ستاره این سال‌های سینما

ستاره‌سازی در سینما با تعریف رسیدن به بازیگر محبوبی که تضمین‌کننده گیشه فروش یک فیلم باشد، در سال‌های بعد از انقلاب با دست‌اندازهایی روبرو شد. برنامه‌ها و نگاه مدیریتی سینما در دهه 60 علاقه‌ای به ستاره‌سازی نداشت.

کد خبر: ۲۲۳۱۲۹

تاریخ: ۰۷ شهريور ۱۳۹۴ - ۰۸:۲۷

صفحه خواندنی ها را از اینجا دنبال کنید

در آن سال‌ها رسیدن به ستاره‌های نوظهور هدف نبود و از سوی دیگر ستاره‌های قبل از انقلاب هم نمی‌توانستند امکان فعالیت بیابند، تمامی این‌ها دست در دست هم می‌داد تا سینما بدون ستاره‌های پر رنگ و لعاب به کار خود ادامه دهد.در آن سال‌ها وقتی محمدعلی فردین ستاره پرطرفدار سینمای قبل از انقلاب در دیدار با مسئولان سینما از آنان درخواست ادامه فعالیت می‌کند براساس گفته سیدمحمد بهشتی مدیرعامل وقت بنیاد سینمایی فارابی با پاسخ منفی روبرو می‌شود. بهشتی این موضوع را در گفت‌وگویی چنین روایت کرد: «برای ما اصل مهم این بود که بازیگر نماد سینمای قبل از انقلاب نباشد. سمبلی از آن سینمای مبتذل نباشد. پیش از انقلاب، در آن سینمای فیلمفارسی آدم‌های شریفی کار می‌کردند؛ مثال بارزش مرحوم فردین بود. فردین شخصیت بسیار شریف، بسیار مردم‌دار و محبوب بود. محبوبیتی نه‌ تنها در مردم بلکه در بدنه سینما داشت. اما فردین، شده بود معرف سینمای مبتذل قبل از انقلاب. جلسه‌ای با فردین داشتم. به او گفتم شما دو شخصیت دارید: یکی فردین در سینما، یکی هم شخصیت بیرونی‌تان. معتقدم شریف‌تر از تو در سینما خیلی کم بودند. پاکدامن و موجه. چه کنم که تا نامت می‌آید یاد «گنج قارون» و... می‌افتیم.»

در پی این نگاه بود که عملا ستاره‌های سینمای قبل از انقلاب کنار گذاشته شدند. از میان چهره‌های محبوب سینما در دهه 60 بتوان به جمشید هاشم‌پور اشاره کرد که با ظاهر خاص خود در فیلم‌های حادثه‌ای مطرح بود. خسرو شکیبایی نیز در نیمه دوم دهه 60 با «هامون» شمایل تازه‌ای از یک جوان روشنفکر در سینما نشان داد، اما نکته در مورد او این بود که در سال‌های آخر فعالیش در سینما بیش از آن سال‌های نخست، ارزش و اهمیت کار هنری‌اش درک شد.

بعد از دهه 60 در دهه 70 و با اکران عمومی «عروس» به کارگردانی بهروز افخمی و با بازی نیکی کریمی و ابوالفضل پورعرب ستاره به معنای واقعی خود در سینمای بعد از انقلاب ظهور کرد. در آن سال‌ها فیلم‌هایی که کریمی بازی می‌کرد با استقبال گسترده مخاطبان روبرو می‌شد و او به ستاره آن سال‌ها تبدیل شد، روندی که البته در مورد این بازیگر فقط محدود به آن سال‌ها نشد و همچنان او جزو ستاره‌های این روزهای سینماست.

نیمه دهه 70 ترافیک ستاره‌سازی در سینما بالا گرفت، از لیلا حاتمی و هدیه تهرانی و محمدرضا فروتن تا در سال‌های پایانی این دهه بهرام رادان،‌ مهناز افشار و محمدرضا گلزار وارد سینما شدند و به محبوبیت دست یافتند.

