قارچ‌های روان‌گردان امیدی تازه برای آلزایمر/ بهبود شگفت‌انگیز یک بیمار مبتلا به زوال عقل دانشمندان را شگفت‌زده کرد

زوال عقل (دمانس) یک بیماری تحلیل‌برنده مغز است که با وجود دهه‌ها پژوهش، هنوز هیچ دارویی نتوانسته آن را به‌طور کامل متوقف یا معکوس کند.

کد خبر: ۹۲۴۹۲۵

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۵:۰۲

به گزارش انتخاب و به نقل از  sciencealert ؛ اکنون یک ماده روان‌گردان که سال‌ها با دیدی منفی به آن نگاه می‌شد، به‌عنوان مسیری تازه برای کنترل علائم بیماری آلزایمر مورد توجه دانشمندان قرار گرفته است.

عصب‌شناسان در سراسر جهان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ماده فعال موجود در قارچ‌های روان‌گردان می‌تواند به محافظت از مغز سالمندان کمک کند یا خیر.

یک گزارش موردی جدید از برزیل نشانه‌های امیدوارکننده‌ای در این زمینه ارائه کرده است.

این گزارش شرح می‌دهد که چگونه یک زن مبتلا به آلزایمر پیشرفته، پس از مصرف دوز بالایی از قارچ‌های روان‌گردان، به‌طور موقت توانایی کنترل مثانه خود را بازیافت و توانست فراتر از پاسخ‌های تک‌کلمه‌ای صحبت کند.

اگرچه این مقاله علمی جزئیات محدودی ارائه کرده است، اما نشان می‌دهد که عملکردهای شناختی و جسمی بیمار برای چندین هفته پس از مصرف این قارچ‌ها بهبود قابل توجهی داشته است.

پژوهشگران به سرپرستی «مارکوس لاگو»، عصب‌شناس دانشگاه University of São Paulo، تأکید می‌کنند:

«این یافته‌ها نباید به‌عنوان معکوس شدن روند بیماری آلزایمر تفسیر شوند. بلکه این احتمال را مطرح می‌کنند که برخی توانایی‌های عملکردی پنهان، حتی در مراحل پیشرفته تخریب عصبی، همچنان باقی مانده باشند و تحت شرایط خاصی دوباره فعال شوند.»

به بیان دیگر، ممکن است این ماده بتواند به‌طور موقت بخش‌هایی از مغز را که تحت تأثیر زوال عقل قرار گرفته‌اند فعال کند و برخی علائم بیماری را کاهش دهد، هرچند این فرضیه هنوز نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

بازگشت موقت برخی توانایی‌ها

این درمان آزمایشی تحت نظارت پزشکی و با رضایت قانونی سرپرست بیمار در برزیل انجام شد.

بیمار که زنی در دهه هشتم زندگی و مبتلا به زوال عقل پیشرفته بود، ابتدا دوز بسیار بالایی معادل ۵ گرم قارچ روان‌گردان دریافت کرد؛ مقداری که باعث شد او وارد حالتی شبیه خواب عمیق و طولانی شود.

پیش از این درمان، او تنها قادر بود با کلمات تک‌هجایی پاسخ دهد، به‌ندرت گفت‌وگو را آغاز می‌کرد و برای انجام ساده‌ترین فعالیت‌های روزمره به دیگران وابسته بود.

اما حدود ۱۹ ساعت پس از مصرف خوراکی، اتفاقی غیرمنتظره رخ داد.

زن سالمند ناگهان شروع به صحبت کردن با خودش کرد و این وضعیت چندین ساعت ادامه یافت.

در روزهای بعد، او توانست کنترل ادرار خود را حفظ کند، لباس بپوشد، به‌تنهایی راه برود و وارد گفت‌وگوهای معمولی شود. همچنین تماس چشمی برقرار می‌کرد و به دیگران لبخند می‌زد.

پژوهشگران می‌نویسند:

«بازگشت کنترل ادرار پس از بیش از پنج سال بی‌اختیاری مزمن، یافته‌ای به‌ویژه قابل توجه است؛ زیرا حفظ کنترل ادرار به عملکرد هماهنگ شبکه‌های پیچیده مغزی وابسته است.»

