ارتباط پنهان بین نوسانات قند خون، تغییرات خلق‌وخو و افزایش ناگهانی وزن

اگر فکر می‌کنید افزایش ناگهانی قند خون فقط بر متابولیسم بدن تأثیر می‌گذارد، باید تجدیدنظر کنید. این نوسانات نه‌تنها می‌توانند باعث افزایش وزن شوند، بلکه بر وضعیت روحی و رفتار شما نیز اثر می‌گذارند و موجب بی‌ثباتی خلقی می‌شوند.

کد خبر: ۹۲۴۵۵۸

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۳:۴۵

به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ بیشتر افراد افزایش وزن را تنها به پرخوری یا کم‌تحرکی نسبت می‌دهند، اما عامل مهم دیگری نیز وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود: جهش‌های ناگهانی قند خون. بالا و پایین شدن مکرر قند خون می‌تواند هم‌زمان سلامت جسمی و روانی را تحت تأثیر قرار دهد. زمانی که سطح قند خون به‌طور ناگهانی افزایش می‌یابد، مجموعه‌ای از واکنش‌ها در بدن آغاز می‌شود که بر خلق‌وخو، سطح انرژی، اشتها، هوس‌های غذایی و کنترل وزن اثر می‌گذارند.

چگونه افزایش ناگهانی قند خون باعث اضافه‌وزن می‌شود؟

وقتی کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده، نوشیدنی‌های شیرین، تنقلات بسته‌بندی‌شده یا هر ماده غذایی با شاخص گلیسمی بالا مصرف می‌کنیم، سطح گلوکز خون به‌سرعت افزایش می‌یابد. در پاسخ، بدن هورمون انسولین را ترشح می‌کند تا این افزایش را کنترل کرده و قند خون را به محدوده طبیعی بازگرداند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که این افزایش‌ها و کاهش‌های شدید بارها و بارها تکرار شوند.

با گذشت زمان، این نوسانات می‌توانند باعث شوند بیشتر احساس گرسنگی کنید، انرژی کمتری داشته باشید و زودتر عصبی یا کلافه شوید. در نتیجه، میل شما به مصرف مواد شیرین افزایش می‌یابد و این چرخه به‌تدریج زمینه پرخوری را فراهم می‌کند؛ موضوعی که در نهایت به تجمع چربی اضافی و افزایش وزن منجر می‌شود.

دکتر اوما شانکار شارما، مسئول پزشکی مؤسسه طبیعت‌درمانی، آیورودا و یوگای کایلاش توضیح می‌دهد:

«در آیورودا، این تغییرات تعادل طبیعی بدن را بر هم می‌زنند و می‌توانند باعث تضعیف “آگنی” یا آتش گوارشی شوند. آگنی نقش اساسی در هضم، متابولیسم و جذب مواد مغذی دارد. بنابراین وقتی عملکرد آن مختل می‌شود، مشکل تنها به دستگاه گوارش محدود نمی‌ماند.»

ضعیف شدن آگنی می‌تواند به تشکیل «آما» منجر شود؛ اصطلاحی در آیورودا که به باقی‌مانده‌های متابولیکی اشاره دارد و باعث کاهش کارایی سوخت‌وساز بدن و افزایش وزن می‌شود.

علاوه بر این، بی‌نظمی در زمان صرف غذا و مصرف مکرر مواد غذایی فرآوری‌شده می‌تواند «دوشای کافا» را تشدید کند. این وضعیت ممکن است به کند شدن هضم، افزایش احتباس آب در بدن و تمایل بیشتر به ذخیره چربی منجر شود.

ارتباط بین جهش قند خون و نوسانات خلقی

تأثیر افزایش و کاهش سریع قند خون تنها به وزن محدود نمی‌شود؛ بلکه سلامت روان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بر اساس پژوهشی که در مجله The Lancet منتشر شده است، زمانی که سطح گلوکز خون به‌سرعت بالا و پایین می‌رود، فعالیت انتقال‌دهنده‌های عصبی (نوروترانسمیترها) نیز دچار تغییر می‌شود. این تغییرات می‌توانند به شکل نوسانات خلقی، اضطراب، مه‌آلودگی ذهنی، کاهش تمرکز و احساس خستگی و بی‌انرژی بودن ظاهر شوند.

بسیاری از افراد هنگام استرس به سراغ خوراکی‌های شیرین می‌روند، بدون آن‌که متوجه باشند این آرامش کوتاه‌مدت اغلب باعث تشدید هوس‌های غذایی در ادامه می‌شود. در نتیجه، بی‌ثباتی عاطفی و تمایل به مصرف شیرینی، یکدیگر را تقویت می‌کنند و چرخه‌ای ناسالم را به وجود می‌آورند.

آیورودا چه راهکاری پیشنهاد می‌کند؟

آیورودا رویکردی جامع برای حفظ تعادل قند خون ارائه می‌دهد و تنها بر کنترل اعداد و ارقام تمرکز ندارد.

مصرف وعده‌های غذایی تازه، مغذی و سرشار از فیبر، همراه با چربی‌های مفید و پروتئین‌های باکیفیت، می‌تواند سرعت جذب گلوکز را کاهش دهد و به حفظ سطح پایدار انرژی در طول روز کمک کند.

همچنین موادی مانند دارچین، شنبلیله، آمله (انگور فرنگی هندی) و زردچوبه از دیرباز به‌عنوان ترکیباتی مفید برای سلامت متابولیک شناخته شده‌اند.

البته موضوع فقط به انتخاب مواد غذایی محدود نمی‌شود. غذا خوردن آگاهانه، رعایت زمان‌بندی منظم وعده‌های غذایی، خواب کافی، مدیریت استرس و داشتن فعالیت بدنی روزانه نیز نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل قند خون دارند.

جمع‌بندی

وقتی افراد درک کنند که جهش‌های قند خون چگونه با سلامت روان و افزایش وزن در ارتباط هستند، مدیریت سلامت در بلندمدت بسیار آسان‌تر می‌شود. بنابراین به‌جای تمرکز صرف بر شمارش کالری‌ها، بهتر است کیفیت رژیم غذایی و عادت‌های روزمره زندگی را نیز در نظر بگیرید.

حمایت از تعادل طبیعی متابولیسم بدن می‌تواند به حفظ انرژی پایدار، خلق‌وخوی بهتر و وزن سالم کمک کند؛ بدون آن‌که احساس کنید حفظ سلامتی همواره یک مبارزه دشوار و فرساینده است.