سخنگوی وزارت خارجه: از طریق میانجی‌ها پیشنهاداتی از آمریکا دریافت کرده‌ایم / پیشنهاد‌های آمریکا بسیار غیرمنطقی هستند

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران از طریق میانجی‌ها پیشنهاداتی از آمریکا دریافت کرده، گفت: «آن پیشنهادها بسیار حداکثرگرایانه و غیرمنطقی هستند. صحبت درباره اموری که بخشی از حقوق ذاتی ایرانی‌هاست، نشانه حسن نیت یا جدیت در هیچ دیپلماسی‌ نیست. آن‌ها قبلاً این را امتحان کرده‌اند.»

کد خبر: ۹۱۵۴۹۰

تاریخ: ۰۹ فروردين ۱۴۰۵ - ۲۰:۴۴

ایرنا: سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران از طریق میانجی‌ها پیشنهاداتی از آمریکا دریافت کرده، گفت: «آن پیشنهادها بسیار حداکثرگرایانه و غیرمنطقی هستند. صحبت درباره اموری که بخشی از حقوق ذاتی ایرانی‌هاست، نشانه حسن نیت یا جدیت در هیچ دیپلماسی‌ نیست. آن‌ها قبلاً این را امتحان کرده‌اند.»

«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه در گفت‌وگو با «مهدی حسن» در برنامه Zeteo به بیان مهمترین دیدگاه‌ها، تصمیمات و اقدامات دستگاه سیاست خارجی ایران در طول جنگ تحمیلی پرداخت. مشروح گفت‌وگوی سخنگوی وزارت امور خارجه به شرح زیر است:

درباره آنچه در مذاکرات هسته‌ای اتفاق افتاد صحبت کنیم. می‌دانم که ماه گذشته در مذاکرات میان ایران و آمریکا حضور داشتید. بعد درباره چشم‌انداز احیای دیپلماسی بین دو کشور هم صحبت خواهیم کرد. اما باید اول با وضعیت جاری این جنگ شروع کنم؛ جنگی که از یک طرف آمریکا و اسرائیل هستند و از طرف دیگر ایران. به نظر شما، ایران این جنگ را دارد می‌برد، می‌بازد، یا در تعادل است؟ و اگر می‌گویید دارید می‌برید، ایران پیروزی را چگونه تعریف می‌کند؟ پیروزی در برابر آمریکا یعنی چه؟

فکر می‌کنم ما پیروز این جنگ بی‌رحمانه شده‌ایم؛ چرا که به معنای واقعی کلمه، ما در تقابل بوده‌ایم. به عبارت دیگر، ایالات متحده از سال ۱۹۷۹ در حال جنگ با ایران بوده است؛ از زمانی که با انقلاب اسلامی ایران که هدفش سرنگونی دیکتاتوری بود، مخالفت کرد. در طول ۴۷ سال گذشته، آن‌ها هر کاری کردند: ترور، تحریم‌های فلج‌کننده‌ای که خودشان این‌طور توصیف می‌کنند، و همان‌طور که می‌دانید، در ماه‌های پایانی جنگ ایران و عراق هم مستقیماً وارد عمل نظامی شدند. این تنها یک مرحله دیگر از دشمنی آن‌ها با ملت ایران است. این دشمنی عمدتاً ریشه در محاسبات اشتباه آن‌ها دارد، و این بار همه می‌فهمند که این جنگ اسرائیل است؛ آمریکا به خاطر همین محاسبات غلط به آن کشیده شد. فکر می‌کنم ایرانی‌ها نشان دادند که مصمم و راسخ در دفاع از سرزمین خویش اند؛ چراکه می‌دانند این جنگی ناعادلانه و تحمیل‌شده است. این واقعیت که ما در طول ۲۷ یا ۲۸ روز گذشته در برابر دو رژیم مسلح به سلاح هسته‌ای مقاومت کرده‌ایم، از خود دفاع کرده‌ایم، در حالی که آن‌ها برتری تکنولوژیک دارند و بسیار پیشرفته‌اند، این نشان می‌دهد که ما یاد گرفته‌ایم چگونه در این شرایط حساس زندگی کنیم، بمانیم و حتی پیشرفت کنیم.

بسیاری از کارشناسان می‌گویند که حتی اگر فردا آمریکا جنگ را متوقف کند، ایران نخواهد ایستاد و تا زمانی که بازدارندگی خود را برقرار یا احیا نکند، هیچ انگیزه‌ای برای توقف ندارد؛ به گونه‌ای که تضمین کند دیگر مورد حمله قرار نخواهد گرفت. آیا این توصیف منصفانه‌ای از موضع دولت ایران است؟

فکر می‌کنم این موضع بر اساس تجربیات گذشته‌ای است که داشته‌ایم. فقط نگاه کنید؛ در طول ۹ ماه گذشته، دو بار در حالی که در میان مذاکرات بودیم به ما حمله شد. در ۱۳ ژوئن به ما حمله کردند، در حالی که قرار بود ۱۵ ژوئن با هم ملاقات کنیم. ۱۲ روز مجبور بودیم پاسخ بدهیم. بعد از چند ماه گفتند بیایید دوباره مذاکره کنیم. ما وارد مذاکرات شدیم، اما آن‌ها همان الگو را در ۲۸ فوریه تکرار کردند: در حالی که قرار بود دوشنبه در وین برای گفتگو درباره توافق ملاقات کنیم، تجاوز خود را آغاز کردند.

