تاکید سخنگوی شورای شهر بر نظارت همگانی به عنوان نتیجه مشارکت اجتماعی

کد خبر: ۳۸۰۱۰۷

تاریخ: ۰۷ آذر ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۴

سخنگوی شورای شهر تهران بر لزوم تحقق نظارت همگانی به عنوان نتیجه مشارکت اجتماعی تاکید کرد.

به گزارش خبرنگار سرویس شهری «انتخاب»، علی اعطا در نطق پیش از دستور بیست و پنجمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران گفت: همه ساله روز چهارم آذر، زادروز ابونصر فارابی، فیلسوف فرهنگ و نظریه پرداز مشارکت مدنی در سده های سه و چهار را گرامی می داریم و امروز در حالی از لزوم مشارکت شهروندان و ابزارهای تحقق آن سخن به میان می آوریم، که بیش از هزار سال پیش، ابونصر فارابی، در اثر درخشان خود در فن سیاست، یعنی کتاب آراء اهل مدینه فاضله، بر تعاون میان افراد و مشارکت مدنی تاکید کرده است.

وی ادامه داد: فارابی می گوید آدمی نیازمند اجتماع و تعاون است، زیرا اجتماع برای قوام زندگانی ضروری است و انسان نمی تواند به سعادت دست یابد مگر در اجتماع با جماعت زیادی که همکاری می کنند و هریک از آنهای یکی از نیازمندی های دیگری را فراهم می سازد. فیلسوف فرهنگ می گوید باید دانست که خیر افضل و کمال اقصی در مدینه حاصل می آید. مدینه ای که مقصود از اجتماع در آن، تعاون و همکاری در اموری است که توسط آنها به سعادت حقیقی می توان رسید، مدینه فاضله است و اجتماعی که برای نیل به سعادت، همکاری در آن اجتماع صورت می گیرد، اجتماع فاضل است.
سخنگوی شورای شهر تهران با بیان اینکه میان دیدگاه های ابونصر فارابی با دیدگاه های اندیشمندان معاصر در حوزه مشارکت شهروندی شباهت های بسیار برقرار است، اعلام کرد: فارابی جامعه را به وجود افراد، روابط و همکاری بین آنها تعریف کرده و یا در جایی دیگر ذکر میکند که یکی از نشانه های زندگی جمعی، پیوستگی و ارتباط با یکدیگراست.
وی ادامه داد: اما موضوع مشارکت شهروندان در جامعه امروز؛ مبحث مشارکت شهروندان در جوامع امروزی، توجه بیشتری را در دهه های اخیر به خود جلب کرده است. جامعه نوین شهری با ویژگیهایی چون ناهمگونی جمعیتی، تحرک اجتماعی بالا، تفکیک و قشربندی اجتماعی گسترده و سازمان-دهی اجتماعی جدید به همراه مطالبات گوناگون و پراکنده سیاسی، اجتماعی و مدنی شهروندان زمینه ساز شکل گیری روابط جدید میان آنان و حکومت های محلی یا به عبارتی دولت های شهری شده است. دریافت سنتی از مشارکت و مصادیق آن را می توان با دریافت و درک سنتی از حکومت و مدیریت مرتبط دانست.