جلسه دوم و ادامه بهبودها

به دلیل نتایج امیدوارکننده، یک ماه بعد دوز دیگری معادل ۳ گرم از همان قارچ‌ها تحت نظارت کامل به بیمار داده شد.

در این نوبت، او به خواب نرفت و در طول تجربه، توانایی کلامی خود را حفظ کرد.

بیمار صحنه‌های احساسی مختلفی را توصیف می‌کرد؛ از جمله موج‌سواری همراه پسرش در جزیره‌ای آرام و زیبا.

طبق گزارش پژوهشگران، حالت چهره، واکنش‌های عاطفی، شوخ‌طبعی خودجوش و چابکی حرکتی او نیز به‌طور محسوسی بهتر شده بود.

در جریان این جلسه، زن سالمند بدون هیچ پرسشی از سوی اطرافیان گفت:

«بودن در اینجا لذت‌بخش است.»

هنوز برای نتیجه‌گیری زود است

با وجود این نتایج جالب، پژوهشگران تأکید می‌کنند که محدودیت‌های مهمی در این مطالعه وجود دارد.

آن‌ها در طول تجربه، فعالیت مغزی یا وضعیت خواب بیمار را ثبت نکردند و از آزمون‌های استاندارد شناختی نیز برای ارزیابی دقیق عملکرد ذهنی او استفاده نشد.

به همین دلیل نویسندگان مقاله هشدار می‌دهند که این گزارش صرفاً یک مشاهده بالینی است و نباید به‌عنوان اثبات اثربخشی این روش درمانی تلقی شود.

آیا قارچ‌های روان‌گردان می‌توانند به بیماران آلزایمر کمک کنند؟

در سال‌های اخیر پژوهشگران در کشورهای مختلف در حال بررسی تأثیر این مواد بر سالمندان مبتلا به مشکلات شناختی یا اختلالات روانی بوده‌اند.

یک مطالعه جدید روی بیش از ۳ هزار آمریکایی ۴۲ تا ۹۲ ساله نشان داد افرادی که در یک سال گذشته از مواد روان‌گردان استفاده کرده بودند، علائم افسردگی کمتری داشتند و برخی عملکردهای مغزی آن‌ها نیز وضعیت مطلوب‌تری نشان می‌داد.

آزمایش‌های بالینی اولیه همچنین نشان داده‌اند که حتی یک دوز ۲۵ میلی‌گرمی از ماده فعال موجود در قارچ‌های روان‌گردان می‌تواند تغییرات ماندگاری در مغز ایجاد کند؛ هرچند مقدار مصرف‌شده توسط این زن برزیلی بسیار بیشتر از دوزهای رایج پژوهشی بوده است.

این مقدار در میان مصرف‌کنندگان تفریحی با عنوان «دوز قهرمانانه» شناخته می‌شود؛ دوزی که گفته می‌شود می‌تواند تجربه‌ای بسیار عمیق و دگرگون‌کننده ایجاد کند، اما در عین حال بدون خطر هم نیست.

راهی که هنوز باید آزموده شود

دانشمندان معتقدند برای مشخص شدن اینکه آیا این ماده واقعاً می‌تواند عملکرد مغز را بهبود بخشد یا خیر، به کارآزمایی‌های بالینی بزرگ و کنترل‌شده نیاز است.

در حال حاضر نیز یک مطالعه آزمایشی روی افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف و مراحل اولیه آلزایمر آغاز شده است تا بررسی شود آیا استفاده کنترل‌شده از این ماده می‌تواند افسردگی را کاهش دهد و کیفیت زندگی بیماران را بهبود ببخشد یا نه.

به گفته Albert Garcia-Romeu، عصب‌شناس و پژوهشگر درمان‌های روان‌گردان:

«در برخی گروه‌های بیماران، این ماده در کاهش افسردگی، اضطراب و بهبود کیفیت زندگی بسیار مؤثر بوده است. چنین مزایایی می‌تواند برای افراد مبتلا به آلزایمر نیز بسیار ارزشمند باشد.»

با این حال، تنها تحقیقات آینده مشخص خواهد کرد که آیا قارچ‌های روان‌گردان واقعاً می‌توانند به درمان یا کاهش علائم زوال عقل کمک کنند یا این امید تازه نیز مانند بسیاری از داروهای امیدوارکننده آلزایمر در آزمایش‌های بالینی ناکام خواهد ماند.