چطور می‌توان از تکرار این اتفاق جلوگیری کرد؟

دقیقاً؛ این همان نکته است. باید مطمئن شویم که این چرخه شوم جنگ، مذاکره، آتش‌بس، و دوباره تکرار همان، دیگر رخ ندهد.

اما این چگونه به نظر می‌رسد؟ تضمین امنیتی برای ایران به چه شکل است؟

فکر می‌کنم تجربیات نشان می‌دهند که هیچ تضمین امنیتی وجود ندارد. باید خودمان امنیتمان را تضمین کنیم. باید از تمام اهرم‌ها و ظرفیت‌هایی که داریم استفاده کنیم تا مطمئن شویم اسرائیل و آمریکا دیگر به ایران حمله نخواهند کرد.

ترامپ می‌گوید که ایران را به لحاظ اقتصادی و نظامی کاملاً از پا درآورده و ایران را از نقشه حذف کرده است. این البته اغراق معمول اوست. اما آمریکا توانایی نظامی شما را به شدت تخریب کرده، بخش‌های بزرگی از زیرساخت‌های شما را ویران کرده، و ایران را ده‌ها سال به عقب انداخته است. این را انکار نمی‌کنید، می‌کنید؟

این مرا به یاد روزهای اول تجاوز صدام حسین به ایران می‌اندازد. در ۲۰ دقیقه اول، بعد از اینکه به ایران حمله کردند، ادعا کردند که استخوان‌های ایرانی‌ها را شکسته‌اند. ما ۸ سال پیکار کردیم، و با افتخار به یاد می‌آورم که آن روزها در آغاز انقلاب بودیم، سیستم قبلی فروپاشیده بود، و ما با حداقل توان و ظرفیت می‌جنگیدیم. امروز ایران یک دولت بالغ است که ۴۷ سال بر پایه اراده مردمش ایستاده است. یاد گرفته‌ایم چگونه دشمنانمان را مهار کنیم. این اولین بار نیست که با آمریکا و اسرائیل می‌جنگیم. از این تجربیات گذر کرده‌ایم و می‌دانیم چگونه پاسخ دهیم و چگونه از این بحران عبور کنیم.

چند ساعت پیش از شروع این مصاحبه، دونالد ترامپ در وبسایت Truth Social خود نوشت که ایران، به تعبیر عجیب خودش، «التماس می‌کند» که با آمریکا به توافق برسد. آیا او راست می‌گوید؟

ببینید، چه کسی واقعاً می‌تواند به دیپلماسی آمریکا اعتماد کند؟ آیا اصلاً در این دولت چیزی به نام دیپلماسی وجود دارد؟ آن‌ها در ۹ ماه گذشته دو بار دیپلماسی را معامله کردند. فکر می‌کنم کاملاً غیرعقلانی است که کسی آنچه می‌گویند را ابتدایی و بدون پرسش بپذیرد. نمی‌توانیم تجربیات تلخی را که در ۹ ماه مذاکره با آمریکا داشتیم نادیده بگیریم. و باید دوباره یادآوری کنم که ما در سال ۲۰۱۵ با آمریکا توافق داشتیم؛ اما سه سال بعد، آن‌ها به طور یک‌جانبه و بدون هیچ دلیلی از آن خارج شدند. سپس بارها تلاش کردیم تا آن توافق را احیا کنیم؛ هر بار آن‌ها خط قرمز را جابجا کردند و به دیپلماسی خیانت کردند. تقصیر آن‌هاست، نه ایران.

پس بگذارید درباره مذاکرات هسته‌ای بپرسم. شما چند بار به آن اشاره کردید. در آستانه این جنگ، ایران تا چه اندازه به یک توافق هسته‌ای جدید با آمریکا در ژنو نزدیک شده بود؟ وزیر خارجه عمان گفت توافق «در دسترس» بود و بر سر مسائل اصلی مانند توقف انباشت و غنی‌سازی به توافق رسیده بودند. اما رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، گفت بحث بود، بله، اما «در آن مقطع هیچ توافقی وجود نداشت». موضع ایران درباره آنچه در ژنو در آستانه این جنگ رخ داد چیست؟

من شما را ارجاع می‌دهم به آنچه وساطت‌کننده عمانی گفت. فکر می‌کنم او مورد اعتماد هر دو طرف ایران و آمریکا بود. رافائل گروسی بخشی از آن روند نبود. همه می‌دانند که گروسی متأسفانه همیشه در کنار اخلال‌کنندگان ایستاده است. اما آنچه وزیر امور خارجه عمان، بوسعیدی گفت درست بود که توافق در دسترس بود. او مذاکرات را به عنوان روندی با «پیشرفت چشمگیر» توصیف کرد. و همه، از جمله مقامات بریتانیا که البته شریک مذاکرات نبودند اما از جریان آن آگاه بودند، هم تأیید کردند که انعطاف‌پذیری ایران بی‌سابقه بود. همه می‌دانند که توافق...