اعطا تصریح کرد: دیدگاه سنتی با بینشی انحصاری، مدیریت را در دایره تنگ دولت و سازمانهای دولتی محدود میکرد و بی توجه به همکاریهای میان بخشی، حقوق ناچیزی برای بخشها و نهادهای مدنی و غیردولتی در زمینه اداره امور شهرها قائل میشد و در نتیجه حداکثر مشارکت را نیز در حدود همان اطلاع رسانی تعریف میکرد. امروزه صاحبنظران با ارائه تعاریف دیگری از مدیریت و حکمرانی، آن را گستردهتر تصور کرده و صرفاً شامل دولت و نهادهای دولتی نمی دانند. بر اساس دیدگاههای جدید، حکمرانی شهری فرآیندی است که مشکلات و معضلات جامعه شهری و شهر با تلاش و تکاپوی جمعی و با اتکا به قدرت عمومی و به کارگیری آن حل میشود و سامان می یابد و هر گاه چنین مفهومی از حکمرانی بر کیفیت و نحوه انجام وظایف آن تاکید کند، مفهوم حکمرانی خوب مطرح می شود.
وی اعلام کرد: حکمرانی خوب یعنی فرآیند تدوین و اجرای خط مشی های عمومی در زمینه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی با مشارکت سازمان های مردم نهاد و مردم و رعایت اصول «شفافیت، پاسخگویی و اثربخشی» به گونه ای که ضمن برآوردن نیازهای اساسی جامعه به تحقق عدالت، امنیت و توسعه پایدار منابع انسانی و محیط زیست منجر شود. بنابر گزارش برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد، در هر جا دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی با مشارکت یکدیگر به مدیریت امور عمومی پرداخته و نهادهای اداره کننده امور، دموکراتیک، سنجش پذیر و پاسخگو به نیاز و اولویت های شهروندان بوده اند، توانستهاند با بهبود شرایط زیست، امید به زندگی را ۱۰ تا ۱۵ سال افزایش دهند، از سوی دیگر حکمرانی شهری خوب و سنجش پذیر میتواند مشارکت شهروندان و نهادهای مدنی را به توسعه اقتصادی و اجتماعی شهری جلب کند.
اعطا گفت: تأکید بر کیفیت زندگی در تعریف حکمرانی خوب از یک سو و پذیرش حضور نهادهای مدنی و شهروندان در فرآیند مدیریت شهری از سوی دیگر، بیانگر این نکته مهم است که اداره امور و رفع معضلات شهری و دستیابی به اهداف مطروحه، منوط به هماهنگی و همکاری میان بخشی است. تأکید بر شفافیت، پاسخگویی و اثربخشی به عنوان مؤلفهها و ویژگیهای اصلی حکمرانی خوب بیانگر رابطهای مستقیم میان حق مشارکت شهروندان و نظارت همگانی، به عنوان تبلوری از این حق، از یک طرف و کارایی سازمانی از طرف دیگر است. براین‌اساس حقوق شهروندی واژه فرعی در نظامی که به‌عنوان حکمرانی خوب معرفی می‌شود به حساب نمی‌آید بلکه در قلب و مرکز آن قرار می‌گیرد؛ حقوقی که برای همه اقشار جامعه به صورت مساوی در نظر گرفته می‌شود و می‌تواند با پشتوانه‌های قانونی و حقوقی مناسب، بستری برای نظارت همگانی و همچنین دفاع از حقوق اقلیت‌ها، و نیز دفاع از حقوق مستضعفین جامعه شود.

