سرطان تیروئید؛ از تشخیص تا درمان

یک فوق تخصص غدد، با اشاره به میزان شیوع پایین سرطان تیروئید، گفت: تیروئید تنها ۰.۶ درصد سرطان‌های زنان و ۱.۶ درصد کل سرطان‌های مردان را شامل می شود.

کد خبر: ۹۲۲۹۶۶

تاریخ: ۰۴ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۵

مهر: یک فوق تخصص غدد، با اشاره به میزان شیوع پایین سرطان تیروئید، گفت: تیروئید تنها ۰.۶ درصد سرطان‌های زنان و ۱.۶ درصد کل سرطان‌های مردان را شامل می شود.

حسین دلشاد، غده تیروئید را یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن عنوان کرد که در ناحیه جلوی گردن و روی تراشه قرار گرفته و از دو نوع سلول ساخته شده که مسئول تولید و ترشح هورمون به داخل جریان خون هستند.

سرطان تیروئید و انواع آن

وی، بخش عمده غده تیروئید را متشکل از سلول‌هایی به نام سلول فولیکولی عنوان کرد که مسئول تولید هورمون های تیروئید یعنی تیروکسین و تری یدوتیرونین هستند و سوخت و ساز بدن را کنترل می کنند. در بین این سلولها به طور پراکنده سلول های بینابینی قرار دارند که مسئول ترشح هورمون کالسیتونین هستند و در متابولیسم مواد معدنی از جمله کلسیم نقش دارند.

به گفته دلشاد، هردو نوع سلولهای تیروئید می توانند خواستگاه سرطان باشند. سرطانهای منشا گرفته ازسلول های فولیکولی شامل سرطان پاپیلری، سرطان فولیکولی و سرطان اناپلاستیک و سرطان منشا گرفته از سلولهای بینابینی ، سرطان مدولاری تیروئید هستند.

میزان شیوع سرطان های تیروئید

وی، غده تیروئید را محل غیر شایعی برای بروز سرطان عنوان کرد و افزود: سرطان تیرویید تنها ۰.۶ درصد سرطان‌های زنان و ۱.۶ درصد کل سرطانهای بدن در مردان را شامل می شود. به علت پیش آگهی خوب میزان مرگ و میر ناشی از سرطان تیروئید در زنان ۰.۲۴ و در مردان ۰.۱۶ درصد است.

به گفته دلشاد، در طی چند دهه گذشته بر میزان شیوع کانسرهای تیروئید در جامعه افزوده شده اما از مرگ ومیر ناشی از آن در هردو جنس کاسته شده است. علت افزایش شیوع، تشخیص زودرس آنها و علت کاهش مرگ ومیر درمان آنها در مراحل بسیار اولیه است.

سن بروز سرطان تیروئید

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با بیان این مطلب که سرطان تیروئید می تواند در هر سنی بروز کند، شیوع آن را در زنان بیشتر از مردان برشمرد و خطر بروز سرطان تیروئید در زنان را در سنین پایین تری نسبت به مردان عنوان کرد. به طوری که در زنان حداکثر خطر بروز این بیماری در سنین ۴۰ تا ۵۰ سالگی است در حالی که در مردان این اتفاق بین سنین ۶۰ تا ۷۰ سالگی رخ می دهد.

علل و عوامل موثر در بروز بیماری

دلشاد با اشاره به اینکه علت نهایی سرطان تیروئید مشخص نیست اظهار کرد: برخی تغییرات در ژنهای سلولهای فولیکولی تیروئید می توانند زمینه بروز سرطان های غده تیروئید را ایجاد کنند.

وی با اشاره به این که ژنها حامل اطلاعات لازم برای کنترل زمان رشد و تقسیم و مرگ سلولها هستند افزود: ژن ها اطلاعات لازم برای کنترل زمان رشد و تقسیم به سلول های جدید و نهایتا مرگ سلولی را در زمان معین برعهده دارند. برخی از این ژن ها ممکن است رشد و تقسیم سلولها و طول عمر آنها را طولانی تر کرده که به آنها انکوژن اطلاق می شود.

دلشاد در ادامه گفت: در مقابل ژن های دیگری وجود دارند که پدیده رشد و تقسیم سلول ها را کوتاه کرده و باعث مرگ به موقع آنها می شوند که به عنوان ژن های سرکوب کننده نامیده می شوند. عدم تعادل بین این دو گروه ژن باعث رشد و تکثیر بی رویه سلول ها و ایجاد سرطان می شود.

وی، تابش رادیاسیون یونیزه به نواحی سر و گردن در دوران کودکی و یا مواجهه با حوادث راکتورهای هسته ای را از مهمترین عوامل محیطی برای بروز انکوژن ها در داخل سلول های فولیکولی تیروئید عنوان کرد و کمبود ید را از عوامل شناخته شده سرطان فولیکولی تیروئید برشمرد و گفت: در برخی از بیماریهای ژنتیکی بدن نیز شیوع سرطان تیروئید بالا است.