دکتر بقایی، صبر کنید. برای بینندگانی که همه کارشناس هسته‌ای نیستند: می‌گویید ایران انعطاف نشان داد. سه محور اصلی این انعطاف در ژنو چه بود؟ با وساطت‌کنندگان عمانی بر چه چیزی توافق کردید؟

اول اینکه، آن‌ها در طول ۴ دهه گذشته به شورا گفته‌اند که ایران در آستانه ساخت سلاح هسته‌ای است. این یک دروغ بزرگ است؛ چرا که برنامه هسته‌ای ما تحت پادمان بوده است. ما پیچیده‌ترین نظام بازرسی را بر برنامه هسته‌ای‌مان داشتیم. شما یک پاراگراف، یک گزارش واحد از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نمی‌توانید پیدا کنید که نشان دهد برنامه هسته‌ای ایران به سمت تسلیح انحراف داشته است. دوم، نگرانی آن‌ها اورانیوم غنی‌شده با درصد بالای ایران بود. ما توافق کردیم که آن را رقیق کنیم. سوم، نگران انباشت اورانیوم با غنای بالا بودند. گفتیم فقط بر اساس نیازهایمان غنی‌سازی می‌کنیم؛ به این معنا که هیچ انباشتی از اورانیوم با غنای بالا وجود نخواهد داشت. پس اگر نگرانی واقعی آن‌ها اورانیوم با غنای بالا بود که می‌تواند بخش ضروری هر سلاح هسته‌ای باشد، آن نگرانی به سادگی برطرف شد.

آیا توافق کرده بودید که غنی‌سازی را صفر کنید؟ چون این یکی از خواسته‌های آمریکا در مقطعی بود.

غنی‌سازی بخشی از حق هر کشوری در چارچوب NPT است. ایران از سال ۱۹۷۰ عضو NPT بوده است. ایران پیشنهاد ایجاد منطقه عاری از سلاح هسته‌ای در خاورمیانه را از سال ۱۹۷۴ مطرح کرده است. پس اگر ایران عضو NPT است و می‌خواهد در آن معاهده بماند، باید بتواند از امتیازات آن بهره‌مند شود. طبق ماده ۴ NPT، ایران حق دارد از ظرفیت هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز برخوردار باشد.

پس آنچه می‌شنوم این است که شما به خواسته آمریکا مبنی بر صفر کردن غنی‌سازی، که بسیاری آن را خارج از چارچوب NPT می‌دانند، توافق نکرده بودید؛ اما به نگهداری صفر اورانیوم با غنای بالا در ایران توافق کرده بودید. این است آنچه می‌گویید؟

ببینید، دوباره... شاید... نگرانی اصلی آن‌ها، آن‌طور که خودشان گفتند، این بود. و ما حتی نمی‌پنداریم که این نگرانی واقعاً مشروع است. اما به هر حال، نگرانی ادعایی آن‌ها این بود که ایران اورانیوم با غنای بالا را در خاک خود نگه دارد. ما گفتیم می‌توانیم از شر آن خلاص شویم با رقیق کردن آن. و درباره ظرفیت ایران، گفتیم آن را بر اساس نیازهایمان تنظیم خواهیم کرد.

دکتر بقائی، بگذارید درباره انباشت صحبت کنیم. آژانس تخمین زده بود که ایران ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰٪ غنی‌شده داشت که همان‌طور که می‌دانید تنها یک گام فاصله تا ۹۰٪ درجه تسلیحاتی دارد؛ و کافی برای ساخت ۱۰ کلاهک هسته‌ای. منتقدان شما اغلب می‌پرسند: چرا ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰٪؟ اگر قصد ساخت بمب نداشتید، چه دلیل دیگری برای غنی‌سازی تا این سطح وجود دارد؟

خب، این یک تحریف دیگر از واقعیت است. اینکه ما ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا داریم به این معنا نیست که سلاح هسته‌ای داریم. چرا این کار را کردیم؟ چون در سال ۲۰۱۵ توافقی داشتیم و ایران پذیرفت که غنی‌سازی را حداکثر تا ۳.۶۷٪ نگه دارد، نه بیشتر. اما در سال ۲۰۱۸ آمریکا از توافق خارج شد. یک سال تمام منتظر ماندیم تا اروپایی‌ها کمبود خروج آمریکا را جبران کنند. بعد از یک سال، تصمیم گرفتیم تعهداتمان را کاهش دهیم؛ چون نمی‌توانستیم به صورت یک‌طرفه در توافق بمانیم. پس دلیلی که اورانیوم را به آن سطح رساندیم، پاسخ متقابل به خروج آمریکا از توافق بود. ما هرگز قصد ساخت سلاح هسته‌ای نداشتیم.

