پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : 
پژوهشگران آمریکایی در مطالعهای تازه دریافتهاند که حرکت بدن ممکن است نوعی سازوکار طبیعی برای پاکسازی مغز را فعال کند.
حرکت دادن بدن فقط برای عضلات و قلب نیست؛ پژوهشی جدید نشان میدهد که تحرک میتواند به پاکسازی مغز هم کمک کند. انقباض عضلات شکم هنگام فعالیتهای روزمره مانند نوعی پمپ عمل میکند و جریان مایع مغزینخاعی را به حرکت درمیآورد؛ مایعی که در دفع مواد زائد از مغز نقش دارد.
پژوهشگران دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا با آزمایش روی موشها و شبیهسازی رایانهای نشان دادهاند این حرکات میتوانند مستقیماً بر جریان مایعات مغزی اثر بگذارند. این یافته توضیح تازهای برای اثر محافظتی ورزش بر بیماریهای عصبی ارائه میکند: فشار ناشی از حرکت بدن ممکن است از شکم تا مغز منتقل شده و به گردش بهتر این مایعات کمک کند.
برای بررسی فرضیه، پژوهشگران از موشها استفاده کردند؛ زیرا این جوندگان بهعنوان پستاندار، شباهتهای زیستی زیادی با انسان دارند و امکان انجام آزمایشهایی روی آنها وجود دارد که در انسان قابل انجام نیست.
پژوهشگران پنجرهای کوچک در جمجمه موشها ایجاد کردند تا بتوانند فعالیت مغز را بهطور مستقیم مشاهده کنند. سپس با استفاده از میکروسکوپ دو فوتونی، تصاویر بسیار دقیقی از مغز موشهای زنده تهیه کردند. این فناوری نوعی روش تصویربرداری پیشرفته است که به دانشمندان امکان میدهد فعالیت سلولها و بافتهای زنده را در عمق مغز مشاهده کنند.
موشها روی تردمیل حرکت میکردند، در حالی که سرشان ثابت نگه داشته شده بود تا کوچکترین تغییرات قابل اندازهگیری باشد. پژوهشگران مشاهده کردند که درست پیش از برداشتن هر قدم، عضلات شکم منقبض و بلافاصله پس از آن مغز اندکی جابهجا میشود.
برای اطمینان از اینکه این جابهجایی واقعاً ناشی از فشار شکم است، دانشمندان آزمایش دیگری انجام دادند. آنها به شکم موشهای بیهوش فشار ملایمی وارد کردند و مشاهده کردند که مغز نیز جابهجا میشود. هنگامی که فشار برداشته شد، مغز به سرعت به وضعیت اولیه خود بازگشت. این موضوع نشان میدهد فشار ناشی از فعالیت عضلات شکم میتواند موقعیت مغز را درون جمجمه بهسرعت تغییر دهد. هرچند این حرکت بسیار کوچک است، میتواند اثرات مهمی بر سلامت مغز داشته باشد.
دانشمندان معتقدند فرایند مشاهدهشده در موشها احتمالاً در بدن انسان نیز رخ میدهد؛ زیرا هنگام راه رفتن، دویدن یا حتی انجام حرکات ورزشی و یوگا، عضلات شکم مرتب منقبض میشوند و شاید همین انقباضها به جریان مایعات در مغز کمک کنند.
پژوهشگران با استفاده از اسکنهای میکروسیتی نیز شبکه وریدهای میان شکم، ستون فقرات و مغز را بررسی کردند. نتایج نشان داد این وریدها میتوانند مانند مسیری برای انتقال فشار عمل کنند و حرکت بدن را به جریان مایعات در مغز مرتبط سازند.
در بخش دیگری از مطالعه، دانشمندان با مدلسازی رایانهای بررسی کردند مایعات چگونه در مغز حرکت میکنند. فرانچسکو کوستانتزو، مهندس زیستپزشکی و از نویسندگان پژوهش، میگوید مغز تا حدی شبیه اسفنج عمل میکند؛ یعنی فشارهای کوچک میتوانند به حرکت مایع و خروج مواد زائد کمک کنند، هرچند مغز بسیار پیچیدهتر از اسفنج واقعی است.
شبیهسازیهای رایانهای نشان داد حرکتهای بسیار کوچک مغز که در اثر انقباض عضلات شکم ایجاد میشوند، میتوانند مایع مغزینخاعی (CSF) را جابهجا کنند؛ مایعی که مغز و نخاع را احاطه کرده و در محافظت، تغذیه و پاکسازی مغز نقش مهمی دارد.
حتی فعالیتهای ساده روزمره مانند راه رفتن، حرکات کششی یا ورزشهای سبک ممکن است در فعال شدن سازوکار طبیعی پاکسازی مغز نقش داشته باشند
پژوهشهای پیشین نشان دادهاند جریان مناسب این مایع به دفع مواد زائد از مغز کمک میکند؛ موادی که تجمع آنها با بیماریهایی مانند آلزایمر مرتبط است. دانشمندان همچنین میدانند هنگام خواب، مایع مغزینخاعی بیشتر به درون بافت مغز نفوذ و احتمالاً بخشی از سیستم پاکسازی طبیعی مغز را فعال میکند.
پژوهش جدید نشان میدهد حرکات بدن و انقباض عضلات در زمان بیداری ممکن است یکی از دلایل تفاوت جریان این مایع در خواب و بیداری باشند. نویسندگان مقاله میگویند حتی حرکتهای بسیار کوچک روزمره، مانند راه رفتن یا منقبض کردن عضلات شکم، شاید تأثیر مهمی بر سلامت مغز داشته باشند.
یافتهها بار دیگر اهمیت تحرک روزانه را برجسته میکنند؛ بهطوریکه فعالیتهای سادهای مانند پیادهروی یا حرکات کششی ممکن است به فرایند پاکسازی طبیعی مغز نیز کمک کنند.
پژوهش در ژورنال Nature Neuroscience منتشر شده است.
منبع: زومیت
