حمله‌ای که صدایی ندارد؛ چرا اختلال سایبری می‌تواند زندگی روزمره را فلج کند؟

تا همین چند سال پیش، وقتی از «تهدید علیه کشور» صحبت می‌شد، ذهن‌ها به سمت جنگ نظامی، انفجار یا تخریب فیزیکی می‌رفت. اما امروز، شکل تهدید عوض شده است. بدون صدای آژیر، بدون دود و آتش، و حتی بدون اینکه مردم متوجه شوند، حملاتی در حال وقوع است که می‌تواند برق، بانک، سلامت، حمل‌ونقل و ارتباطات را مختل کند. این تهدید جدید، نامش حمله سایبری است.

کد خبر: ۹۰۸۵۰۰

تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۷:۴۲

محمد اصغری؛ رییس هیات مدیره شرکت محافظت ابرداده ایرانیان، عضو کمیسیون افتا سازمان نصر کشور: تا همین چند سال پیش، وقتی از «تهدید علیه کشور» صحبت می‌شد، ذهن‌ها به سمت جنگ نظامی، انفجار یا تخریب فیزیکی می‌رفت. اما امروز، شکل تهدید عوض شده است. بدون صدای آژیر، بدون دود و آتش، و حتی بدون اینکه مردم متوجه شوند، حملاتی در حال وقوع است که می‌تواند برق، بانک، سلامت، حمل‌ونقل و ارتباطات را مختل کند. این تهدید جدید، نامش حمله سایبری است.

امنیت سایبری دیگر یک موضوع فنی محدود به اتاق سرور یا واحد IT نیست؛ مستقیماً با زندگی روزمره مردم گره خورده است. وقتی سامانه بانکی از دسترس خارج می‌شود، وقتی نوبت‌دهی بیمارستان مختل می‌شود یا یک خدمت آنلاین حیاتی از کار می‌افتد، نتیجه‌اش فقط یک «مشکل فنی» نیست؛ بی‌اعتمادی، نارضایتی و اختلال اجتماعی است.

تهدیدات امروز، بی‌سر و صدا اما عمیق

برخلاف گذشته، حملات سایبری الزاماً با هدف تخریب ناگهانی طراحی نمی‌شوند. بسیاری از مهاجمان به‌دنبال اختلال تدریجی و فرسایش اعتماد عمومی هستند. نفوذ آرام، ماندن طولانی‌مدت در سیستم‌ها، سرقت داده یا ایجاد اختلال‌های مقطعی، ابزارهای رایج این نوع حملات‌اند.

در این مدل، حتی ممکن است یک سامانه «کار کند»، اما تصمیم‌گیری کند شود، خدمات ناپایدار شوند یا هزینه‌های پنهان به کشور تحمیل شود. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که امنیت سایبری از یک بحث تخصصی، به مسئله‌ای ملی تبدیل می‌شود.

آینده تهدیدات سایبری از نگاه گزارش امنیت سایبری 2026 سکرایت

بر اساس گزارش امنیت سایبری 2026 شرکت Seqrite (سِکرایت) هند – که یکی از گزارش‌های معتبر بین‌المللی در حوزه تحلیل تهدیدات است – روندهای نگران‌کننده‌ای در سال‌های آینده قابل پیش‌بینی است.

نخست، مهاجمان به‌طور گسترده از هوش مصنوعی استفاده خواهند کرد. فیشینگ‌هایی که تشخیصشان برای کاربران عادی تقریباً غیرممکن است، بدافزارهایی که رفتارشان را با شرایط شبکه تطبیق می‌دهند، و حملاتی که می‌توانند سامانه‌های دفاعی سنتی را دور بزنند.

دوم، زیرساخت‌های حیاتی بیش از گذشته هدف قرار می‌گیرند؛ از برق و آب گرفته تا حمل‌ونقل و سلامت. مرز بین سیستم‌های اداری (IT) و صنعتی (OT) در حال از بین رفتن است و همین موضوع، ریسک حملات ترکیبی سایبری–فیزیکی را افزایش می‌دهد.

سوم، حملات از مسیر زنجیره تأمین؛ یعنی نفوذ از طریق نرم‌افزارهای به‌ظاهر معتبر، به‌روزرسانی‌ها یا شرکت‌های واسط. در این حالت، حتی سازمان‌هایی که خودشان اصول امنیتی را رعایت کرده‌اند نیز ممکن است قربانی شوند.

پیام اصلی این گزارش روشن است: دفاع ایستا و واکنشی دیگر کافی نیست.

راه‌حل چیست؟ از واکنش به پیشگیری

برخلاف تصور رایج، راه‌حل آینده امنیت سایبری صرفاً خرید تجهیزات گران‌قیمت یا نصب چند نرم‌افزار جدید نیست. تجربه جهانی نشان می‌دهد کشورهایی موفق‌ترند که به سمت پایش مداوم تهدیدات، تحلیل رفتار و افزایش تاب‌آوری سایبری حرکت کرده‌اند.

تاب‌آوری سایبری یعنی حتی اگر حمله‌ای رخ داد:

* خدمات حیاتی متوقف نشوند

* دامنه خسارت کنترل شود

* و بازگشت به وضعیت عادی سریع و مدیریت‌شده باشد

این نگاه، امنیت سایبری را از یک هزینه اضافی، به سرمایه‌گذاری برای ثبات اجتماعی و اقتصادی تبدیل می‌کند.

امنیت سایبری؛ خط مقدم پایداری کشور

در دنیای امروز، بازدارندگی فقط با محدودیت‌های اینترنتی و حتی تجهیزات نظامی تعریف نمی‌شود. کشوری که بتواند خدمات دیجیتال و زیرساخت‌های حیاتی خود را در شرایط بحران حفظ کند، عملاً هزینه حمله را برای دشمن بالا برده است.

امنیت سایبری دیگر موضوعی برای آینده دور نیست؛ مسئله امروز ماست. بی‌توجهی به آن، شاید در کوتاه‌مدت دیده نشود، اما هزینه‌هایش می‌تواند در حساس‌ترین لحظات، آشکار شود.

جنگ‌های آینده الزاماً دیده نمی‌شوند؛ اما اثرشان را همه احساس خواهند کرد.