آیا گرمای شدید می‌تواند دی‌ان‌ای را «ذوب» کرده و بدن را سریع‌تر پیر کند؟

یک پژوهش در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی بررسی کرده است که زمانی که دمای روزانه به بیش از ۳۲ درجه سانتی‌گراد رسید، چه اتفاقی برای چند هزار آمریکایی ساکن در ایالت‌ها و اقلیم‌های مختلف رخ داد. با استفاده از آزمایش‌های خون، این تیم سن زیستی ۳۶۰۰ شرکت‌کننده را با سن واقعی آنها اندازه‌گیری کرد و آن را با شاخص گرما مقایسه کرد. یون‌یانگ چوی، پژوهشگر فوق‌دکتری و نویسنده این مطالعه، می‌گوید تاثیر این وضعیت بر بدن افراد شگفت‌آور بود، افرادی که بیشتر در معرض دما‌های بالاتر قرار داشتند، سریع‌تر پیر می‌شدند.

کد خبر: ۹۲۴۲۰۴

تاریخ: ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۴:۵۶

سلیمان حمودان به زندگی در شهری به شدت گرم خو گرفته است.

در زمینه فروش خدمات فناوری در دوبی در امارات متحده عربی کار می‌کند، جایی که دما به‌طور مرتب از ماه ژوئن تا سپتامبر به بالای ۴۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

او می‌گوید: «اگر در طول روز بیرون باشید واقعا احساس می‌کنید که در بیابان هستید. گرما و رطوبت واقعا طاقت‌فرسا است.»

او اضافه می‌کند: «اغلب از خانه کار می‌کنم. اگر هم بیرون بروم حدود ساعت هفت عصر خواهد بود، زمانی که خورشید غروب می‌کند. هنوز خیلی گرم است اما قابل تحمل‌تر است.»

او می‌افزاید: «خیلی کم پیش می‌آید که کسی در تابستان در خیابان راه برود، بنابراین برای رفتن به سر کار فقط از خانه به ماشین و از ماشین به دفتر می‌روم.»

سلیمان حمودان می‌گوید: «همه جا کولر دارد، مخصوصا مراکز خرید که مردم دوست دارند بیشتر روز را آنجا بگذرانند. مرکز خرید خانه دوم مردم است.»

مانند بسیاری، سلیمان در حال تطبیق دادن زندگی روزمره مدرن خود با دماهایی است که تا پیش از این غیرقابل تصور بود.

دانشمندان در حال بررسی این هستند که اگر بدن انسان به‌طور مداوم در معرض چنین گرمایی قرار بگیرد، چه اتفاقی در درون آن رخ می‌دهد.

یک پژوهش در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی بررسی کرده است که زمانی که دمای روزانه به بیش از ۳۲ درجه سانتی‌گراد رسید، چه اتفاقی برای چند هزار آمریکایی ساکن در ایالت‌ها و اقلیم‌های مختلف رخ داد.

با استفاده از آزمایش‌های خون، این تیم سن زیستی ۳۶۰۰ شرکت‌کننده را با سن واقعی آن‌ها اندازه‌گیری کرد و آن را با شاخص گرما مقایسه کرد. یون‌یانگ چوی، پژوهشگر فوق‌دکتری و نویسنده این مطالعه، می‌گوید تاثیر این وضعیت بر بدن افراد شگفت‌آور بود، افرادی که بیشتر در معرض دماهای بالاتر قرار داشتند، سریع‌تر پیر می‌شدند.

آیا تاثیری ماندگار بر بدن دارد؟

دانشمندان از قبل می‌دانستند که گرما می‌تواند در کارکردهای ذهنی، سلامت قلب و عروق و عملکرد کلیه‌ها اختلال ایجاد کند.

با این حال، داده‌های دانشگاه کالیفرنیای جنوبی نشان می‌دهد که قرار گرفتن مداوم در معرض دماهای بالا می‌تواند به‌طور شیمیایی دی‌ان‌ای بدن را تغییر دهد؛ فرآیندی که به آن «متیلاسیون» گفته می‌شود.

جف گودل، نویسنده کتاب «اول گرما شما را می‌کشد؛ زندگی و مرگ در سیاره‌ای سوخته»، می‌گوید: «با بالا رفتن دمای بدن، لیپیدها، یعنی همان چربی‌هایی که سلول‌ها را احاطه کرده‌اند شروع به از دست دادن ساختار طبیعی خود می‌کنند و به‌تدریج از حالت پایدار خارج می‌شوند.»

او افزود «ساختار سلول‌ها از هم می‌پاشد؛ درست مثل وقتی که تخم‌مرغ را می‌پزید. در این حالت، غشای آن ساختار طبیعی‌اش را از دست می‌دهد.»