نظارت همگانی؛ میوه مشارکت شهروندی
وی گفت: به نظر می رسد با پیچیده شدن روابط و به تبع آن گسترده تر و پیچیده تر شدن مسائل و معضلات مبتلابه جامعه شهری، از جمله متغیرهای اساسی و تأثیرگذار که نظام مدیریت شهری یا شهرداریها را به عنوان یک حکومت محلی تحت تأثیر جدی خود قرار می¬دهد، چگونگی نظارت و کنترل در فرآیند مدیریت شهری است. در واقع نظارت همگانی نماد بُعد تعاملی روابط شهروند و مدیر در مدیریت شهری است. با این معنا که اگر در برداشت و تلقی سنتی از نظارت تنها به اطلاعیهها و گزارشهای یک جانبه مدیران، که شکلی مونولوگ داشت، بسنده می¬شد، با تکوین مفهوم نظارت همگانی و شکل گیری نهاد تبلوربخش آن، حال این مونولوگ تبدیل به یک دیالوگ و مفاهمه دوجانبه خواهد شد و سامان حیات شهری و مدیریت آن و همچنین دستیابی به اهداف سازمانی جز از طریق آن ممکن و میسر نخواهد شد.
اعطا ادامه داد: نظارت همگانی را می توان ارزیابی شهروندان از فرآیند سیاستگذاری، برنامه ریزی و اجرا در حوزه مدیریت شهری تعریف کرد که به مثابه بازخورد میتواند در آسیب شناسی سازمان های شهری و تسهیل فرآیندها و افزایش کیفیت خدمات بسیار موثر عمل کند. بنا به تعریف، این نهاد، واسطه میان سیستم اداری و محیط شهروندی یا جامعه مدنی است و تلاش دارد تا با تجمیع و تبیین پیامها از محیط آن را به صورت بازخورد، جهت تغییر و اصلاح فرآیند به سیستم ارسال کند. تأکید در اینجا خصوصاً بر نهادها در کنار تک تک افراد است؛ نظارت همگانی آن زمانی به مفهومی حقیقی و غیرتشریفاتی بدل می‌شود که بتواند توسط نهادهای موجود در جامعه مدنی پیگیری شود. بسترسازی برای شکل‌گیری تشکل‌های اجتماعی، انجمن‌ها و گروه‌های مردم‌نهاد، تقویت سندیکاها، اصناف و تشکل‌های واسط عناصری خواهند بود که ضامن استمرار این نظارت همگانی و نهادینه‌شدن آن در جامعه خواهند بود.
سخنگوی شورای شهر تهران درادامه به چند نکته مهم اشاره کرد و گفت: اول اینکه، مدیریت شهری و شهروندان باید به یک چارچوب مشترک یا به تعبیری یک چشم انداز یکسان از شرایط حال و آینده شهر دست یابند و به آن پایبند باشند و پیام شهروندان که چیزی جز بازخورد عملکرد مدیریت شهری نیست هم در همین چارچوب معنا شود. در همین چارچوب هم هست که نظارت همگانی با اهداف سازمانی رابطهای معنادار پیدا میکند. دوم، مدیران اجرایی آمادگی شنیدن پیام شهروندان را داشته باشند و آن را در فرآیند اصلاح و برنامهریزی مجدد به کار گیرند. سوم، این احساس در شهروندان تقویت شود که نظارت آنان، در مدیریت اصلاح و تغییر و همچنین در افزایش کیفیت خدماتی که به آنان ارائه می¬شود، اثرگذار است.
به گفته این عضو شورای شهر تهران نتیجه تحقق این شروطی را میتوان در ایجاد احساس مالکیت در شهروندان، نسبت به فرآیندهای تصمیمگیری و اعتماد به مدیران اجرایی مشاهده کرد و این امر به معنای افزایش و ارتقای سرمایه اجتماعی در حوزه درون و برون سازمانی است که در تسهیل فرآیندها، کاهش هزینههای تصمیم سازی و نظارت و کارآیی سازمانی بسیار مؤثر است.
وی ادامه داد: تحولات گسترده ای که در زمینه IT و ICT به وجود آمده، امکانات گستردهای در اختیار مدیران و شهروندان، در جهت برقراری تعاملی پویا قرار داده است. این رسانهها با کوتاه کردن و حتی از بین بردن فاصله میان این مردم و مدیریت شهری، درک بسیاری از امور فنی و تخصصی حوزه شهری را برای شهروندان آسان کرده و مزیتهای بسیار زیادی در زمینه سرعت ارائه خدمات شهری به شهروندان و آموزش آنها، نظارت گسترده شهروندان بر برنامهریزیها و امور اجرایی، در دسترس بودن مدیران شهری، گردش و جریان آزاد اطلاعات در درون و بیرون سازمان به وجود آوردهاند.
اعطا گفت: شورای اسلامی شهر تهران لازم است با برنامهریزی هدفمند در راستای ایفای نقش نظارتی خود، امکانات و زیرساخت-های لازم را برای یک همکاری مؤثر، پویا و مستمر میان شهروندان، اعضای شورا و مدیران شهری فراهم آورد تا در قالب آن شهروندان عزیز تهرانی در کلیه امور مربوط به مدیریت شهری، ضمن نظارت مستمر، عملاً در تصمیم¬سازی¬ها، تصمیم¬گیری¬ها، تعیین خط مشی¬ها، برنامه ریزیها و حل مشکلات و مسائل مربوط به شهر مشارکت نمایند.
وی در پایان تاکید کرد: بی شک در صورت تحقق این مهم، از طریق نظارت همگانی، زمینه و بسترهای توانمندسازی اجتماعی، افزایش مشارکت معنادار شهروندان، رضایتمندی عمومی ذینفعان، ارتقای سطح اعتماد و سرمایه اجتماعی و تواناسازی سیستم برای بهبود مستمر خود در جهت ارتقای سطح سلامت سازمانی و افزایش اثربخشی و کارآمدی فراهم خواهد شد.

اخبار مربوط به شهرداری‌ها و شوراهای شهر را از «سرویس شهری انتخاب» دنبال نمایید