در دهه 80 چهره‌های دیگری نیز به سینما آمدند بازیگران جوانی چون ترانه علیدوستی، باران کوثری، نگار جواهریان پا به میدان گذاشتند که البته مسیر کاری و کلیه شرایط موجود بیش از فضای ستاره‌سازی سینما، آنان را به سمت ارتقای کیفیت کار، تجربه‌گرایی، زدن حرف تازه در سینما و به طور کلی نگاه کیفی سوق داد. به نوعی می‌توان گفت در دهه 80 بیش از تک ستاره بازیگر مجموعه کارگردان و بازیگر بود که تبدیل به ستاره می‌شد، این را می‌توان از فیلم‌های پرفروش این دهه به خصوص در نیمه دوم دریافت. مثلا در فیلم «درباره الی» به کارگردانی اصغر فرهادی مجموعه کارگردانی و بازیگران بودند که این فیلم را در میان پرفروش‌های سال 88 جای دادند. در نمونه متفاوت از آن، مثلا فیلم «اخراجی‌ها» هم با اتکا به تک ستاره‌هایش نفروخت بلکه مجموعه ارائه شده مخاطب را به سینما کشاند.

در دهه 80 هر از گاهی چهره‌هایی را می‌توان یافت که مقطعی در چارچوب یک ستاره ظاهر شدند، از شهاب حسینی و حامد بهداد و امین حیایی تا مهتاب کرامتی. الناز شاکردوست هم در مسیری پیش می‌رفت که با وجود فیلم‌های پرفروشی در کارنامه‌اش تبدیل به یکی از ستاره‌های سینما شود، اما مسیر او چندان رو به بالا ادامه نیافت.

در عین حال افرادی چون پرویز پرستویی و یا رضا کیانیان بازیگران محبوب سینما هستند. در مورد پرستویی به طور خاص بعد از «مارمولک» ساخته کمال تبریزی توجه ویژه‌ای به فیلم‌هایش از سوی مخاطب صورت گرفت.

اما در دهه 80 جنس سینمای تجاری نیز در قالبی متفاوت‌تر از قبل ظهور و بروز پیدا کرد، فیلم‌هایی سوار بر شوخی و طنز از جمله «شاخه گلی برای عروس» و «شارلاتان» تا «کلاهی برای باران» و «ده رقمی». نکته قابل توجه در مورد این فیلم‌ها حضور بازیگرانی بود که از تلویزیون وارد سینما شده بودند، از رضا عطاران و جواد رضویان و رضا شفیعی‌جم تا بازیگران زن مانند بهنوش بختیاری. البته گروهی از این بازیگران با جدی شدن ساخت فیلم‌هایی که در سوپرمارکت عرضه می‌شدند، حضورشان در سینما کمرنگ شد.

در نتیجه همین شرایط بود که عطاران کم‌کم به ستار‌ه‌ای در سینمای ایران بدل شد؛ ستاره‌ای که مدت‌هاست هر سال فیلمی در میان پرفروش‌ها دارد و به یکی از پرکارترین بازیگران این روزهای سینما تبدیل شده است.

پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران «شهرموش‌ها2» ساخته مرضیه برومند هیچ یک از ستاره‌های قدیم و جدید را نداشت،‌ این فیلم متکی به عروسک‌های محبوبش به فروش بالایی دست یافت. «کلاه قرمزی» هم هر بار که تبدیل به فیلم شده و به خوبی فروخته است. تازه‌ترین فیلم شخصیت کلاه قرمزی با عنوان «کلاه قرمزی و بچه‌ننه» هم جزو پرفروش‌هاست.

برخی از ستارگان سینما همچنان در اوج هستند و آثارشان اغلب خوب می‌فروشد، بعضی دیگر از روزهای اوج خود فاصله گرفته‌اند، زمانی که بازی‌شان در یک فیلم تضمین‌کننده فروش آن بود.