پس یک اهرم مذاکراتی بود؟ یک ورق برنده چانه‌زنی؟

می‌توانید این‌طور بگویید.

بگذارید این را بپرسم. گزارش‌هایی وجود دارد که ایران و کشورهای خلیج فارس، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، مذاکره‌کنندگان اصلی آمریکا، را «دارایی‌های اسرائیلی» می‌دانند. این همان چیزی بود که گاردین نوشت. و اینکه ایران ترجیح می‌دهد در آینده با معاون رئیس‌جمهور جی‌دی ونس مذاکره کند. آیا این‌طور است؟

ما با ایالات متحده به عنوان یک دولت مواجه می‌شویم؛ پس بدون توجه به اینکه چه کسی مذاکره می‌کند.

پس دکتر بقایی، خوب نیست که ایران بگوید می‌خواهیم با ونس مذاکره کنیم نه با افراد دیگر؟

منظورم این است که ما با ایالات متحده به عنوان یک دولت مستقل مذاکره می‌کردیم. پس صرف‌نظر از اینکه چه کسی نماینده آمریکا بود، نتیجه فاجعه‌بار بود؛ چون آمریکا در وهله اول نتوانست به تعهداتش عمل کند. ثانیاً، آن‌ها با حسن نیت مذاکره نکردند. و فکر می‌کنم این بسیار مهم است؛ چون مذاکره با حسن نیت اصل بنیادین دیپلماسی بین‌الملل است.

با احترام، به سؤالم جواب ندادید. از این به بعد، آیا ترجیح می‌دهید با معاون رئیس‌جمهور به جای کوشنر و ویتکوف مذاکره کنید؟

می‌توانم بگویم که ایرانی‌ها تجربه خوبی با آن فرستادگان نداشتند. فکر می‌کنم این مسئله‌ای قطعی است. ایرانی‌ها نمی‌توانند به کسانی اعتماد کنند که موافقت کردند یک دور دیگر مذاکرات را دوشنبه برگزار کنند و سپس تنها دو روز قبل از آن، جنگی تجاوزکارانه علیه ایران به راه انداختند.

مرحوم آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر پیشین شما، در اوایل دهه ۲۰۰۰ فتوایی مبنی بر حرمت سلاح هسته‌ای صادر کرد. ایران در برجام ۲۰۱۵ با دولت اوباما توافق کرد که هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت. جامعه اطلاعاتی آمریکا هم سال گذشته تأیید کرد که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای نیست. حال می‌پرسم؛ آیا همه اینها دیگر از پنجره بیرون رفته؟ آیا ایران همچنان حاضر است بگوید هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهیم یافت؟ یا این جنگ همه چیز را تغییر داده؟ آیا سلاح هسته‌ای دیگر روی میز است؟ مثل کره شمالی؟

می‌توانم بگویم که اینها نشان می‌دهد ما یک ملت اصولگرا هستیم. تحریم شدیم، مورد حمله قرار گرفتیم. دانشمندانمان ترور شدند. مردممان ترور شدند. اما شما نمی‌توانید یک بیانیه از رهبرانمان پیدا کنید که بگویند به سمت سلاح هسته‌ای می‌رویم. این نشان می‌دهد که ما یک ملت اصولگرا هستیم. و همچنین نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها واقعاً نگران سلاح هسته‌ای ایران نبودند. آن فقط یک بهانه بود وگرنه کسانی را که خود سلاح هسته‌ای را رد می‌کنند، ترور نمی‌کردند.

از آینده پرسیدم. آیا این تغییر کرده؟

درباره آینده نمی‌توانم قضاوت کنم؛ اما یک چیز مشخص است، که ایران همچنان یک ملت اصولگرا می‌ماند.

بسیاری می‌گویند اگر ایران سلاح هسته‌ای داشت، مورد حمله قرار نمی‌گرفت.

این قضاوت بسیاری است. اما همان‌طور که گفتم، حتی در جنگ با صدام حسین، شیمیایی شدیم. صدام حسین از سلاح شیمیایی که آلمان و دیگر کشورهای غربی سخاوتمندانه به او داده بودند استفاده کرد. اما ما هرگز اجازه نداشتیم از همان روش جنگی استفاده کنیم. سلاح‌های کشتار جمعی هم بر اساس اصول اسلامی ما و هم بر اساس ارزش‌های ملی ما ممنوع است.

