دیدگاه فقهی صریح رهبر انقلاب درباره حق چاپ، تألیف و کارهای هنری

کد خبر: ۱۶۲۱۳۲

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۸:۵۱

براساس فتوای رهبر معظم انقلاب، حق مولف در کتاب، مقاله، نوار کاست و نرم‌افزار باید طبق قرارداد رعایت شود و حتی در صورت نبود قرارداد، بنابر احتیاط واجب، باید حق ناشر یا مؤلف رعایت و برای انتشار اجازه گرفته شود.

به گزارش خبرگزاری آنا، در حالی موضوع حق تالیف و نشر در صدر اخبار قرار گرفته است و بسیاری از کارشناسان بر لزوم تدوین نظامی حقوقی برای دفاع از حقوق مولفان کتب و مقالات تاکید دارند، فتوای رهبر انقلاب در این زمینه صریح و موید دفاع از حقوق مولف است. فتوایی که تمام ابعاد احترام به حقوق مولف را مد نظر قرار داده تا جائیکه حتی در صورت مسافرت یا در دسترس نبودن مؤلف یا ناشری که حق التألیف را به طور کامل مالک شده است، حق نشر یا نبود این اجازه، به وکیل مولف یا ولی شرعی وی و در صورت فوت، به وارث منتقل کرده است.

این دیدگاه صریح، پشتوانه لازم را برای قانونگذاران و مجریان کشور در راستای دفاع قانونی از حقوق مولفان فراهم می‌کند.

بر اساس درسی از جلد دوم «رساله‌ی آموزشی» احکام و مسائل شرعی که مطابق با فتاوای آیت‌الله‌ خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب تهیه، تنظیم و منتشر شده، حکم تجدید چاپ کتاب یا مقاله به شرح زیر است:

1. داخل کشور:
الف) قراردادی وجود داشته، در ضمن تحویل نسخه اول واجب است طبق قرارداد عمل شود.
ب) قراردادی نبوده بنابراحتیاط واجب، حق ناشر یا مؤلف رعایت شود و اجازه گرفته شود.
2. خارج کشور تابع قرارداد بین ایران و خارج است. (1336)

در ادامه متن رساله آموزشی توضیح داده شده است:

1. ‌نرم افزار و نوارهای کاست، حکم کتاب و مقالات را دارند. (‌1342) و (‌1343)
2. اگر مؤلّف حق تألیف خود را به ناشری بفروشد، تجدید چاپ توسط دیگران در حالت (1- ب) بنابر ‌احتیاط واجب با ناشر مربوطه است، نه مؤلف آن.
3. ‌اگر مؤلف، مترجم یا هنرمند در ضمن قرارداد منعقده برای تحویل چاپ اول، دریافت مبلغی را در چاپ های بعدی شرط کند، واجب است ناشر به شرایط عمل کند و اگر شرطی نکرده اند و در عین حال شرطی هم مبنی بر اجازه چاپ های بعدی توسط ناشر نشده باشد، بنابر احتیاط واجب، باید اجازه مؤلف تأمین شود. (1339،1338)

4. حق اجازه دادن در صورت مسافرت یا در دسترس نبودن مؤلف (یا ناشری که حق التألیف را کلاّ مالک شده) به وکیل او در این امور یا ولی شرعی او و در صورت فوت، به وارث منتقل می‌گردد. (1340)
5. کپی کردن و افست از برخی صفحات تألیفات افراد نیز همان احکام تجدید چاپ را دارد. (1345)
6. اگر کسی بدون اجازه از صاحب نوار یا کتاب و...  مبادرت به نسخه برداری نمود، ‌باید در صورت عدم اجازه او، ‌محتوای نوار و...  را پاک کند یا از آن استفاده نکند و همین کافی است و در صورت پاک کردن محتوا، لازم به اطلاع رسانی به صاحب آن نیست. (1346)

گفتنی است در مجموعه‌ رساله آموزشی، علاوه بر موارد موجود در رساله‌ «اجوبة الإستفتائات»، استفتائات جدید از آیت‌الله خامنه‌ای نیز اضافه و از جزوه‌های دروس خارج فقه ایشان نیز بهره گرفته شده است، تا بر غنای آموزشی مجموعه،‌ بر طبق اسلوب و بیان معظم‌له اضافه شود.

پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR، دروس این رساله‌ی آموزشی را برای استفاده مقلدان، به مرور منتشر می‌کند و اعداد ذکر شده در داخل پرانتز، مربوط به همان حکم در رساله‌ «اجوبة الاستفتائات» است.