نگاهی به فروش فیلم‌هایی که در شش سال اخیر براساس اعلام بنیاد سینمایی فارابی پرفروش شده‌اند، می‌تواند اطلاعاتی کلی از بازیگران پرطرفدار سینما در این سال‌ها در اختیار قرار دهد.

سال 1388

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

اخراجی‌های۲

مسعود ده‌نمکی

امین حیایی، محمدرضا شریفی‌نیا، اکبر عبدی، جواد رضویان، شیلا خداد و مهراوه شریفی‌نیا

۳۷,۵۷۵,۱۴۴,۰۰۰

درباره الی

اصغر فرهادی

ترانه علیدوستی، مریلا زارعی، شهاب حسینی، مانی حقیقی، احمد مهران‌فر، پیمان معادی و رعنا آزادی‌ور

۱۱,۵۷۰,۴۵۷,۰۰۰

دو خواهر

محمد بانکی

نیکی کریمی، محمدرضا گلزار، الناز شاکردوست و بهنوش بختیاری

۹,۶۹۲,۲۱۳,۰۰۰

سال 1389

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

ملک سلیمان

شهریار بحرانی

امین زندگانی، الهام حمیدی و حسین محجوب

۱۵,۹۴۷,۹۶۸,۰۰۰

پوپک و مش ماشاالله

فرزاد موتمن

مهناز افشار، سروش صحت، فرهاد آییش و امین حیایی

۹,۰۶۹,۲۰۸,۰۰۰

پسر آدم، دختر حوا

رامبد جوان

مهناز افشار، حامد کمیلی، رامبد جوان و لیلا اوتادی

۸,۹۷۲,۸۹۰,۰۰۰

سال 1390

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

ورود آقایان ممنوع

رامبد جوان

رضا عطاران، ویشکا آسایش، بهاره رهنما و مانی حقیقی

۳۰,۴۱۰,۸۳۰,۰۰

اخراجی های ۳

مسعود ده‌نمکی

امین حیایی، اکبر عبدی، محمدرضا شریفی‌نیا، رضا رویگری و بهنوش بختیاری

۲۲,۷۲۲,۳۷۰,۰۰۰

جدایی نادر از سیمین

اصغر فرهادی

لیلا حاتمی، پیمان معادی، ساره بیات، شهاب حسینی

۲۰,۸۱۳,۷۶۰,۰۰۰

سال 1391

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

کلاه قرمزی و بچه‌ننه

ایرج طهماسب

ایرج طهماسب و عروسک‌ها

33,070,477,000

خوابم میاد

رضا عطاران

رضا عطاران، اکبر عبدی و مریلا زارعی

19,165,855,750

من مادر هستم

فریدون جیرانی

باران کوثری، پانته‌آ بهرام، هنگامه قاضیانی و فرهاد اصلانی

14,140,970,000

سال 1392

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

رسوایی

مسعود ده‌نمکی

اکبر عبدی، الناز شاکردوست، محمدرضا شریفی‌نیا و کامران تفتی

24,924,770,000

هیس، دخترها فریاد نمی‌زنند

پوران درخشنده

طناز طباطبایی، شهاب حسینی، مریلا زارعی، جمشید هاشم‌‍پور و بابک حمیدیان

24,737,664,000

حوض نقاشی

مازیار میری

شهاب حسینی و نگار جواهریان

13,163,406,000

سال 1393

نام فیلم

کارگردان

بازیگران

میزان فروش

شهر موش‌ها2

مرضیه برومند

شخصیت‌های عروسکی

59,850,979,000

طبقه حساس

کمال تبریزی

رضا عطاران، بهاره رهنما، پانته‌آ بهرام، محمدرضا فروتن، پیمان قاسم‌خانی

33,941,491,000

آتش‌بس2

تهمینه میلانی

بهرام رادان، میترا حجار، آتیلا پسیانی و گوهر خیراندیش

25,601,665,000

ارقام به ریال است