دکتر بقایی، گزارش‌ها حاکی است که آمریکا از طریق پاکستان یک طرح صلح ۱۵ ماده‌ای به ایران فرستاده که خواهان محدودیت برنامه موشک بالستیک، پایان دادن به حمایت از حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها، و حذف کامل مواد غنی‌شده است. صریحاً بگویید: آیا ایران این طرح ۱۵ ماده‌ای را قطعاً رد کرده است؟

نمی‌خواهم درباره آن موضع رسمی اعلام کنم. یک چیز می‌توانم بگویم: بله، از طریق میانجی‌ها پیشنهاداتی از آمریکا دریافت کرده‌ایم. آن پیشنهادات بسیار حداکثرگرایانه و غیرمنطقی هستند و فکر می‌کنم باید اینجا متوقف شوم. صحبت درباره اموری که بخشی از حقوق ذاتی ایرانی‌هاست، نشانه حسن نیت یا جدیت در هیچ دیپلماسی‌ای نیست. آن‌ها قبلاً این را امتحان کرده‌اند.

اما توصیف پیشنهادهای آمریکا به عنوان «حداکثرگرایانه و غیرمنطقی»، برخی می‌گویند خواسته‌های ایران هم همین‌طور است. ایران از خروج نیروهای آمریکایی از کل خاورمیانه صحبت کرده، که صادقانه بگویم هرگز اتفاق نخواهد افتاد. گزارش‌هایی هست که ایران قصد دارد بعد از بازگشایی، از کشتی‌ها عبوری از تنگه هرمز عوارض بگیرد. هیچ‌کدام از اینها واقع‌بینانه یا منطقی نیست، مگر نه؟

آیا هیچ‌کدام از این نکاتی که ذکر کردید را به عنوان موضع رسمی ایران دریافت کرده‌اید. گزارش‌ها و حدس‌های زیادی درباره چیزهای مختلف هست؛ اما یک چیز روشن است: باید مطمئن شویم که آمریکا و اسرائیل دیگر در موقعیتی نباشند که به ایران حمله کنند.

چطور این کار را می‌کنید؟ از ابتدای مصاحبه پرسیدم. نمی‌فهمم چگونه این را انجام می‌دهید؟

باید آن را در عمل تضمین کنیم. باید مطمئن شویم که سرزمین برادران و خواهران عرب ما برای حمله به کشور دیگری در منطقه مورد سوء استفاده قرار نگیرد. می‌دانید چه اتفاقی افتاد؟ در دهم رمضان، سرزمین‌های کشورهای مسلمان و عرب منطقه توسط آمریکا و اسرائیل برای حمله به یک ملت مسلمان دیگر مورد سوء استفاده قرار گرفت و فکر می‌کنم این ننگ‌آور است.

آیا نگران این نیستید که کشورهای همسایه، همسایگان خلیج فارسی که شما به آن‌ها موشک زدید، حتی اگر فردا جنگ تمام شود، روابط شما را برای همیشه خراب کرده‌اید؟

اول اینکه، ما به آن‌ها موشک نزدیم، به آن‌ها حمله نکردیم. ما فقط از خودمان در برابر منابع تجاوز دفاع کردیم. متأسفانه آن‌ها اجازه دادند آمریکا و اسرائیل از سرزمین‌هایشان، پایگاه‌های نظامی‌شان، و دارایی‌هایشان برای تجاوز نظامی علیه ایران استفاده کنند. این هم غیرقانونی است هم غیراخلاقی. ما به روابطمان با هر کشوری در منطقه خلیج فارس اهمیت بسیاری می‌دهیم و مصمم هستیم روابط حسن همجواری را با آن‌ها ادامه دهیم. اما چه کار دیگری باید بکنیم؟ ما تحت حمله هستیم.

آیا نگران این هستید که سعودی‌ها و اماراتی‌ها به جنگ علیه ایران بپیوندند؟ گزارش‌هایی از نیویورک تایمز هست که MBS به ترامپ توصیه کرده ادامه دهد. آیا نگران این هستید؟

هرچه در روزنامه‌های غربی گفته شود، ما آن را به عنوان خبر موثق تلقی نمی‌کنیم. ما به هیچ کشور عربی و مسلمانی در منطقه دشمنی نداریم.

شاید آن‌ها متفاوت احساس کنند. موشک‌های ایران در خاک کشورهایشان منفجر شده.

نه، موشک‌های ایران به کشورهای عربی و مسلمان اصابت نمی‌کند. موشک‌های ایران علیه آن پایگاه‌های نظامی و دارایی‌هایی شلیک می‌شود که توسط آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها علیه ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. آیا تصور می‌کنید که کشورهای مسلمان و عرب در کنار اسرائیل، یک رژیم نسل‌کش که تا کنون ۷۰,۰۰۰ فلسطینی بی‌گناه را کشته، علیه ملتی دیگر در منطقه بایستند؟ باید بسیار محتاط باشند؛ چون باید بفهمند که نتیجه این جنگ می‌تواند هژمونی یک رژیم نسل‌کش بر کل منطقه باشد. پس باید از ایران حمایت کنند؛ چرا که ایران در حال مبارزه با تجاوز آمریکا و اسرائیل است. من فکر می کنم که ایران نه تنها برای خود، بلکه برای کل منطقه، برای امنیت منطقه فداکاری می‌کند.

