وقتی هیئت ساقط شد، روسیه خود کامه که یک ایران خود کامه را ترجیح می‌داد مجدداً تماس‌های مستقیم خود را با مقامات ایرانی در مسائل اقتصادی و مالی برقرار کرد و فرصت یافت از ضعف ایران بهره برداری کند، در امور اقتصادی متوسل به فشار سیاسی شود، به زور قرارداد‌های پایاپای تحمیل کند و موقعیت اقتصادی ممتازی کسب نماید. در همین حال حذف هیئت دولت ایران را که تحت سلطه یک طبقه سیاسی تربیت شده با فکر تجارتی بود آزاد گذاشت که به سیستم انحصارات پیش از جنگ بازگردد.

یادداشت‌های اسدالله علم: امروز عباس مسعودی مدیر اطلاعات دیدنم آمد. گفت از عراق خبر دارد که عراقی‌ها حاضر شده‌اند مذاکره با ما را مجدداً شروع کنند و راجع به خط میانه شط العرب وارد مذاکره گردند. معلوم می‌شود وضع داخلی آنها متزلزل شده [است]. فوری به شاهنشاه تلگراف عرض کردم.

خواه ناخواه اینطور نشان دادیم که مایلیم تعیین سیاست در این منطقه را به انگلیس و روس واگذار کنیم، سخنگویان آمریکا عموماً از هرگونه اظهار نظر یا عملی که ممکن بود بنظر دیپلمات‌های مکتب قدیم مغایر با اصول صحیح تلقی شود، خودداری می‌ورزیدند و با صمیمیت ساده لوحانه ناشی از عادات ثابت و قوه تخیل محدود، به اصول کهنه و عقیم و برخورد‌های منفی سیاست انزواطلبی چسبیده بودند.

یادداشت‌های اسدالله علم: از اخبار مهم داخلی که هیچ جا انعکاس پیدا نکرد، موافقت شوروی‌ها با اضافه پرداخت قیمت گاز ماست که در سال دویست ملیون دلار می‌شود.. در عوض برای موفقیت در امر نفت جشن و چراغانی شروع شده و پشتیبانی‌های لوس و خنک شبیه کار‌های مصدق. امروز در مجلس آن قدر تملق گفتند که من به حال تهوع افتادم. واقعاً شاهنشاه ادعای خدایی نمی‌کند، مرد بسیار بزرگی

 اقدامات تسکین دهندۀ ما دقیقاً به تشویق چیزهائی خدمت کرد که ما همیشه با آنها مخالفت ورزیده ایم. در نظر ایرانیان آمریکا از خودش ضعف نشان داد. سیاستمداران خونسرد کرملین از عدم مداخله ما در امور داخلی ایران از صمیم قلب استقبال کردند زیرا اینکار ایران را یکسره در اختیار دخالتهای زیرکانه و مؤثر شورویها یا رقابت روس و انگلیس قرار می داد. سیاست رسمی ما ایران را بطور کلی در معرض شرایط و نفوذهائی قرار داد که این کشور را به یک مسئله منطقه ای و یک نقطه خطر بین المللی تبدیل کرد.

یادداشت‌های اسدالله علم: وزیر مختار آمریکا آمد. در خصوص برنامه والاحضرت همایونی... [و] افغانستان و اینکه آیا داود دوام می آورد یا نه، صحبت کردیم. می‌گفت یک سال پیش داود به سفیر ما گفته بود که اگر وضع شاه به همین طورها بماند، قابل دوام نخواهد بود، باید حرکتی بکند. و حالا برادرش نعیم، که سابقاً وزیر خارجه افغانستان بود و من خوب می‌شناسم، به سفیر ما یادآوری کرده است که مگر حرف پارسال ما را از خاطر برده اید که از حرکت ما اظهار تعجب می‌کنید؟ بعد هم می‌گفت عکس کمیته انقلاب داود برای ما رسیده [است]. تمام افسران جوان یا همکاران سابق داود یا پسران آنها هستند....

در نهایت پس از آنکه خودمان را در یک اختلاف ناشایست درگیر کردیم ایرانیان را به اتخاذ یک موضع نیمه قوی و نیمه ضعیف و فاقد هوشیاری تشویق کردیم. در حالیکه دو کمپانی امریکائی تقاضای امتیاز کرده و مشغول مذاکره با دولت ایران بودند، دیپلوماتهای ما به موازات دیپلوماتهای انگلیسی‌دولت ایران را تشویق می‌کردند که به جار و جنجال روسها تسلیم شود. درواقع دولت ما قبل از همه تسلیم شد و با این کار خود به ضعف دولت ایران صحه گذاشت و هم روسها و هم ایرانیان را تحت تأثیر قرار داد. سرا

یادداشت‌های اسدالله علم: دیشب فریده خانم را عرض کردم و منجمله اینکه ایشان به من می‌گفتند، دختر من خوشبختانه به تجمل عادت نکرده [است] (یعنی اینکه می‌تواند طلاق بگیرد). گو اینکه این را بر زبان نیاوردند، ولی معنی آن این بود. فرمودند: زکی! و بعد مفصل صحبت کردیم که چه باید بشود. قرار شد برای این دختره پدرسوخته شوهری پیدا کنیم.

اگر دولت ایالات متحد تصمیم گرفته بود در این ماجرا از منافع نفتی امریکا دفاع کند، می‌بایست توجه کافی به نمایندگی سیاسی خود در تهران بنماید و حال آنکه درست در وقتی که دیگ نفت شروع به جوشیدن کرده بود دولت ایالات متحد وزیر مختار خود آقای دریفوس را که دارای تجربه و محبوبیت زیاد بود از کار برکنار کرد. در طی ماههای متمادی که دیگ همچنان می جوشید دولت ما در تهران سفیر نداشت. وقتی دیگ به مرحله انفجار رسید سفیری فرستاد که از وضع کشور اطلاعی نداشت و با مردم آشنا نبود.

یادداشت‌های اسدالله علم: بعد سفیر ونزوئلا و سفیر یمن شمالی اعتبارنامه تقدیم کردند. وقتی سفیر یمن آمد، شاهنشاه یواشکی به من فرمودند: تو خیال می‌کنی این چند نفر را با دست خودش سر بریده باشد؟