قسمت صد و سی و پنجم خاطرات میلسپو: وقتی نخست‌وزیر لایحه لغو اختیارات اقتصادی من را به مجلس تقدیم کرد، قبلاً با سفیر آمریکا مشورت کرده بود

دولت ایران در عمل از دیپلمات‌های آمریکایی انتظار نظر مشورتی و اظهار عقیده داشت و آنان را همانند دیپلمات‌های انگلیسی و شوروی تشویق به این کار می‌کرد. وقتی آقای بیات نخست وزیر لایحه قانونی لغو اختیارات اقتصادی من را به مجلس تقدیم کرد - گامی که سقوط هیئت را ناگزیر می‌ساخت - قبلاً با سفیر آمریکا مشورت کرده بود.

کد خبر: ۹۰۷۵۴۲

تاریخ: ۰۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۳:۳۳

سرویس تاریخ «انتخاب»: کتاب ماموریت آمریکایی‌ها در ایران اثر آرتور میلسپو ترجمۀ حسین ابوترابیان در سال ۱۳۵۶ است.

آرتور میلسپو متولد مارس ۱۸۸۳ در روستایی در میشیگان، حقوقدان و کارشناس مالی آمریکایی که در سالهای ۱۹۲۲-۱۹۲۷ و ۱۹۴۲-۱۹۴۵ برای اصلاح مالیه به استخدام دولت ایران درآمد. او دانش آموخته (دکترای) دانشگاه جانز هاپکینز و (کارشناسی ارشد) دانشگاه ایلینوی بود‌.

مفهوم «پشتیبانی» از هیئت فقط گفتن مطالب سودمند در مواقع مناسب از جانب مأموران ذیربط امریکائی به مقامات ایرانی بود. ما هیچ گاه انتظار هیچ گونه نمایندگی رسمی را از جانب خود نداشتیم و به خوبی می‌دانستیم که از نقطه نظر تکنیکی هیچ رابطه رسمی با دولت ایالات متحد نداریم. همچنین می‌دانستیم که وضعیت قانونی ما در ایران در یک قرارداد رسمی امضا و مهر نشده است. با وجود این اگر وزارت خارجه به تعقیب جنبه قانونی مسئله توجه کرده بود، این امر می‌توانست یک زمینه نسبتاً محکم پیدا کند که بر اساس آن ما بتوانیم درخواست حمایت دیپلماتیک و پشتیبانی معنوی بنماییم. ما شهروند آمریکا بودیم، کشوری که دولت ایران با آن مناسبات قراردادی داشت. با اطلاع، تصویب و کمک وزارت خارجه آمریکا و وعده پشتیبانی وارد این مناسبات شده بودیم و همانطور که اشاره کردم آن وزارت پنهان نکرد که ما ابزار سیاست آمریکا هستیم و نظریات آن دولت را اجرا می‌کنیم. وقتی پرزیدنت روزولت اعلامیه تهران را امضا کرد و وعده ادامه کمک آمریکا به ایران را داد، او نیز احتمالاً به خوبی دریافته بود که هیئت مالی که ظاهراً علاقه شدیدی به آن پیدا کرده بود، به عنوان مجرای وصول این کمک و استفاده به نحو احسن از آن خدمت خواهد کرد. دست آخر چنین می‌نماید که تقاضای پشتیبانی ما دست‌کم مساوی درخواست یکی از متقاضیان امتیاز نفت بوده باشد.

ولی گذشته از حق معنوی و قانونی خود دولت ایران علت و فرصت پشتیبانی از هیئت را در اختیار دولت آمریکا نهاده بود. ایران نوع و مقدار خاصی از دوستی آمریکا را خواسته و با استقرار هیئت در ایران نشانه حسن نیت خود را و اطمینان به اینکه از این دوستی سوء استفاده نخواهد کرد، نشان داده بود. بر این اساس تنها کاری که دولت آمریکا داشت این بود که سیاست آقایان دریفوس و فورد را ادامه دهد. دولت ایران در عمل از دیپلمات‌های آمریکایی انتظار نظر مشورتی و اظهار عقیده داشت و آنان را همانند دیپلمات‌های انگلیسی و شوروی تشویق به این کار می‌کرد. وقتی آقای بیات نخست وزیر لایحه قانونی لغو اختیارات اقتصادی من را به مجلس تقدیم کرد - گامی که سقوط هیئت را ناگزیر می‌ساخت - قبلاً با سفیر آمریکا مشورت کرده بود.