بیایید درباره رهبری ایران صحبت کنیم. چطور می‌دانیم که رهبر عالی جدید ایران، مجتبی خامنه‌ای، زنده است یا در سلامت کامل به سر می‌برد؟ از زمان انتصابش در ملاء عام دیده نشده. نه ویدئویی، نه صدایی.

ایشان پیام مهمی در آستانه نوروز و عید فطر ارائه دادند. الحمدلله، ایشان سالم هستند و اکنون فرمانده نیروهای مسلح و رهبر عالی ما هستند ...

مثل خود شما که امروز آمده‌اید، می‌توانند روی تلویزیون بیایند. چرا نمی‌آیند؟

می‌توانید این اوضاع را، تهدیدها را درک کنید؛ پس فکر می‌کنم هر دلیلی برای احتیاط کامل داریم. [...]

آیا مجروح شده یا بیمار است؟ چون این هم گزارش شده...

ایشان خوب هستند. این جنگ کلاسیک منصفانه مرسوم نیست. این ترکیبی از تروریسم و عمل تجاوزکارانه است. فکر می‌کنم در تاریخ نمی‌توانید مورد مشابهی پیدا کنید که رهبران یک کشور، رهبران سیاسی، حتی دیپلمات‌ها، توسط دشمنانشان کشته یا تهدید شوند. پس این یک جنگ ناپاک تحمیل‌شده بر ایرانی‌هاست و فکر می‌کنم هر ایرانی باید در این اوضاع نهایت احتیاط را داشته باشد.

آنچه درباره ترورها می‌گویید انکارناپذیر است؛ آن را زیر سؤال نمی‌برم. اما در ایران در ژانویه اعتراضات گسترده‌ای بود که خواهان تغییر دولت بود. و برای بسیاری، خواهان پایان مدل جمهوری ولایی. چرا دولت به خواسته مردم پاسخ نداد؟ چرا رهبر عالی غیرمنتخب که نزدیک به ۴۰ سال حکومت کرد، با یک رهبر عالی غیرمنتخب دیگر که مردم ایران او را انتخاب نکردند و در انتخاب او نقشی نداشتند جایگزین شد؟

این درست نیست. ایشان رهبری غیرمنتخب نیستند. توسط مجلس خبرگان انتخاب شدند. مجلس خبرگانی که خود توسط مردم با رأی مستقیم انتخاب می‌شود. و این مجلس خبرگان اختیار و ولایت دارد که عملکرد رهبر عالی را نظارت کند. پس ایشان توسط مجلس خبرگان منصوب شدند. درباره اعتراضات، بله، ما این اعتراضات را داشتیم؛ عمدتاً به خاطر مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم‌ها. بعد از چند روز، بعد از ۱۰ روز، به خشونت کشیده شد. شما را ارجاع می‌دهم به رسانه‌های غربی که حالا دارند شروع به شناختن واقعیات می‌کنند؛ اینکه تمام این خشونت‌ها توسط آمریکا و اسرائیل به عنوان بخشی از کمپین‌شان برای بدنام کردن ایران و بی‌ثبات کردن نظام، هدایت و حتی سازمان‌دهی شد.

صبر کنید. دارید دو چیز را هم‌زمان می‌گویید، و فکر می‌کنم هر دو می‌توانند درست باشند. انکارناپذیر است که اسرائیلی‌ها تلاش می‌کردند در داخل ایران اعتراض برانگیزند. فایننشال تایمز بر آن گزارش داده. خود اسرائیلی‌ها هم گفته‌اند. پس وجود قدرت‌های خارجی که سعی در تحریک اغتشاش داشتند را زیر سؤال نمی‌برم. اما شما هم پذیرفته‌اید که این اعتراضات خواسته‌های مشروعی در برابر مشکلات اقتصادی داشتند. رئیس‌جمهورتان در دسامبر گفت اینها خواسته‌های مشروع بودند. و سپس بر این معترضان سرکوب کردید. برخی ۳۰,۰۰۰ تا ۴۰,۰۰۰ نفر کشته شدند. بعضی این عدد بالا را با تعداد کشته‌های فلسطینی تطبیق می‌دهند. برخی دیگر می‌گویند ۳,۰۰۰ تا ۴,۰۰۰ نفر. فکر می‌کنم دولت شما هم پذیرفته که هزاران نفر جان باختند. بر اساس ارقام شما، چند نفر در این اعتراضات کشته شدند؟

۳,۱۷۰ نفر کشته شدند، و باید بگویم هر جان انسانی برای ما اهمیت دارد. ۲,۴۰۰ نفر از آن‌ها شهید محسوب می‌شوند؛ چون یا افسر پلیس بودند یا عابران بی‌گناه. اما...

صبر کنید. ارقام دولت ایران نشان می‌دهد ۳,۱۱۷ نفر کشته شدند، که حدود ۲۰۰ نفر از آن‌ها نیروهای امنیتی بودند. پس چه کسی بقیه غیرنظامیان را کشت؟

همان‌طور که گفتم، بسیاری از آن‌ها توسط افراد مسلحی که در میان معترضان نفوذ کرده بودند کشته شدند.