پیری اپی‌ژنتیک چیست؟

همه ما می‌دانیم برخی افراد به‌نظر می‌رسد سریع‌تر از دیگران پیر می‌شوند، و دکتر چوی از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی می‌گوید به‌طور ساده، «پیری اپی‌ژنتیک» تنها یکی از روش‌هایی است که پزشکان برای سنجش میزان پیر شدن زیستی بدن یک فرد از آن استفاده می‌کنند و نشان می‌دهد بدن ما در سطح سلولی تا چه حد عملکرد خوبی دارد.

دکتر چوی می‌گوید: «دی‌ان‌ای از زمان تولد ثابت می‌ماند و تغییر نمی‌کند، اما متیلاسیون مثل یک کلید روشن یا خاموش برای ژن‌ها عمل می‌کند و نحوه فعالیت آن‌ها را تنظیم می‌کند.»

با استفاده از آزمایش خون، این تغییرات در متیلاسیون دی‌ان‌ای بررسی می‌شود.

او می‌گوید: «می‌توانید دی‌ان‌ای را به‌عنوان نقشه اولیه بدن ما تصور کنید در حالی که متیلاسیون تابلو فرمانی است که تعیین می‌کند چه چیزی فعال شود یا نشود.»

دکتر چوی می‌گوید: «آنچه در درک این فرآیند اهمیت دارد این است که می‌دانیم قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مانند استرس، آلودگی هوا... و اکنون گرما هم می‌تواند این کلیدها را تغییر دهد.»

دکتر چوی می‌گوید نتایج تحقیقات او نشان می‌دهد قرار گرفتن مداوم در معرض گرما به همان اندازه تفاوت‌های عمده سبک زندگی بر بدن ما تاثیر دارد.

او می‌گوید: «این با اثرات سیگار کشیدن و مصرف شدید الکل که کاملا شناخته شده‌اند، قابل مقایسه است.»

اگرچه این جلو زدن در روند پیری ممکن است کوچک به نظر برسد، چند ماه این‌جا و آن‌جا، اما درک این‌که این تغییرات در طول زمان چگونه انباشته می‌شود حیاتی است.

حتی افزایش‌های جزئی در پیری زیستی که سال به سال ادامه داشته باشد، می‌تواند در مجموع به چندین سال پیری سریع‌تر منجر شود.

این می‌تواند به معنای بروز زودتر بیماری‌های مرتبط با سن مانند دیابت، دمانس و بیماری‌های قلبی-عروقی باشد.

اما دکتر چوی می‌گوید این پژوهش اکنون فرصتی را فراهم می‌کند و می‌افزاید: «ما این یافته را به‌عنوان یک پیش‌نشانه می‌بینیم که به پزشکان زمان طلایی برای مداخله پزشکی می‌دهد.»

چه بر سر موهای خاکستری و چین و چروک‌ها می‌آید؟

پس، آیا زندگی در جایی با دمای بسیار بالا ظاهر شما را هم تغییر می‌دهد؟

سلیمان می‌گوید احساس می‌کند بدنش در دوبی سریع‌تر پیر می‌شود و خطوط و چروک‌های بیشتری روی صورتش ظاهر شده است.

او می‌گوید: «تابستان گذشته مجبور شدم به پزشک مراجعه کنم چون آن‌قدر بد دچار آفتاب‌سوختگی شدم، پوستم واقعا آسیب دید و هنوز هم جای زخم‌ها را می‌بینم.»

او اضافه می‌کند که مجبور شده درباره کرم ضدآفتاب تحقیق کند. چیزی که زمانی در لندن زندگی می‌کرد اصلا به آن فکر نکرده بود.

او می‌گوید: «می‌فهمم چرا مردم وسط روز با چتر راه می‌روند. وقتی به خانه برمی‌گردید اثرات قرار گرفتن مداوم در معرض آفتاب را روی پوستتان احساس می‌کنید.»

قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور فرابنفش خورشید باعث افزایش چین ‌و چروک روی پوست و پیرتر به نظر رسیدن می‌شود.

با این حال مشخص نیست که آیا این امر باعث می‌شود مو هم سریع‌تر خاکستری شود یا نه. رنگ مو توسط سلول‌های تولیدکننده رنگدانه به نام ملانوسیت‌ها تعیین می‌شود و برخی متخصصان پوست معتقدند قرار گرفتن در معرض فرابنفش می‌تواند این روند را نیز مختل کند.

آنچه می‌دانیم این است که طیفی از بیماری‌های عصبی با افزایش گرما و رطوبت تشدید می‌شوند: صرع، سکته، آنسفالیت، ام‌اس و میگرن و همه این شرایط می‌توانند مدیریت وزن از طریق ورزش را مثلا بسیار دشوارتر کنند.

چه کسانی بیش از همه به محافظت در برابر گرمای شدید نیاز دارند؟

در یک مطالعه کوچک‌تر در سال ۲۰۲۳ که در آلمان انجام شد، دکتر ونلی نی، پژوهشگر سلامت محیطی در دانشکده بهداشت عمومی تی اچ چان دانشگاه هاروارد، نیز دمای بالاتر هوا را با پیر شدن سریع‌تر سلول‌ها مرتبط دانست.