دلشاد با اشاره به اثر ارث و ژنتیک در بروز بیماری گفت: عوامل ژنتیکی در ارتباط با بروز سرطان تیروئید در چند بیماری ژنتیکی نظیر سندرم گاردنر، سندرم کودن و احتمالا در برخی دیگر از سرطان های فامیلی غده تیروئید مشخص شده است.

علائم بیماری

این فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم با ذکر این که بافت سرطانی تیروئید برعکس بافت طبیعی، هیچ هورمونی نمی سازد و هیچ علائمی از پرکاری یا کم کاری غده تیروئید مشاهده نمی شود گفت: به تدریج رشد بافت سرطانی باعث بروز توده ای در ناحیه جلو گردن می شود که بطور اتفاقی توسط بیمار و یا پزشک معالج کشف می شود.

دلشاد در ادامه افزود: رشد بیشتر تومور و اثر فشاری آن بر نسوج زیرین باعث بروز علایمی نظیر اختلال بلع، تنگی نفس و سرفه های ممتد در بیمار می شود. گسترش سرطان به بافتهای مجاور و درگیری تارهای صوتی نیز باعث ایجاد خشونت صدا در بیمار می کند.

به گفته وی، در مراحل پیشرفته بیماری با گسترش سرطان به مناطق دور دست، بیمار دچار درگیری ریه، استخوانها، مغز و کبد می شود و با اختلال عملکرد عضوهای مبتلا از جمله درد و شکستگی استخوان و تنگی نفس مراجعه می کند.

این دانشیار دانشگاه به تمام افرادی که متوجه توده ای در ناحیه جلو گردن و یا بزرگی غدد لنفاوی زنجیره های لنفاوی گردن شده باشند توصیه کرد برای ارزیابی حتما به پزشک متخصص مراجعه کنند.

روش های تشخیص سرطان تیروئید

دلشاد، معاینه بالینی سرو گردن و لمس دقیق غده تیروئید توسط پزشک متخصص را اولین گام در تشخیص بیماری عنوان کرد و افزود: در صورت لمس توده ای در غده تیروئید و یا حتی عدم لمس توده انجام اولتراسونوگرافی غده تیروئید می تواند خصوصیات توده قابل لمس و یا وجود توده های غیر قابل لمس را نشان دهد.

وی تاکید کرد: به منظور تشخیص نهایی تحت هدایت اولتراسونوگرافی از توده های موجود در تیروئید نمونه برداری سوزنی به عمل می آید که ماهیت نسج نمونه برداری شده را مشخص می کند.

نحوه درمان

دلشاد درخصوص نحوه درمان بیماری خاطرنشان کرد: تمام توده‌های سرطانی تیروئید باید با عمل جراحی خارج شوند که در این جراحی معمولا غده تیروئید و در صورت وجود غدد لنفاوی متاستاتیک تماما برداشته می‌شوند.

به گفته وی، بر اساس ریسک عود بیماری بنا به تشخیص پزشک معالج برای بیمار مقدار قابل توجهی ید رادیوآکتیو تجویز می‌شود. سپس بیمار تحت درمان با قرص تیروئید قرار گرفته و هر سه تا شش ماه یکبار از نظر عود بیماری تحت بررسی قرار می گیرد.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با بیان اینکه فواصل دوره ای ارزیابی بیمار براساس نحوه پاسخ اولیه وی به درمان و وجود عوامل خطر ود بیماری توسط پزشک معالج تعیین می شود خاطرنشان کرد که درمان بیمارانی که در ابتدای درمان دچار گسترش دوردست تومور بودند پیچیده تر خواهد بود.

پیشگیری

دلشاد با بیان این مطلب که تنها عامل شناخته شده اکتسابی ایجاد کننده سرطان تیروئید رادیاسیون یونیزان است، گفت: برای پیشگیری از بروز این سرطان اجتناب از دریافت مقادیر زیاد اشعه یونیزان به خصوص در دوران کودکی و نوجوانی بسیار اهمیت دارد.

وی یادآور شد: در صورت مواجهه با حوادث راکتورهای هسته ای رعایت اصول ایمنی توصیه شده توسط متخصصان ضروری است. با توجه به نقش کمبود دریافت ید در بیماری‌زایی سرطان فولیکولرتیروئید، استفاده مناسب از نمک ید دار به منظور پیشگیری از بروز گواترهای ساده ضروری است.

دلشاد تاکید کرد: تشخیص در مراحل اولیه سرطان تیروئید تشخیص و درمان مناسب آن نیز در بقای بیمار نقش عمده ای دارند بنابراین با احساس هرگونه توده‌ای در غده تیروئید مراجعه به پزشک متخصص می تواند منجر به تشخیص زودرس و درمان قطعی این بیماری شود.

وی در خاتمه گفت: افرادی که احتمال خطر ابتلا به سرطان تیروئید در آنها زیاد است ازجمله کسانی که سابقه تابش اشعه یونیزان به نواحی سرو گردن در گذشته داشته، یا مبتلایان به بیماریهای ژنتیکی که شانس ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می دهد و یا دچار سابقه فامیلی سرطان تیروئید هستند باید تحت مراقبت های دوره ای منظم و دقیق پزشکی قرار داشته باشند.