چند نفر توسط دولت شما کشته شدند؟

آن رقم را ندارم. [نمی‌توانم...]

چرا نه؟ این موضوع بزرگی است.

بله همینطوره. این را نمی‌دانم. اما مطمئناً مسئولان امنیتی از آن آگاه هستند و در حال بررسی است. اما یک چیز مشخص است که اعتراضات که در ابتدا برای مشکلات اقتصادی مسالمت‌آمیز بود، به خاطر آمریکا و اسرائیل به خشونت کشیده شد. این چیزی است که خود آن‌ها هم به آن اعتراف می‌کنند.

پس بگذارید این را بپرسم. وقتی گروه‌های پیشتاز حقوق بشر مثل عفو بین‌الملل دولت شما را متهم به «قتل‌عام معترضان» می‌کنند؛ وقتی می‌گویند ویدئوهای تأیید شده و شهادت شاهدان عینی را بررسی کرده‌اند که نشان می‌دهد نیروهای امنیتی در خیابان‌ها و روی بام ساختمان‌ها، از جمله خانه‌ها، مساجد و کلانتری‌ها، مکرراً با تفنگ و اسلحه به معترضان تیراندازی کرده و اغلب سر و تنه آن‌ها را هدف قرار داده‌اند؛ وقتی عفو بین‌الملل که نه دوست آمریکا است نه اسرائیل، این را می‌گوید، دکتر بقایی، چرا باید به دولت شما اعتماد کرد نه به عفو بین‌الملل؟

چرا باید به عفو بین‌الملل اعتماد کنید نه به ایران؟

آن‌ها مدرک دارند، ویدئوهای تأیید شده و شهادت‌های شاهدان عینی. چرا باید به عفو بین‌الملل اعتماد کرد؟ چون مستندسازی کرده‌اند. شما حتی ارقام را ندارید.

به سادگی می‌توانید بسیاری از آن «مدارک» و ویدئوهای به اصطلاح ارائه‌شده را ببینید که توسط نیروهای اسرائیلی و آمریکایی به آن‌ها داده شده.

آن مدارک توسط اسرائیل ارائه نشده. اسرائیل در واقع عفو بین‌الملل را به همان شکل شما مورد انتقاد قرار می‌دهد. من با مقامات اسرائیلی مصاحبه کرده‌ام و آن‌ها عفو بین‌الملل را به ارائه مدارک جعلی متهم می‌کنند. متأسفم بگویم شما دقیقاً مثل یک مقام اسرائیلی به نظر می‌رسید که منکر آنچه در غزه اتفاق افتاده است. اینها شهادت‌های شاهدان عینی است.

شما دارید اعتراضات صلح آمیز در ایران را با غزه مقایسه می کنید؟

نه. من اظهارات دولت آمریکای و اسرائیل را مطرح نمی کنم و با شما موافق هستم. اظهارات آمریکایی ها و اسرائیلی ها در مورد ایران قابل اطمینان نیست.

مطمئن نیستم که آن‌ها مستقل باشند وگرنه می‌آمدند و داستان بسیاری از ایرانیان بی‌گناه را که در ۲۷ روز گذشته کشته شده‌اند بازگو می‌کردند. این کار را نکردند. پس آنچه می‌گویم این است که صادقانه بگویم، دولت، دفتر رئیس‌جمهور، اسامی کشته‌شدگان در این اعتراضات را منتشر کرد. ما شفاف بودیم که توضیح دادیم هر کدام توسط چه کسی کشته شدند. گفتیم ۲,۴۰۰ نفر از آن‌ها شهید هستند چون یا توسط افراد مسلح، یا افسران پلیس، یا عابران بی‌گناه کشته شدند. بسیاری و می‌توانید بگویید بله، ۶۰۰ نفر از آن‌ها یا نفوذی‌ها یا همان افراد مسلح بودند.

اما شهادت‌های شاهدان عینی درباره افرادی که با سر و صورت پر از ساچمه فلزی به بیمارستان‌ها آورده می‌شدند که توسط نیروهای امنیتی ایران تیراندازی شده بود، چه؟ سازمان دیده‌بان حقوق بشر آن را مستند کرده. عفو بین‌الملل مستند کرده. رسانه‌های متعددی مستند کرده‌اند. می‌گویید همه این شاهدان دروغ می‌گویند؟ همه جعل است؟

نمی‌گویم همه آن‌ها دروغ است. باید آن‌ها را ببینم؛ مطمئنم که مقاماتمان به هر گزارشی که نیروهای امنیتی ما را متهم کرده رسیدگی می‌کنند.

شما که قبلاً ارقام را نمی‌دانستید، مطمئن نیستم که تحقیق کاملی صورت گرفته باشد. پیش از اینکه وقت تمام شود، بگذارید درباره موضوع مهم دیگری بپرسم.

من سخنگوی وزارت امور خارجه هستم. اینکه دقیقاً تعداد کشته‌شدگان توسط دیگران را نمی‌دانم به این معنا نیست که ما اطلاعات را نداریم. باید با سخنگوی وزارت کشور، مسئولان امنیتی صحبت کنید.