یکی از محورهای پژوهش او تفسیر الگوهای متیلاسیون دی‌ان‌ای در ارتباط با بیماری‌های مرتبط با سن بود.

او می‌گوید: «این تحقیق نشان داد افرادی که دیابت و چاقی داشتند بسیار سریع‌تر پیر می‌شدند. ما به‌طور مداوم دریافتیم که دیابتی‌ها در برابر گرمای شدید آسیب‌پذیرتر هستند.»

دکتر ونلی نی اضافه می‌کند که وقتی آزمایش خون نشان می‌دهد سلول‌ها سریع‌تر پیر می‌شوند، این یک نشانه قوی برای مرگ‌ومیر و افزایش خطر ابتلا به دیابت، بیماری‌های قلبی-عروقی، ریوی و بیماری‌های عصبی نیز هست.

با این حال این پژوهش کاستی‌هایی دارد، بنابراین اگرچه اپی‌ژنتیک برای درک پیری شتاب‌گرفته مفید است، اما به ما نمی‌گوید کدام سیستم‌های بدن ما بیشتر از همه تحت تاثیر گرما آسیب می‌بینند.

تیم دکتر چوی اکنون قصد دارد بررسی کند که آیا کلیه‌ها، مغز یا سیستم قلبی بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند یا نه.

«آنها مجبور خواهند شد زندگی‌شان را تغییر دهند»

جف گودل پس از آن‌که روزی در فینیکس کار می‌کرد و دما به ۴۶ درجه سانتی‌گراد رسید، تصمیم گرفت کتابش را درباره تغییرات اقلیمی بنویسد.

او برای رفتن به جلسه‌اش چند بلوک پیاده به راه افتاد اما در میانه راه و پس از برخورد با یک «موج گرمای سوزان» نزدیک بود از حال برود.

آقای گودل می‌خواست بفهمد آیا ممکن است تنها یک تجربه مانند آن بتواند متابولیسم را تغییر دهد یا نه.

یک مطالعه اخیر روی موش‌ها نشان داد حتی تنها یک بار قرار گرفتن در معرض یک رویداد گرمایی شدید تاثیری دائمی بر متابولیسم آن موش داشت.

بر اساس گزارش ملی اقلیم آمریکا، با تسریع روند تغییرات اقلیمی، تعداد روزهای گرمای شدید در بخش بزرگی از این کشور ممکن است تا اواسط قرن بین ۲۰ تا ۳۰ روز افزایش یابد.

ایالت‌های جنوبی آمریکا همین حالا هم فصل گرماهای طولانی‌تری را تجربه می‌کنند و این فصل هر سال زودتر از راه می‌رسد.

آقای گودل می‌گوید: «در جاهایی مانند تگزاس، مردم مدام به فصل گرما فکر می‌کنند. آن‌ها از تجربه دو تابستان گذشته می‌دانند که ناچار خواهند بود شیوه زندگی‌شان را تغییر دهند و به شکل متفاوتی درباره کار و رفت‌وآمدشان فکر کنند.»

آقای گودل می‌گوید در نتیجه این روند، با افزایش آگاهی عمومی از خطرات گرمای شدید، تغییر محسوسی در زبان و نگاه مردم به این پدیده ایجاد شده است.

او می‌گوید: «در نظر گرفتن رتبه‌بندی شدت موج‌های گرما با اعدادی مشابه طوفان‌های شدید در دست بررسی است، هرچند ممکن است معیار رطوبت نیز لازم باشد.»

آقای گودل می‌گوید: «اخبار تلویزیون قبلا صف خودروهایی را نشان می‌داد که در جریان یک موج گرما به سمت ساحل حرکت می‌کردند.»

او می‌گوید در عوض، مردم اکنون موج‌های گرما را به‌عنوان «نیرویی خطرناک می‌بینند، به‌ویژه برای کسانی که مجبورند در فضای باز کار کنند یا در ساختمان‌های بدون عایق زندگی می‌کنند.»

از نظر آقای گودل، بحران اقلیمی از همین حالا شکاف‌های بزرگی در جامعه ایجاد کرده است.

او می‌گوید: «ما در حال تبدیل شدن به جامعه‌ای دوپاره هستیم: کسانی که خنک می‌مانند و کسانی که زیر گرما می‌پزند.»

«در یک سو، دسترسی به آب، سایه و تهویه مطبوع وجود دارد؛ در سوی دیگر، عرق، رنج و در بدترین موارد، حتی مرگ.»

او معتقد است مهم‌ترین نکته‌ای که اکنون همه ساکنان تگزاس درباره گرما می‌دانند این است که: «گرما نیرویی مهاجم و بی‌رحم است که ابتدا به سراغ آسیب‌پذیرترین افراد می‌رود.»

منبع: بی بی سی