیرا چین از مدتها پیش بهعنوان خریداری شناخته میشود که نسبت به قیمت حساس است.
اما نکته غافلگیرکننده این بود که کمتر کسی انتظار داشت چین بتواند این سطح پایین خرید نفت را برای مدت طولانی حفظ کند، بدون آنکه اقتصاد داخلیاش آسیب جدی ببیند.
با این حال، اکنون که جنگ به ششمین ماه خود نزدیک میشود، چین دقیقاً موفق به انجام همین کار شده است.
آمارها چه میگویند؟
تا پایان ماه ژوئن، واردات نفت چین همچنان بیش از ۴۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته بوده است.
میشال میدن، رئیس بخش پژوهش انرژی چین در مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد، میگوید: «فکر میکنم شگفتی اصلی این بوده که تقاضای چین توانسته تا این حد پایین بیاید. اما این کاهش تقاضا بدون آنکه عملکرد مطلوب اقتصاد را مختل کند، اتفاق افتاده است.»
چین چگونه این کار را انجام داد؟
به گفته تحلیلگران گلدمن ساکس، سیاستگذاران چینی از چندین ابزار برای کاهش آثار افت واردات نفت استفاده کردهاند: از ذخایر داخلی زغالسنگ، نفت و گاز طبیعی برای تأمین انرژی بهره گرفتند.
استفاده از زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر را افزایش دادند؛ بخشهایی که وابستگی کمتری به واردات دارند.
همچنین از ناوگان عظیم خودروهای برقی خود بهره بردند. گلدمن ساکس میگوید: «با وجود کاهش چشمگیر مصرف بنزین، میزان ترافیک و ازدحام جادهای تقریباً ثابت باقی مانده است.»
تصویر کلی
بهطور کلی، تحلیلگران معتقدند چین این اقدامات را اساساً برای حفظ اقتصاد داخلی خود انجام داده است؛ اما نتیجه جانبی این تصمیمات ــ یعنی پایین نگه داشتن قیمت جهانی نفت از طریق کاهش تقاضا ــ به نفع کل اقتصاد جهان تمام شده است.
دیدگاه کارشناسان
رید آیانسون، اقتصاددان مستقر در هیوستون در شرکت مشاوره کالا و حملونقل Kpler، به آکسیوس میگوید: «چین یکی از بازیگران کلیدی بوده که به اقتصاد جهانی کمک کرده تا از این بحران عبور کند.»
جین ناکانو، پژوهشگر ارشد برنامه امنیت انرژی و تغییرات اقلیمی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، نیز میگوید: «چین بدون تردید مهمترین بازیگری است که سمت تقاضای بازار جهانی نفت را تنظیم میکند.»
تحلیلگران گلدمن ساکس نیز در گزارشی که هفته گذشته منتشر شد، نوشتند: «چین واردات خالص سوختهای فسیلی خود را بهشدت کاهش داده و عملاً از طریق کاهش تقاضا، نقش یک ضربهگیر برای قیمتهای جهانی انرژی را ایفا کرده است.»
اما یک نکته مهم؛
البته چین تنها دلیل تابآوری اقتصاد جهانی در برابر اختلالات عرضه انرژی ناشی از جنگ نبوده است.
کشورهای ثروتمند مقادیر زیادی نفت از ذخایر راهبردی خود آزاد کردند.
شرکتهای انرژی آمریکا نیز صادرات خود را بهشدت افزایش دادند تا بخشی از تقاضای جهانی را تأمین کنند.
جمعبندی
با این حال، سیاست انرژی چین ــ و توانایی این کشور در مهار قیمتهای جهانی نفت ــ میتواند به سرمایهای مهم برای پکن تبدیل شود؛ بهویژه در شرایطی که میکوشد خود را بهعنوان عاملی برای ثبات جهانی معرفی کند؛ تصویری که اغلب در تقابل با رهبری کنونی آمریکا ترسیم میشود.
روبی عثمان، مشاور ارشد سیاستگذاری چین در مؤسسه تغییرات جهانی تونی بلر، میگوید: «چین در اصل این کار را برای منافع خودش انجام میدهد. اما بدیهی است که برای پکن بد هم نیست که در این روند، به نوعی به یک کالای عمومی جهانی تبدیل شده باشد.»
آنچه باید زیر نظر داشت
تحلیلگران اکنون بهدنبال هر نشانهای هستند که حاکی از بازگشت خریداران چینی به بازارهای جهانی نفت باشد. نشانههای اولیه حاکی از آن است که خریدهای چین در ماه ژوئیه تا حدودی افزایش یافته است.