خب، بگذارید درباره چیزی بپرسم که یک سخنگوی وزارت خارجه باید بداند، یعنی ادعاهای حقوق بشری دیگر. آمریکا یک مدرسه دخترانه را بمباران کرده. اسرائیل ساختمان‌های مسکونی و نیروگاه‌های برق در ایران را بمباران کرده. اینها جنایت جنگی است، انکارناپذیر است. ما هم این را گفته‌ایم. آنچه آمریکا و اسرائیل در ایران انجام می‌دهند جنایت جنگی است. اما ایران هم از بمب‌های خوشه‌ای علیه اسرائیل استفاده می‌کند که غیرتبعیض‌آمیز هستند و تلفات غیرنظامی زیادی به بار می‌آورند. عفو بین‌الملل قبلاً استفاده از چنین مهماتی را «نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه» خوانده است. دکتر بقایی، چگونه می‌توانید آمریکا و اسرائیل را به نقض حقوق بین‌الملل محکوم کنید اگر خودتان هم همین کار را می‌کنید؟

چند نفر توسط این به اصطلاح بمب‌های خوشه‌ای کشته شده‌اند؟ چرا «به اصطلاح»؟ چون نمی‌توانم آن را تأیید کنم.

انکار می‌کنید، اما در هر حال مدارک وجود دارد. راستی، سه زن فلسطینی در کرانه باختری اشغالی هفته گذشته بر اثر اصابت مستقیم آنچه ارتش اسرائیل می‌گوید موشک خوشه‌ای ایرانی بود، کشته شدند. این را ارتش اسرائیل می‌گوید.

این را اسرائیل می‌گوید ...

پس هلال احمر فلسطینی چه می‌گوید؟ این یک گروه فلسطینی است. هلال احمر فلسطینی می‌گوید سه زن بر اثر ترکش موشک ایرانی در کرانه باختری کشته شدند.

باید آن را بررسی کنیم. اما یک چیز مشخص است؛ تنها در یک اقدام جنگی، آنچه خود شما درست توصیف کردید، ۱۷۵ کودک و معلم بی‌گناه کشته شدند. اما این یک حادثه واحد نبود. آن‌ها مناطق مسکونی بسیاری را مورد حمله قرار داده‌اند، حتی هلال احمر ما توسط آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفت. پس این الگوی تاکتیک‌ها و راهبرد جنگی آن‌هاست. نمی‌توانید مقایسه کنید ...

من شیوه‌های آن‌ها را زیر سؤال نمی‌برم. از تاکتیک‌های خودتان می‌پرسم. چرا از بمب خوشه‌ای استفاده کنید؟ اگر همان‌طور که قبلاً در این مصاحبه گفتید کشوری اصولگرا هستید؟ آن‌ها در چارچوب حقوق بین‌الملل ممنوعند، و کنوانسیون ۲۰۰۸ درباره مهمات خوشه‌ای. می‌دانم که امضا نکرده‌اید، اما این اعتبار حقوق بین‌المللی دارد.

ما صد درصد به تعهداتمان در چارچوب حقوق بین‌الملل پایبندیم.

آخرین سؤالم این است: در واشنگتن زمزمه‌هایی هست که ممکن است شاهد یک تهاجم زمینی به ایران باشیم؛ چه جزیره خارک، چه خاک اصلی ایران. ممکن است به اندازه این آخر هفته نزدیک باشد. می‌دانیم که ترامپ دوست دارد کارها را در آخر هفته انجام دهد. آیا برای آن آماده‌اید؟ پاسخ ایران به تهاجم زمینی توسط قدرتمندترین نیروی مسلح در تاریخ جهان چه خواهد بود؟

ببینید، این سرزمین ماست. ما باید ایستادگی کنیم و پاسخ دهیم. مطمئنم نیروهای مسلح ما برای هر سناریویی آماده‌اند. آیا جز پاسخ به متجاوزان گزینه دیگری داریم؟ این یک جهان ناعادلانه است، مطمئنم مردم ما مصمم و متحد هستند تا با هر چنین سناریویی مقابله کنند.

پیام امروز شما به دونالد ترامپ چیست؟

هیچ پیامی به مقامات آمریکایی ندارم؛ اما به مردم آمریکا می‌گویم: این یک جنگ هوا و هوس است. این جنگ ملت آمریکا علیه ملت ایران نیست. این جنگی است که آمریکا توسط اسرائیل به آن کشیده شده. این جنگی است که بر منطقه تحمیل شده. ایران هیچ ربطی به بلایی که این جنگ بر سر منطقه و اقتصاد جهان آورده ندارد. آمریکا باید پاسخگوی همه پیامدها باشد. پس این یک جنگ انتخابی به وضوح اشتباه توسط آمریکاست؛ جنگ علیه یک کشور تمدن‌ساز، علیه یک ملت متمدن که در یک فرایند دیپلماتیک با آمریکا برای حل اختلافاتش بود.